BEHEERSPLAN SIPALIWINI NATUURRESERVAAT, BESCHERMING OF INTREDE VAN MACHTHEBBERS

Het concept management en beheersplan van het Sipaliwini Natuur Reservaat (SNR) roept bij sociale wetenschappers kritische vragen op. Een daarvan is, als het plan wel de juiste uitgangspunten gebruikt voor natuurbehoud en bescherming, of dat er integendeel sprake is van intrede van niet politieke machthebbers met uiteenlopende belangen. Belangen die juist de balans van het reservaat verstoren en conflicten oproepen met de traditionele, inheemse gemeenschap. Die vooralsnog niet hoeven uit te zien naar de zo graag toegekende grondenrechten waar zij aanspraak op maken. Wetenschapper Helmut Gezius van de Anton de Kom universiteit van Suriname, heeft een review gemaakt van het concept management plan van het SNR. Dit presenteerde hij op de biodiversiteitsconferentie deze week in Guyana.

Het SNR is het op een na grootste natuurreservaat in Suriname naast het Centraal Suriname Natuurreservaat (CSNR), het grootste Savannah gebied dat wordt beschermd en is 100.000 hectare groot. Eind jaren negentig is er een prioriteitsworkshop gehouden over hoe om te gaan met het reservaat. Daarbij is geëist dat de inheemsen een belangrijke participatie hebben bij het opstellen van het managementplan voor het reservaat. In 2004 is het plan opgesteld. De vraagtekens die Gesius bij het plan plaats zijn, waarom er wordt gekozen voor een actiever beheer voor een gebied dat juist om het bestaan ervan en de balans die er is tussen bewoners en het ecosysteem, is uitgekozen als een deel van de natuur dat behouden en beschermd moet worden. “Ik heb in mijn onderzoek naar antwoorden gezocht naar wat in het plan wordt bedoeld naar een holistische bescherming en behoud van cultuur en natuur en wat wordt bedoeld met het geven van een significante rol aan de Tareno inheemsen, om de natuurlijke en culturele waarden te helpen beschermen en te behouden”.

In de praktijk monden soortgelijke beschermingsplannen uit op regelmatig bezoek van wetenschapper naar het gebied voor onderzoekingen, zonder dat de sociale en culturele effecten daarvan op het gebied, worden afgewogen. “Ook wij wetenschappers kunnen een bedreiging vormen, zeker wanneer we ons zelf beginnen te zien als norm en nobel. Wat ik mis, is het betrekken van sociale wetenschappers die oog hebben voor de menselijke, sociale en culturele zijde van bescherming en behoud van traditionele gebieden. Wanneer die aspecten eerst in acht worden genomen, is er misschien geen management plan nodig”.

Gezius, die zich ervan bewust is dat hij met zijn case study tegen schenen aan het trappen is, wijst er op dat vrijwel in alle gevallen, natuur bescherming en behoud wordt gedefinieerd vanuit een concept dat mogelijk indruist tegen de belangen van de lokale bevolking en het land.

“Het uitgamgspunt is een nieuw paradigma, waarvan ook van wordt uitgegaan dat de Tareno’s(ZIE FOTO) inspraak hebben. Het zogenaamd, ‘Free and inform consent’’.

Hij stelt een andere benadering voor, waarbij niet alleen wordt gekeken naar de biodiversiteitsconventie, maar ook de conventie over culture biodiversiteit. In die conventie staat dat de lokale gemeenschappen het recht hebben om hun cultuur te beschermen en dat zij wetenschappelijk onderzoek mogen weigeren om t te bestuderen.

De wetenschapper hekelt modellen als het, trainen van exponenten uit de traditionele groepen om in en beheersstructuur zitting te nemen. “Dat is een misvatting, omdat die individuen geen echte vertegenwoordiging zijn. Overigens worden in traditionele gemeenschappen besluiten genomen waar elk een zijn of haar zegje mag doen. “Het zelfbeschikkingsrecht van de inheemsen moet gerespecteerd worden. Eigenlijk wordt in het concept management plan van het SNR, letterlijk gezegd dat het gebied beschermd moet worden tegen jacht, beplanting, houtkap en andere leefgewoonten van de inheemsen. Ik maak uit het geheel op dat niet de instelling van het reservaat ter discussie wordt gesteld, maar juist de traditionele leefwijze en de grondenrechten. Ik ben dus

voorstaander van een ‘bio-culturele benadering van natuurbehoud. Cultuur en natuur zijn verweven met elkaar”, zegt de wetenschapper.

UNITEDNEWS|WILFRED LEEUWIN