ECONOMISCHE/BEDRIJFS-REALITEIT EBS VERWORDEN TOT POLITIEK STEEKSPELLETJE

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

De problemen bij de Energie Bedrijven Suriname (EBS) en de hevigheid waarmee politici en critici hiermee omgaan, is niets anders dan dat de economische realiteit waarin het bedrijf zich al jaar en dag bevindt, zich nu niet langer op de achtergrond laat verdringen. In plaats van die realiteit onder ogen te zien en de juiste (politieke) beslissingen te nemen, wordt er een politiek steekspel van gemaakt. Een spel dat volgens algemeen waarnemend directeur Willy Duiker doorspekt is met persoonlijke- en groepsbelangen. Duiker die hierover een open gesprek heeft met United News, zegt dat tegen beter weten in de indruk wordt gewekt alsof bij het staatsbedrijf sprake is van mismanagement en corruptie. De laatste ontwikkelingen rond het uitlekken van een onderzoeksrapport waaruit blijkt dat er een dispuut is tussen de EBS en de inkoopinvesteerder ‘Superior Contracting nv’ over een bedrag van Euro 4.187.302,38, wordt gretig gebruikt gemaakt om alles en iedereen op het verkeerde been te zetten, de regering te verleiden tot het nemen van onjuiste beslissingen en aan het eind zelf voordeel uit te halen. De belangen die hier op het spel staan zijn, van het opdelen van de EBS in verschillende dochterondernemingen, het overnemen vaan de energie sector door particulieren, het beheersen van inkoop investeringscontracten tot het bemachtigen van sleutelposities binnen het staatsbedrijf.

DISPUUT

De kern van het probleem met de contractor, dat nu in de media de boventoon voert, is dat de EBS in het proces van het uitvoeren van het crashprogramma van de overheid, aan de leverancier heeft laten weten het niet eens te zijn met de hoogte van een bedrag waartegen materiaal geleverd moest worden aan de EBS. Het gaat in het conflict voornamelijk om de hoogte van de financieringskosten, risico toeslag en de winstmarge. Beide partijen zijn het erover een dat er een dispuut is en zijn overeengekomen dat de leverancier een nieuw voorstel indient met een marge die de EBS acceptabel vindt. Nadat toestemming is gekregen van de raad van commissarissen (rvm) bij de EBS, om op deze manier deze kwestie op te lossen, ligt er een nieuw voorstel op tafel. Dit proces is in afrondende fase. In tegenstelling tot wat de kritieken stellen, als zou het bedrag van ruim Euro 4.2 miljoen zijn verdwenen, staat in het onderzoeksrapport van het ‘s land accountantsdienst (Clad), dat dit bedrag niet is uitbetaald door de EBS. Duiker wijst er op dat de leverancier geen onbekende is bij de overheid, die overigens zelf een drie jaar lopende schuld heeft bij Super Contracting nv. Dit bedrijf levert overigens ook investeringsaankopen aan de dienst Watervoorziening en de dienst Elektrificatie van het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen.

Reagerend op de kritiek als zou sprake zijn van scheve inkopen bij de EBS, zegt Duiker dat voor de uitvoering van het crashprogramma er 147 items zijn opgebracht. Hiervan zijn 53 opgenomen in de financieringsovereenkomst met Super Contracting nv. De andere 94 items zijn uit eigen middelen betaald. Het staatsbedrijf is genoodzaakt te werken met particuliere investeerders omdat het niet in de financiële positie verkeerd om bij onder andere banken aan te kloppen. Particuliere investeerders nemen in een contract met de EBS dan ook op dat, in geval de EBS niet kan betalen zij kunnen terugvallen op de staat.

