ZET LIQUIDATIE GENERAAL HELE REGIO IN VUUR EN VLAM?
TEHERAN – Het Midden-Oosten zet zich schrap voor de toorn van Iran. Vormt de Amerikaanse liquidatie van Qassem Soleimani een ’Frans Ferdinand-moment’, dat de hele regio in vuur en vlam zal zetten?
Woedende demonstranten verbanden de Amerikaanse vlag na de liquidatie van Qassem Soleimani.
Dat er een Iraanse wraakactie volgt, is onvermijdelijk. Alleen het tijdstip en de omvang ervan is nog ongewis. Duidelijk is wel dat de kans op oorlog is exponentieel gestegen, al zal die niet vandaag of morgen uitbreken. Iran is een land van de lange adem, dat waarschijnlijk zorgvuldig de vergelding voor de dood van zijn op een na belangrijkste leider zal plannen. Sjiitische milities in de rest van de regio zijn vaak minder geduldig. Zij kunnen op elk moment toeslaan.
Vereerd als een held
Ayatollah Ali Khamenei woonde vrijdag voor het eerst in vele jaren een zitting van de Nationale Veiligheidsraad bij om te bespreken hoe de wraak eruit zal moeten zien. Soleimani was niet alleen dé militaire architect van het land, maar ook een persoonlijke vriend van de opperste leider. Hij wordt door de meeste Iraniërs vereerd als een held. Politici en legerfunctionarissen in Iran buitelen momenteel over elkaar heen om te bezweren dat de Amerikanen aan de hoogste boom opgeknoopt zullen worden.
Iran heeft een groot aantal mogelijkheden tot zijn beschikking. Van raketaanvallen op Amerikaanse bases in de regio tot terreuraanslagen op Amerikaanse doelen waar ook ter wereld. Ook landen als Israël en Saoedi-Arabië moeten zich zorgen maken. Iran viel vorig jaar al de belangrijkste Saoedische oliefaciliteiten aan als reactie op Amerikaanse sancties.
Israëlische missies extra beveiligd
In Israël is het leger in staat van paraatheid gebracht. Premier Netanyahu brak een bezoek aan Griekenland af, terwijl Israëlische missies overal ter wereld extra beveiliging krijgen. Een populair skiresort in het noorden van het land, aan de grens met Syrië, is gesloten. De Hermonberg was vorig jaar twee keer het doelwit van raketaanvallen uit Syrië.
Iran heeft sowieso nog een rekening met Israël openstaan, nadat recentelijk zeker acht Iraanse soldaten omkwamen bij Israëlische luchtaanvallen in Syrië. Israël heeft de afgelopen jaren in het buurland honderden luchtaanvallen uitgevoerd op Iraanse doelen. Zo probeert het land een van de belangrijkste plannen van Soleimani te voorkomen: de vorming van een nieuw sjiitisch front, na Libanon, tegen de Joodse staat.
Gebrand op vergelding
Het is dankzij de grijze generaal dat Iran nu in staat is om op zoveel fronten toe te slaan. Als leider van de Al-Quds-brigade was hij verantwoordelijk voor de buitenlandse operaties van Iran. Hij hield Bashar al-Assad in het zadel, versterkte de Libanese terreurbeweging Hezbollah en smeedde een militieleger in Irak samen.
Deze groepen zijn gebrand op vergelding en beschikken allemaal over raketten die onder meer Israël kunnen bereiken. Hezbollah-leider Nasrallah riep vrijdagochtend dat wraak voor de dood van Soleimani de verantwoordelijkheid is voor het ’hele wereldwijde verzet’. Zijn beweging, toch al in de knel door de wekenlange protesten in Libanon, houdt meer dan 100.000 raketten gericht op Israël.
Iran heeft kort geleden ook geavanceerde raketten naar Irak overgebracht. Die kunnen zowel de Joodse staat als de vele Amerikaanse bases in de regio bereiken. De pro-Iraanse groep Kataib Hezbollah zal bovendien zelf wraak willen nemen voor de dood van haar leider. Hij kwam afgelopen nacht om bij dezelfde Amerikaanse droneaanval op het vliegveld van Bagdad.
Raketaanvallen oorzaak escalatie
Het was een serie raketaanvallen van Kataib Hezbollah, waarbij vorige week vrijdag een Amerikaan in Irak omkwam, die de huidige escalatie veroorzaakte. Amerika regeerde met luchtaanvallen op doelen van de militie, die vervolgens de Amerikaanse ambassade in Bagdad bestormde.
President Trump besloot daarop het schaakbord waarop Amerika en Iran al maandenlang voorzichtig elkaar bespeelden, volledig schoon te vegen en Soleimani te liquideren. Nu breken onzekere tijden aan.
Iraniërs gaan de straat op na de dood van Soleimani.
De bom moest een keer barsten. De Amerikaanse sancties verwoesten de economie van Iran, dat zijn nucleaire programma weer langzaam hervat. Het weigert bovendien zijn destabiliseerde optreden in het Midden-Oosten te veranderen en gaat rustig door met het bouwen van van groot arsenaal aan raketten.
Gewaagde stap onverwacht
Weinigen hadden echter verwacht dat Trump zo’n gewaagde stap zou nemen. De president blies vorig jaar nog een aanval op Iran, als wraak voor het neerhalen van een Amerikaanse drone, op het laatste moment af. Ook deed hij nauwelijks iets tegen de aanvallen op de Saoedische oliefaciliteiten.
Nu besloot hij tijdens zijn vakantie in Florida de opdracht te geven tot de meeste gewaagde actie uit zijn presidentschap. Een actie die zijn voorgangers weigerden te nemen uit angst voor een oorlog met Iran.
Qassem Soleimani was de architect van een serie gruwelijke conflicten in het Midden-Oosten en verantwoordelijk voor de dood van honderden Amerikaanse soldaten in Irak. Toch wordt zijn liquidatie als reactie op de bestorming van de Amerikaanse ambassade, waarbij geen slachtoffers vielen, door velen gezien als een disproportionele reactie.
Gevolgen nauwelijks te overzien
De gevolgen zijn in ieder geval nauwelijks te overzien. Wel duidelijk is dat de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Irak zwaar onder druk zal komen te staan. De Verenigde Staten riepen gisteren al Amerikaanse burgers op Irak te verlaten. Als het aan Iran en Kataib Hezbollah ligt, zullen de 5000 Amerikaanse soldaten snel volgen.
Zij hebben nu ook de hulp van waarnemend premier Al-Mahdi, die inmiddels een wet steunt die oproept tot het vertrek van de Amerikanen. Kataib Hezbollah dreigt zelfs de namen en privéadressen van alle parlementariërs die tegen zijn te zullen publiceren.
Tevreden
De leider van een andere sjiitische militie in Irak roept alle ’verzetsstrijders’ op zich klaar te maken voor de strijd tegen de Amerikanen. Problematisch voor de VS is dat de Iraakse stokebrand Moqtada al-Sadr zijn militie weer zal activeren. Hij ontbond zijn gewapende groep vele jaren geleden, ontpopte zich de afgelopen maanden als een felle tegenstander van de Iraanse inmenging in het land, maar geeft nu toch de prioriteit voor de strijd tegen de Amerikanen.
Het is goed dat Soleimani, de man van vele massamoorden, niet meer operationeel is. Maar na eerst invloed te hebben verloren in Syrië, door de Koerden daar in de steek te laten, dreigt Amerika nu met de gewaagde liquidatie ook zijn rol in Irak kwijt te raken. Dat had de grijze generaal ongetwijfeld tevreden gestemd.
