DE DOORWERKENDE INVLOED VAN JOHAN CRUIJFF OP KLEURRIJK VOETBAL

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

De op 24 maart overleden Nederlandse voetbal legende Johan Cruijff, heeft een pionierende en doorwerkende invloed gehad op het kleurrijk voetbal in Nederland, met daarin een hoofdrol voor het Surinaams talent. De voetbal legende ontdekte het creatieve, technisch individueel talent bij donkere jongens, introduceerde dat met succes bij Ajax, werd later voor vele jaren een model in het Nederlandse voetbal en kreeg zijn weerslag tot in andere delen van Europa met in het bijzonder de Spaanse- Catalaanse club Barcelona, waar hij voetballer, trainer en technisch adviseur van is geweest.

Foto: Sonny Hasnoe

In die periode, midden jaren tachtig, zocht de in Suriname geboren Sonny Hasnoe, als streatcorner werker (zogenaamde ontwikkelingswerker), naar een methodiek om donkere Surinaamse jongeren die blootstonden aan veel negativiteit een beter imago en alternatief te geven. Het ontwikkelen van het al aanwezig voetbaltalent in een gestructureerde vorm leek een goed alternatief. Een gesprek tussen Hansoe en de toenmalige leiding van de Amsterdamse voetbalclub Ajax, waaronder toenmalig directeur Piet Keizer, leidde al gauw tot een contact met andere prominente voetbaliconen, waaronder Cruijff.

Hasnoe,  die momenteel in Suriname is, blikt samen met een van zijn toenmalige makkers voor kleurrijkvoetbal, Roy Miranda terug in de geschiedenis. “Het heeft niet al te lang geduurd voordat ik hen ervan kon overtuigen dat dit een succesverhaal kon worden. Het uitgangspunt was om middels technisch en creatief straatvoetbal straatvoetballers te vormen tot echte profvoetballers. De toen al in opleiding zijnde donkere jongens zoals Edgar Davids, liepen eveneens warm voor het idee. Waar het voor Hasnoe een model was het donker Surinaams talent een gezicht en alternatief te geven, werd het etnisch element van donkere spelers niet benadrukt door Cruijff, dan wel een model te hebben gevonden om het bestaande voetbal aan te vullen met het unieke van de donkere spelers.

Dit idee van Cruijff werd in Nederland verder opgevolgd door andere clubs. Een duidelijk succes hiervan was niet alleen bij Ajax te zien, maar bezorgde ook Feyenoord het kampioenschap met een elftal waarin 6 tot 7 donkere spelers in werden opgenomen. Het fenomeen donkere spelers leidde echter tot een niet uitgesproken beschermde regel in het Nederlandse voetbal van niet meer dan 3 donkere spelers in nationale clubs.

De KNVB-trainer Kees Rijgers die zich niet stoorde aan deze onuitgesproken regel (houdt Orange blank) presteerde het om in een nationaal elftal 7 donkere spelers op te nemen in een interland tegen Frankrijk.

Het was dan ook zijn laatste wedstrijd als trainer van het nationaal elftal. “Helaas kwam er dan toch een periode waar kracht en snelheid belangrijker waren dan creativiteit en skills, wat dan ook zorgde dat het Nederlands voetbal minder werd”, zegt Hasnoe.

Maar het model van Cruijff heeft zijn duidelijke weerslag gehad in Europa. Zelf introduceerde hij het bij Barcelona, waar creatief voetbal en individuele skills de boventoon voerden. Het was ook Cruijfff die jongens als Patrick Kluivert, Winston Bogarde en anderen bij Barcelona liet overkomen en met succes. Het voetbal bij die club is vooralsnog gebaseerd op dat model dat later door de Nederlandse trainer Frank Rijkaard en later door Pep Guardiola. In het betaalde of professioneel voetbal is het model in Europa nog altijd toonaangevend, zoals in Duitsland waar het model van Ajax is overgenomen.

Vliegramp, dieptepunt

Kleurrijk voetbal bleef zich verder op gestructureerde wijze ontwikkelen in Nederland in regionalen competities en uitwisselingswedstrijden. Toen in Suriname het voetbal slechte perioden meemaakte was het John Wijdenbosch, nu wijlen die een beroep deed op de Stichting Kleurrijk om in Suriname het voetbal een ‘push’ te geven en enkele wedstrijden in Paramaribo te spelen. Helaas eindigde dat avontuur nog voor het goed begon in een vliegramp die aan veel kleurrijk voetballers het leven koste. Een dieptepunt die nu nog bij Hasnoe, zichtbaar een verwerkingsproces is.

Maar de ramp kwam er gelukkig geen eind aan kleurrijk voetbal. In Nederland werkte Hasnoe samen met anderen, waaronder Miranda, projectmatig door om kleurrijke voetballers klaar te stomen voor het professionele voetbal. Daaruit zijn tal van professionals met klinkende namen uit voortgekomen. Er is veel uitwisseling geweest met Brazilië

Geen voetbalschool

Dat er nooit een professionele voetbalschool is gekomen voor het kleurrijk voetbal, wat wel degelijk de bedoeling is geweest, komt omdat er nooit voldoende middelen hiervoor zijn geweest. Een andere reden is dat dit streven zowel in Nederland als in Suriname veel tegenstand heeft ondervonden. In die periode waarin de relatie tussen Nederland en Suriname op scherp stond werd in grote mate vrijwel van alles politiek beïnvloed en vertaald. Jammer genoeg ook het kleurrijk voetbal.

Alles dat gestructureerd moest lopen via officiële kanalen, bijvoorbeeld met de Surinaamse Voetbalbond, de KNVB en ook Ajax, werd bedreigd door het zogenaamd ‘Bouterse Imago’.

“Als je met die en die meewerkt haal je de politiek van Bouterse in huis; “. Dat was ook de reden dat Ajax, die beursgenoteerd is, zich een politiek debacle met kleurrijk niet kon veroorloven.

Suriprofs

In de begin negentiger jaren werd op Hasnoe vanuit Suriname weer het beroep gedaan naar mogelijkheden uit te zien, om Surinaamse jongens die binnen het Nederlands voetbal niet aan bod kwamen uit te laten komen voor het Surinaams nationaal elftal. “Dit idee is erg gaan inleven. Veel Surinaamse jongens in het Nederlands voetbal liepen er meten warm voor en ontstond in de begin jaren negentig de Suriprofs gedachte”. Net als kleurrijk voetbal heeft dat, tot nu toe tegenwerkende krachten gekend doorspekt van politieke sentimenten. “Dit zijn jammerlijke ontwikkelingen voor het Surinaams voetbal. Het was de gedachte om Surinaamse jongens voor Suriname te laten uitkomen, ons land een gezicht te geven. We hebben dat nooit goed aangepakt, maar het model is in elk voetbal land met succes doorgedrongen. Heel jammer:” zegt Hasnoe.

UNITEDNEWS/WILFRED LEEUWIN