HOE WAARSCHIJNLIJK IS HET DAT TRUMP WORDT AFGEZET?
Hangt president Trump een afzettingsprocedure boven het hoofd? Sommige Democraten dringen daarop aan, nu is uitgelekt dat hij de toenmalige FBI-chef James Comey in februari heeft verzocht het onderzoek naar Michael Flynn, de pas ontslagen nationale veiligheidsadviseur, te staken?
‘Ik hoop dat je dit kunt laten varen’, zou Trump volgens een memo van Comey hebben gezegd. Volgens sommigen heeft Trump daarmee een strafbaar feit gepleegd – belemmering van de rechtsgang – dat aanleiding kan zijn voor een impeachment-procedure. Maar zover is het nog lang niet.
In sommige gevallen is het meteen duidelijk dat er sprake is van belemmering van de rechtsgang, zoals bij het omkopen van getuigen of het opzettelijk vernietigen van bewijsmateriaal. Daaraan maakte president Nixon zich schuldig tijdens het Watergate-schandaal. Uiteindelijk trad hij af vóór het Congres een afzettingsprocedure tegen hem kon beginnen.
Intentie
In dit geval ligt het volgens rechtsgeleerden wat ingewikkelder. Er moet worden aangetoond wat de intentie van Trump was. Probeerde hij Comey onder druk te zetten het onderzoek te stoppen om te voorkomen dat Flynn of hijzelf in de problemen zouden komen, of was het niet meer dan een beleefd verzoek een ‘goeie kerel’ als Flynn met rust te laten? Trumps verzoek komt in een ander daglicht te staan doordat hij Comey later ontsloeg. Volgens het Witte Huis was dat omdat Comey zijn werk slecht deed, maar in een interview met NBC-televisie gaf Trump toe dat ‘het Rusland-gedoe’, het onderzoek naar de banden tussen Rusland en zijn campagneteam, ook een rol had gespeeld bij zijn besluit.
Onbedoeld heeft Trump alles nog erger gemaakt doordat hij in de ontslagbrief voor Comey beklemtoonde dat deze hem had verzekerd dat er geen onderzoek tegen hem zelf liep. Verder zou hij Comey om diens loyaliteit hebben gevraagd, wat de FBI-chef weigerde: hij had alleen trouw gezworen aan de grondwet, niet aan de president zelf. Vervolgens waarschuwde Trump hem na zijn ontslag niets te laten uitlekken aan de pers, omdat het Witte Huis over ‘tapes’ van hun gesprekken zou beschikken.
Er komt nu zoveel bij elkaar dat zelfs een brave Republikein als Jason Chaffetz, de voorzitter van de commissie voor ethische kwesties van het Huis van Afgevaardigden, nu alle opnames en verslagen van de gesprekken tussen Trump en Comey heeft opgeëist. Tegelijk komt het ministerie van Justitie onder steeds meer druk een onafhankelijke aanklager te benoemen die de zaak moet onderzoeken. De beslissing daarover ligt in handen van Rod Rosentein, uitgerekend de onderminister van Justitie die ook het rapport opstelde dat bijdroeg tot het ontslag van Comey.
Speciale aanklager
Mogen we eens een dagje zonder een crisis hebben?
Voorlopig voelt het ministerie niets voor een speciale aanklager. De ervaring leert dat dergelijke onderzoeken hun eigen leven gaan leiden: tegen president Clinton begon het met een schimmige vastgoed-deal en eindigde het met een aanklacht wegens Clintons affaire met Monica Lewinsky.
Als er een speciale aanklager wordt benoemd en deze tot de conclusie komt dat Trump vergrijpen heeft gepleegd die een impeachment rechtvaardigen, wordt het verder eerder een politieke dan een juridische kwestie. Voor het in gang zetten van een afzettingsprocedure is een meerderheid nodig in het Huis van Afgevaardigden, dat momenteel stevig in handen is van de Republikeinen.
Langzamerhand beginnen sommige Republikeinse politici genoeg te krijgen van Trumps uitglijders. ‘Mogen we eens een dagje zonder een crisis hebben?’, vroeg senator Susan Collins. Haar collega John McCain zei dat de voortdurende reeks incidenten in het Witte Huis ‘Watergate-achtige’ vormen begint aan te nemen. Als er niet genoeg stemmen zijn voor het afzetten van Trump, gaan de Republikeinse overlopers er bij de volgende verkiezingen aan
Maar voor Republikeinse Congresleden is het riskant een afzettingsprocedure tegen hun voorman te steunen, temeer daar Trumps kiezers de president nog steeds trouw blijven. Voor het afzetten van een president is een tweederde meerderheid nodig in de Senaat, die ook al in handen is van de Republikeinen. Als er niet genoeg stemmen zijn voor het afzetten van Trump, gaan de Republikeinse overlopers er bij de volgende verkiezingen aan.
Zelfs veel Democraten zijn voorlopig beducht een impeachment-procedure te starten, omdat de aanhangers van Trump die als een soort staatsgreep zullen opvatten, een poging de verkiezingsnederlaag terug te draaien.
Ook een ander scenario waarvan Trump-haters dromen is heel onwaarschijnlijk. Onder het 25ste Amendement op de Grondwet kan de president worden afgezet als de vice-president en de meerderheid van het kabinet hem onbekwaam verklaart zijn functies uit te oefenen. Maar de lat ligt hier nog hoger: als de president protest aantekent, moet in beide huizen van het Congres een tweederde meerderheid zijn afzetting steunen. Anders keert hij weer terug op zijn post en gaat er bloed vloeien in het Witte Huis.
Bron|Volkskrant