Is het echt zo dramatisch?
,,Ik denk dat het veel verder is dan wij denken. We mogen onderhand best heel kritisch zijn op bijvoorbeeld die Confucius-instituten, die ook in Nederland groeien. Of op hoe Huawei het 5G-netwerk hier wil uitrollen. We hebben al een akkefietje gehad, een aantal jaren geleden, toen de haven van Rotterdam deels plat lag door een hack. Ik wil daar het fijne van weten en voorkomen dat het opnieuw gebeurt.’’

De Nederlandse regering komt binnenkort met een eigen Chinastrategie. Beetje laat?
,,Wij zijn nog niet eens een druppel op een gloeiende plaat. Je kunt maar één ding doen: binnen de EU en met de Amerikanen iets voor elkaar proberen te krijgen. Je kunt een beleidsdoelstelling formuleren waarin je inderdaad een rem gaat zetten op buitenlandse investeringen. Dat je heel goed gaat kijken welke invloed Chinese investeringen kunnen hebben op de nationale veiligheid. Die discussie begint nu eindelijk te komen. Tot nu toe waren buitenlandse investeringen altijd handelspolitiek, totdat de Mexicaanse miljardair Carlos Slim KPN wilde overnemen. Toen kwamen we erachter dat er misschien nog een veiligheidsrisico is.’’

Premier Rutte heeft president Xi tijdens hun laatste ontmoeting zijn ongerustheid kenbaar gemaakt over de Chinese strategie.
,,Dan denk ik dat Xi zegt: ‘Goh, wat vervelend dat jullie daar ongerust over zijn’. Het zou wat anders zijn als de Verenigde Staten en EU samen zeiden dat we ons niet alleen zorgen maken, maar dat we hun manier van doen niet accepteren. Punt. Dat is wat er moet gebeuren. Trump heeft met zijn kritiek en zorgen absoluut een punt. Alleen zijn probleem is dat hij de Europeanen niet probeert mee te krijgen. Integendeel. Hij voert de aanval uit op de Europese instituties. Dus dan is het ieder voor zich tegen een land met 1,4 miljard Chinezen. Daar zou je ook massa tegenover moeten stellen. Met 350 miljoen Amerikanen kom je niet ver. Maar als je samen optrekt met de EU en een paar bondgenoten, ga je over een miljard. Dan kom je in de buurt.”

China is wereldleider als het gaat om het verwerken van data. Het Chinese bedrijf Huawei wil het westen 5G leveren, het volgende mobiele netwerk (vijfde generatie), waarmee in een flits gigantisch veel data kunnen worden verzonden.

Waarom is Huawei eigenlijk een probleem?
,,Huawei is een Chinees bedrijf en valt dus onder de Chinese overheid. Het moet zich conformeren aan de wensen van de Chinese staat. Dat hoeft Cisco niet en Ericsson, een andere belangrijke 5G-leverancier, hoeft dat ook niet. Wij hebben hier in het Westen wet- en regelgeving waaraan bedrijven zich moeten houden en als Cisco en Ericsson dat niet doen, dan worden ze voor de rechter gedaagd.”

Degene die de infrastructuur aanlegt, bepaalt hoe die wordt gebruikt, zegt u in uw boek.
,,5G is het mobiele netwerk van morgen dat wereldwijd moet worden uitgerold via de Nieuwe Zijderoute, een politiek investeringsplan om de handel met Azië, Europa en Afrika te stimuleren. Huawei heeft de capaciteit om op een vierkante kilometer een miljoen Iphones, pc’s en andere apparaten te laten draaien, vijf keer zo veel als op het huidige 4G-netwerk. Wie dat aanbiedt, zet de standaard en heeft een enorm economisch voordeel. Dan ontstaat een nieuwe economische realiteit. Dus ook een politieke realiteit. Eigenlijk word je een economische kolonie van China.”

Waarom zou ik daar als Nederlandse burger wakker van liggen?
,,Omdat China dan ook op andere terreinen invloed gaat uitoefenen. Dat proberen ze al met hun Confucius-instituten, die veel meer zijn dan onschuldige centra voor Chinese taal en cultuur. Het zijn propagandamachines. Voor je het weet, zie je dat politici een zwaai maken naar China en accepteren dat er allerlei concessies worden gedaan ten aanzien van onze privacy. Voor je het weet kijken ze in China naar al onze data. De vraag is of je dat wilt.”

De Confucius-instituten, maar ook de duizenden Chinese studenten die hier zijn, moeten zich allemaal conformeren aan de Chinese zienswijze. Zijn het allemaal spionnen?
,,De tentakels van de staat zitten ook in die gemeenschappen. Daar moeten we veel voorzichtiger mee zijn. Je moet misschien geen Chinezen toelaten tot alle studierichtingen die er zijn.”

En toch schrijf u ook vol bewondering over hoe de Chinezen dit aanpakken.
,,Ik ben niet aan het China-bashen. Ik denk strategisch en doe precies wat de Chinezen ook doen. Deze discussie voer ik ook in China.’’

Wat vindt u leuk aan China?
,,Het enthousiasme waarmee ze zich ontwikkelen. De Chinezen zijn bezig hun rechtmatige plek onder de zon in te nemen. Die geestdrift vind ik heel prettig en die staat haaks op de instelling die wij in Europa hebben. Je kunt het gerust een magistrale prestatie noemen dat China binnen een paar generaties 700 miljoen mensen uit de armoede heeft getrokken. Alleen zou ik me in hun autocratische systeem niet thuis voelen. Maar ja, ik ben geen Chinees.”

In het Westen mag alles en in China mag niks, toch? Dat ligt net even wat anders, zal Thomas Poell (Nieuwe Media & Digitale Cultuur, UvA) je duidelijk maken in onderstaand college. We denken dat je in China geen kritiek kunt leveren op de overheid, maar er zijn hele creatieve manier om dat wel gewoon te doen. En ook in het Westen ben je niet zo vrij om te protesteren als je denkt.