ECONOMISCHE ZONES? BOUW DE ECONOMIE IN KOLOMMEN
Foto: Minister Baasaron van Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie (EZOTI)
Minister Baasaron van Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie (EZOTI) wil economische zones aanwijzen, in Paranam, Albina, Nickerie en in woonwijken in Paramaribo waar veel handel is. Die gebieden moeten volgens hem “trade facilities” worden. Hij ziet Suriname ook als doorvoerhaven: goederen uit het zuiden importeren en doorverkopen naar de rest van de wereld.
Dat de regering orde wil scheppen, is goed nieuws. Dat EZOTI daarbij samenwerkt met Grondbeleid en Bosbeheer (GBB) en Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening (OWRO) aan de Wet Ruimtelijke Ordening, ook. Maar het plan kijkt naar een deel van de economie, en naar het deel waar het minst te verdienen valt.
Een winkel verkoopt wat elders is gemaakt. Wie alleen de handel ordent, ordent vooral de verkoop van importproducten. Ook doorvoerhandel levert weinig op: een marge op het product van een ander. De echte toegevoegde waarde zit eerder in de keten: in het telen, drogen, verwerken, opslaan en vervoeren.
Economen noemen dat de bedrijfskolom: alle schakels van grondstof tot consument. Neem de kip op ons bord. Daarvoor is maïs en soja nodig, een veevoerfabriek, een pluimveebedrijf, een slachterij, koeltransport en pas aan het eind de supermarkt. Nu importeren wij het grootste deel van die kolom. Volgens het ABS exporteerde de agrarische sector in 2022 iets meer dan 60 miljoen dollar en importeerde hij zo’n 115 miljoen. Elke schakel die wij zelf invullen, houdt geld en banen in Suriname.
Suriname wordt nu bestuurd in hokjes. LVV gaat over de boer, GBB over de grond, OWRO over de ruimte en de wegen, EZOTI over handel en ondernemerschap. Elk ministerie ziet zijn eigen schakel. Niemand ziet de hele kolom, en dus ziet niemand welke schakel ontbreekt. Dat verklaart voor een deel waarom vijftig jaar landbouwplannen zo weinig export hebben opgeleverd.
Het kan anders. Laat EZOTI de regie voeren over de bedrijfskolommen als geheel: welke kolommen kiezen wij, wat moeten ze opbrengen en welke schakels ontbreken? De vakministeries leveren elk hun deel.
Voor de primaire sector zijn dat LVV en GBB: geschikte grond, heldere uitgifte, veterinaire en fytosanitaire diensten, onderzoek en voorlichting. OWRO zorgt voor ruimte, wegen en havens, de NMA voor de milieuvoorwaarden. Zo wordt EZOTI geen ministerie van winkels, maar de regisseur van de economie.
Per kolom hoort daar een eenvoudig overzicht bij: het doel in cijfers, de knelpunten per schakel, wie verantwoordelijk is en wanneer. Wat je niet meet, kun je niet sturen.
Dan krijgen ook de economische zones een logische plek. Nickerie kan een agro-industriële zone worden, waar rijst, maar ook maïs, soja en veevoer worden verwerkt, opgeslagen en verscheept. Paranam en Albina kunnen hun rol in verwerking en export langs dezelfde kolommen krijgen. En de Wet Ruimtelijke Ordening kan vastleggen waar landbouwgrond blijft, waar verwerking dicht bij de productie mag komen en hoe die gebieden op havens en wegen worden aangesloten.
Dat is wat wij agrarische businessparken noemen: gebieden waar productie, verwerking, opslag, logistiek en diensten bij elkaar liggen. Een drogerij of koelhuis is te duur voor één boer, maar rendabel voor tientallen samen. Kleine boeren krijgen zo een plek om aan te haken.
Van winkelwet naar economiewet
Olie en goud raken ooit op. Wat daarna overblijft, is wat wij nu opbouwen. Minister Baasaron heeft de juiste partners al aan tafel: GBB en OWRO. Laat LVV aanschuiven, en maak van de economische zones meer dan een ordening van winkels. Kies de kolommen, vul de ontbrekende schakels in en bouw daar de economische infrastructuur omheen.
Dan wordt de Wet Ruimtelijke Ordening geen winkelwet, maar een economiewet.
Bronnen
- Keynews, 14 november 2026: “EZOTI werkt aan instelling economische zones in Suriname” (Preveen Hanoeman).
- ABS-handelscijfers 2022, agrarische export en import, via Souverein, R. (2024), Terra Invest Suriname & Guyana nv.
- United News, november 2026: “Na olie en goud: wie vult de voedselschuur?” (Schreuders).
INGEZONDEN|Dr. Bert Schreuders, PhD, DBA, CT/HRDC
Stichting Stomix, Kwantitatief Bedrijfseconoom