 

REALITEIT VAN HET PROBLEEM

De discussie en het bewust misbruiken van de EBS als politiek instrument haalt volgens Duiker de focus weg van de verzelfstandiging en het transformatieproces waarin de EBS zit. De discussie gaat nu vooral vermeende scheefinkopen, corruptie, geld die betaald is terwijl daar totaal geen sprake van is en mismanagement door de leiding. “De inspanningen die we plegen met projecten, het transformeren van het bedrijf, het transparant maken en het te halen uit de politieke sfeer, worden soms subtiel maar ook openlijk gedwarsboomd”, zegt Duiker. De EBS is niet nu maar al ten tijde van vorige regeringen zwaar onderhevig aan politieke invloeden, politieke sturing en weinig bedrijfseconomische realiteit. De vereiste aanpassingen zijn daarom ook nooit gerealiseerd. Door het uitblijven van de noodzakelijke aanpassingen. Waar tariefsaanpassingen prioriteit heeft, wordt iedereen nu geconfronteerd met de economische realiteit. Een economische realiteit die volgens Duiker door president Desi Bouterse wordt onderkend. De president heeft immers eind 2014 de samenleving geïnformeerd dat de elektriciteitssector geherstructureerd en de elektriciteitstarieven aangepast zullen worden.

In 2014 bedroeg het begrotingstekort van de staat 5.3 procent (SRD 961 miljoen) het overgrote deel van dit tekort is het resultaat van de energierekening van Suriname. Dit tekort is ontstaan doordat de staat de gebruikers van elektriciteit in 2014 met circa SRD 787 miljoen heeft gesubsidieerd. Het begrotingstekort zonder de gesubsidieerde energierekening bedroeg slechts SRD 174 miljoen. Voor 2015 en de toekomst zal dit beeld onveranderd blijven wanneer niet rationeel en efficiënt gebruik wordt gemaakt van elektriciteit. Dat kan alleen op basis van reële tarieven en het niet verspillen van het product. “Ook al zou een kwart tot zelf de helft van het personeel worden ontslagen, het probleem zal blijven dat de EBS een kostprijs heeft waartegenover zij geen investering- en operationele kosten aan terug verdiend”.

De impact van de overname van het Afobaka-stuwmeer waar elektriciteit wordt opgewekt op de kostprijs van de EBS is volgens Duiker op dit moment een onzekere factor. De staat en de Suralco kunnen het nog niet eens worden over de voorwaarden waartegen de stuwmeer moet worden overgenomen de Suriname. Dat er wordt geopperd om bij een eventuele overname van de krachtcentrale, stroom te leveren tegen een prijs van USD 0,o3 (cent) is onrealistisch en misleidend naar de samenleving. De huidige tarieven voor huishoudens bedragen slechts USD 0,o7 (cent), gemiddeld tegen een kostprijs van gemiddeld USD o,20 (cent). Bij een Hydroprijs van USD o,o3 (cent) is uitgerekend dat de kostprijs daalt naar USD 0,17. De indruk die wordt gewekt alsof er bij de overname van het Afobaka-stuwmeer,l er geen tariefsaanpassingen nodig zijn is daarom misleidend. Dit betekent immers dat de staat in een dwangbuis wordt gehouden om te blijven subsidiëren met als gevolg een begrotingstekort die alsmaar groter wordt en uiteindelijk nooit uit het probleem komt. Twee drukkende aspecten die het probleem van de EBS vergroten, is enerzijds dat alle kosten zoals subsidie en olieaankopen door de overheid als een schuld wordt ge-administrateerd van de EBS aan de staat. Daarnaast is er tussen de EBS en Staatsolie nv een drukkend contract voor het afnemen van elektriciteit door de EBS. Daarin is het energiebedrijf verplicht gesteld maandelijks betalingen te doen, ook in geval het geen opgewekte elektriciteit afneemt bij Staatsolie nv.

Het niet nemen van de juiste beslissingen door de regering zal eindigen in een verdere neergang van het energiebedrijf, wat waarschijnlijk ook de bedoeling is van sommige critici, terwijl de samenleving het gelag zal moeten betalen. De energierekening blijft toenemen, staatsolie en de Suralco moeten elke maand uitbetaald worden, er moet olie ingekocht worden en zal het begrotingstekort als gevolg van de energierekening gestadig blijven groeien. “Wij doen geen enkele uitspraak over welk tarief de overheid aan de verschillende doelgroepen moet vragen. Subsidie mag en moet in zekere mate nog altijd worden toegepast, maar dan alleen aan zij die het inderdaad nodig hebben. Er zijn huishoudens die nu nog SRD 30 betalen voor elektriciteit. Daartegenover staan er rekeningen van SRD 200 tot SRD 250, voor andere nutsvoorzieningen. De samenleving zal moeten leren een juiste keus te maken eb efficiënter om te gaan met elektriciteit. Suriname staat internationaal op de laatste plaats van landen met het laagste tarief voor elektriciteit”. (zie grafiek).

