VN-RAPPORT BEZORGD OVER VOORTGANG LEVEN OP AARDE DOOR UITBUITING VAN DE NATUUR

De staat van de natuur verkeerd in een crisis. Leven op aarde voor zowel mens en de totale biodiversiteit is door het uitbuiten van de natuur door de mens aan het afnemen. Zo staat vermeld in een deze week uitgegeven onderzoeksrapport over de natuur en de biodiversiteit.

Als er niet snel ingrijpende maatregelen worden genomen, zullen honderdduizenden soorten uitsterven en onmisbare ecosystemen verarmen. “Dit is precies het moment en de kans die Suriname heeft om het anders te doen, omdat veel landen in de wereld er niet als Suriname uit zien”, zegt directeur John Goedschalk van Conservation International (CI)Suriname

In het rapport, 1800 pagina’s dik, wordt gezegd dat het nog nooit zo slecht is geweest met de status van de natuur. Het gaat hard achteruit als gevolg van destructief landgebruik, klimaatverandering, overbevissing, vervuiling en invasieve soorten. Tot een miljoen planten- en diersoorten dreigen hierdoor komende decennia uit te sterven. Het VN-biodiversiteitspanel IPBES, die het rapport heeft uitgebracht zet dat de basis is voor een nieuw biodiversiteitsverdrag.

Zorgelijke data
Biodiversiteit staat voor de totale rijkdom aan leven op de planeet. Hoe meer er verdwijnen, hoe meer een ecosysteem en uiteindelijk het web van het leven zelf wordt uitgehold. “Natuur en biodiversiteit zijn onmisbaar voor ons voedsel, ons water, onze medicijnen en zelfs onze veiligheid en sociale cohesie”, zegt IPBES-voorzitter Robert Watson. Meer dan 75 procent van het aardoppervlak, 40 procent van de oceanen en 50 procent van de rivieren zijn veranderd en gedegradeerd voor grootschalige landbouw, veeteelt en visserij, mijnbouw, verstedelijking en de aanleg van infrastructuur. Slechts 13 procent van het land en 23 procent van de oceanen is nog min of meer onaangetast. Meer dan 20 procent van de landbouwgrond is intussen door overexploitatie drastisch verarmd.

Wereldwijd wordt meer dan 80 procent van het afvalwater niet gereinigd, en wordt naar schatting elk jaar 300 tot 400 miljoen ton aan zware metalen en andere giftige stoffen in het milieu gedumpt, als gevolg waarvan bijvoorbeeld 40 procent van de wereldbevolking niet over schoon drinkwater beschikt.

In de oceanen verdwijnen jaarlijks vele miljoenen tonnen plastic. Van de circa acht miljoen planten- en diersoorten op aarde (waarvan maar een klein deel bekend en beschreven is) worden volgens het rapport tussen de 500.000 en een miljoen soorten komende decennia met uitsterven bedreigd. Daaronder 3.000 gewervelde soorten en 40.000 plantensoorten. Van de 100.000 soorten die worden gevolgd voor de Rode Lijst van de natuurbeschermingskoepel IUCN is 25 procent bedreigd. Het tempo van uitsterven ligt tientallen tot honderden keren hoger dan gemiddeld in de laatste 10 miljoen jaar.

Suriname
Goedschalk legt uit dat uitsterven in relatie moet worden gebracht met geografie en specie (soort). In tegenstelling tot andere regio’s kan wat Suriname betreft gesteld worden dat de bedreiging niet zo cruciaal hoeft te zijn. Anderzijds kan dat dan weer niet met alle zekerheid gesteld worden omdat er in Suriname de afgelopen tientallen jaren geen wetenschappelijke studies zijn gedaan naar de staat van de biodiversiteit. “Maar we weten wel dat enkele soorten wel op de bedreigde lijst voorkomen”. Je kunt op basis van wat we hebben en wat er gaande is wel tot een prognose komen. Vaststaat dat Suriname nog voldoende biodiversiteit heeft, maar het risico dat we het kwijtraken is reel aanwezig. Dat komt onder andere door de grote schaal aan ontbossing die de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden met ruim 2,5 miljoen hectare en de manier hoe wordt omgesprongen met beschermde gebieden”. Om het in Suriname niet zover te laten komen als in de rest van de wereld zal volgens Goedschalk niet alleen op internationale fora een belangrijke positie ingenomen moeten worden. Ik ben echt blij met wat bijvoorbeeld de Nationale Milieu Coördinator aan het doen is. Maar we zullen het milieubeleid ook aan de wereld bekend moeten maken en zien met gerichte wetgeving, het stoppen van onze ontbossing en meer de daad bij het woord voegen”, zegt Goedschalk.

Oorzaken
Volgens milieuwetenschappers die aan het rapport hebben mee gewerkt is het nog mogelijk het tij te keren. De aanpak moet echter niet lang op zich laten wachten en zal er een wereldwijde transformatie nodig zijn. Precies daar ligt het probleem. Door de verschillende economische belangen die de landen hebben, zijn zij zoals eerder bewezen is, niet snel geneigd die maatregelen te nemen die nodig zijn.

Verwoesting van leefgebied
De mens kent een onverzadigde honger naar land. Dit mede door de toename van de wereldbevolking sinds 1970 van 3,7 naar 7,6 miljard mensen. Dit bedreigt de laatste leefgebieden van veel planten- en diersoorten. Bossen, graslanden, water – en andere natuurgebieden moeten plaatsmaken voor de landbouw, boerderijen en infrastructuur.

Exploitatie
Exploiteren van de natuur door jacht, visserij en het oogsten van wilde flora vormt een grote bedreiging voor veel planten- en diersoorten en ecosystemen. Diersoorten als olifanten, tijgers en neushoorns worden bedreigd door stroperij. Zo ook schubdieren, schildpadden en haaien. Een grote boosdoener is de slecht gereguleerde industriële visserij. Een derde van alle visbestanden wereldwijd is overbevist.

Klimaatverandering
Het gebruik van fossiele brandstof zorgt voor klimaatverandering en heeft een groot effect op tal van planten- en diersoorten. Bijna de helft van de zoogdieren en bijna een kwart van de vogels zijn al hard in hun leefgebied geraakt en 99 procent van de koraalriffen in de wereld zal een opwarming van meer dan 2 graden niet overleven.

Vervuiling
Veel planten- en diersoorten en ecosystemen hebben zwaar te lijden door vervuiling van land, lucht en water. Elk jaar wordt alleen al in oppervlaktewateren naar schatting 300 tot 400 miljoen ton aan zware metalen, oplosmiddelen en giftig afval gestort. Veel grote riviersystemen en wetlands zijn zwaar vervuild door ongezuiverd afvalwater. Langs tal van kusten zijn door vervuiling enorme zuurstofloze dode zones ontstaan.

Invasieve soorten
Het bewust en onbewust introduceren van invasieve dieren en planten door de mens over de hele wereld. Als gevolg daarvan worden inheemse soorten verdrongen en bedreigd, soms tot uitsterven aan toe. Muizen, ratten, katten en geiten hebben bijvoorbeeld heel wat unieke eilandfauna uitgeroeid. Het aantal invasieve soorten per land is volgens het VN-rapport sinds 1970 met gemiddeld 70 procent toegenomen.

UNITEDNEWS