Van mismanagement en corruptie is volgens Duiker dus totaal geen sprake, althans niet onder de huidige leiding bij de EBS. Wat hier gaande is, is puur een bedrijf en economisch probleem die rationeel en efficiënt aangepakt moet worden. “Het zal uiteindelijk een politiek besluit moeten worden die slechts gevoed mag zijn door rationele gronden. De EBS heeft in de aanloop van het vormen van een nieuwe regering een presentatie gehouden voor het Financieel Economisch Platform (FEP). Die presentatie is samengesteld door de EBS, de Centrale Bank van Suriname en Staatsolie nv. Daarin is gedetailleerd het energievraagstuk uiteengezet. Er wordt voldoende input aangedragen om tot oplossingen te komen. De huidige leiding bij de EBS is volledig voorstaander van de nieuwe elektriciteitswet. Die wet schrijft voor dat tarieven worden aangepast en de overheid zich terugtrekt om elektriciteit op te wekken. Daardoor kan het particulier initiatief naar voren treden. Het opwekken van elektriciteit zal (geliberaliseerd) door particulieren worden doorverkocht aan de EBS die het op haar beurt weer doorverkoopt aan de gebruikers. De EBS krijgt dan slechts de rol om te distribueren en door te verkopen. Een eventueel op te richten Energieautoriteit zal er op moeten toezien dat het ‘spel’ fair wordt gespeeld.

HERSTRUCTUERING EBS

De EBS is maanden terug begonnen aan een compleet herstructureringsproject die de naam draagt ‘Kenki’. Dit project is op 9 juli goed gekeurd door de raad van commissarissen. Daarin is opgenomen een complete hervorming. Hiervoor zal om de efficiëntie na te streven gebruik worden gemaakt van zogenaamd ‘Enterprise Resource Planning (EPR) model. Dit is een planning software die organisaties en bedrijven gebruiken om data van verschillende activiteiten te verzamelen op te slaan en te interpreteren. In dit programma zijn drie modules voor de EBS opgenomen. Het gaat om het financieel informatie systeem (FIS). Module twee is een klant informatie systeem (CIS) om verbetering te brengen in de dienstverlening. De derde module is het Work Management Systeem (WMS) dat moet zorgen voor verbetering in bedrijfsprocessen..

De huidige EBS directie weet zich verzekerd van de ondersteuning van het personeel. Bond en directie spreken een taal als het gaat om de herstructurering. Deze eensgezindheid is ingegeven door het feit dat de directie in vrijwel alle bedrijfsprocessen de personeelsbond raadpleegt. Duiker die zelf in de bres springt voor zijn personeel spreekt met klem tegen de kritiek. Als zou het personeel verwend zijn. “Wij hebben de afgelopen drie jaar eigenlijk het personeel tekort gedaan. Wij hebben gevraagd om aan te Passen en offers te brengen. Dat heeft het personeel ook gedaan. Er zijn geen salarisverhogingen gegeven, zelf de best performers hebben niets ontvangen. Het personeel heeft drie jaar offers gebracht en ik kan best begrijpen dat de bond nu het standpunt heeft dat bij alle offers die hij heeft gebracht, niet geaccepteerd zal worden dat op deze vervelende manier in het bedrijf wordt geïnterlinieerd”. De komst van Regilio Dodson als minister van Natuurlijke Hulpbronnen wordt toegejuicht door de EBS-leiding. Dodson die jarenlang een staf functie heeft bekleed bij Staatsolie nv zal namens de politieke organisatie Democratie en Ontwikkeling in Eenheid (DOE) dit ministerie beheren. Hij heeft eerder deze week in de media aangegeven dat de problemen met name op het gebied van het bepalen van tarieven voor water en elektriciteit, uit de politieke sfeer gehaald moeten worden, vrij van emoties en dat daarover een strikt realistische en zakelijke benadering voor nodig is.

 

Comments