ONDEMOCRATISCHE BESLUITEN VERSCHEUREN EN DEMOTIVEREN DE SAMENLEVING
Samenvatting lezing Kenniskring: De Nieuwe Publieke Moraal
Publieke moraal verwijst naar de onderlinge bejegening van mensen over straat, aan het werk, in de familie en eigenlijk overal in de samenleving, alsook tegenwoner alle andere milieufactoren. Bijvoorbeeld het gedrag tegenover dieren, zoals dierenmishandeling wat niet mag, of tegenover het milieu, zoals milieuverontreiniging door kwik, of tegenover eigendomsrechten, zoals wilde occupatie. De publieke moraal heeft dus betrekking op fatsoenlijk handelen en kan duurzame ontwikkeling bevorderen, terwijl ethiek de studie van de moraal is. Deze termen worden vaak door elkaar gebruikt. De publieke moraal omvat waarden en normen, die richting geven aan het juist handelen in een samenleving. Deze normen of gedragsregels bepalen het gedrag van mensen in verband met de belangen en het welzijn van de samenleving. En waarden, zoals betrokkenheid, betrouwbaarheid, verdraagzaamheid, onderling respect, gelijkheid, vrijheid en rechtvaardigheid zijn bepalend voor de normen, en vormen als zodanig de boordelingscriteria. Met andere woorden, uitgaande van deze waarden wordt er normaliter een moreel oordeel geveld. Denk bijvoorbeeld aan het bestempelen van politici als onbetrouwbaar, wanneer niet voldaan wordt aan de door hen opgewekte verwachtingen. Wat aan de top gebeurt, sijpelt door naar beneden, vandaar het effect van overheidsgedragingen op de publieke moraal.
Om het overheidsgedrag te reguleren, dient het overheidsbeleid dus ook gericht te zijn op de instandhouding van deze waarden en normen. Dat wil zeggen, dat het overheidsbeleid rechtens en op competente wijze het nationaal belang moet dienen en tevens democratisch, transparant, responsief en sociaal rechtvaardig moet zijn, vrij van privébelangen, zogenaamde bestuursnormen.* Daarom worden er garanties ingebouwd, opdat er geen privé- en andere tegenstrijdige belangen worden gediend, bijvoorbeeld door belangenverstrengeling, zoals familierelaties, vriendjespolitiek, nepotisme en oligarchie. Om een positieve impact op de publieke moraal te kunnen hebben, moet elk overheidsbeleid geleid worden door deze bestuursnormen, die deels overeenkomen met de rechtsbeginselen waarop straks wordt teruggekomen. Beleid moet op professionele en productieve besluitvormingsprocessen en procedures gebaseerd zijn en niet op personen, omwille van objectiviteit en onpartijdigheid.
Het thema ‘de nieuwe publieke moraal’ impliceert dat de Surinaamse samenleving geen goede moraal zou hebben, wat uiteraard eerst zou moeten worden vastgesteld alvorens een mogelijk oplossingsmodel te kunnen voorschotelen. Als we onze politieke geschiedenis in moreel op zicht kort de revue laten passeren, komen de volgende observaties voor de geest:
- De onafhankelijkheid van Suriname vond plaats zonder vooraf een referendum te houden;
- De verspilling van ontwikkelingsgelden is nog steeds niet onderzocht;
- Men heeft geprobeerd militaire coups te rechtvaardigen door te verwijzen naar een bepaald grondwetsartikel (volgens mij ging het om Artikel 177 – Het Nationaal Leger heeft tot taak de verdediging van de souvereiniteit en de territoriale integriteit van Suriname tegen buitenlandse gewapende militaire agressie);
- Regeringsleiders negeren De Nationale Assemblee i.p.v. verantwoording af te leggen;
- DNA-leden stellen zich op als pleiters van politieke leiders i.p.v. van het volk;
- Ondemocratische besluitvormingsprocessen voltrekken zich aan de lopende band;
- Controle en toezichthoudende overheidsorganen worden gepolitiseerd door hun functies te beperken en door belangenverstrengeling;
- Als gevolg van belangenverstrengeling kunnen politiek gelieerden straffeloos frauderen, corrumperen en stelen;
- Diefstal wordt ook gelegaliseerd door meerdere banen, privileges en vergoedingen voor DNA-leden wettelijk toe te staan;
- Bepaalde vormen van klassenjustitie, zogenaamde operatie doofpot, idem dito;
- Machtsmisbruik en willekeur worden als regeermethodes gebruikt; en
- Nepotisme en oligarchie als regeer instrumenten.
Dit is een willekeurige greep uit allerlei gebeurtenissen, die tenminste laten zien hoe vanaf 1975 oude politiek gevoerd en gevoed wordt. Deze overheidsgedragingen zijn strijdig met de bestuursnormen en rechtsbeginselen en zijn op zijn zachtst gezegd onwenselijk en immoreel, waardoor onze samenleving verscheurt en verarmt, zowel materieel, geestelijk als spiritueel.
Toetsing aan Bestuursnormen & Rechtsbeginselen vanaf 25 mei jl.
Er is duidelijk tegen deze oude politiek overheidsgedragingen of de oude moraal gestemd, waardoor de vorige regeringspartij aanzienlijk teruggegaan is in aantal zetels. Elke samenleving verwacht immers gelijke kansen en mogelijkheden in een klimaat van duurzame veiligheid, zekerheid en rechtvaardigheid. Hiervoor is ook gestemd, in het bijzonder voor herstel van de rechtsstaat, sterke instituten, good governance, behoorlijk bestuur en afstraffing van oneerlijkheid, waarbij gestolen gelden teruggehaald zouden worden. Deze oplossingsgerichte slagzinnen van de coalitie partijen tijdens de verkiezingscampagne zullen nu worden toegelicht en worden getoetst aan de bestuursnormen en rechtsbeginselen.
- Herstel van de Rechtsstaat: In een democratische rechtsstaat moet elk overheidsbesluit gebaseerd zijn op een wettelijke bevoegdheid en mag deze bevoegdheid niet voor andere doeleinden worden gebruikt dan waarvoor ze bestemd is. Daarentegen zijn burgers vrij om te handelen, tenzij de wet dat verbiedt. Daarnaast moeten zowel het overheidshandelen als de toepassing van de wet en de wet zelf in overeenstemming zijn met de rechtsbeginselen, zoals het verbod van machtsmisbruik en willekeur, het gelijkheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel.
Als wij de invulling van de verschillende posten vanaf de formatie van deze regering tegen dit licht houden, dan ontstaat de indruk dat bij de verdeling van deze posten, coalitie toppers, inclusief die van de vorige regeringspartij, zich bediend hebben van machtsmisbruik en willekeur, te oordelen naar de ontevredenheid van hun achterban en de graad van nepotisme bij benoemingen van wie we weten. De hele koek is op dictatoriale wijze verdeeld zonder een voorafgaande visie, net als in de oude politiek. Helaas wordt dit nog door velen als normaal ervaren: De overheid mag alles en de burger mag niets en moet slaafs volgen.
- Sterke Instituten: Onder meer zouden controle en toezichthoudende organen gedepolitiseerd worden en worden bemenst met deskundige en integere personen.
Aan deze toezeggingen is er niet voldaan en integendeel is er sprake van nepotisme, waarbij vele benoemingen, zoals in commissies, nog steeds geheim zijn.
- Good Governance** of goed bestuur: dit houdt in het gezag van het recht en transparant -, responsief – rechtvaardig -, inclusief -, verantwoordend -, effectief -, efficiënt – en participatief bestuur.
Van geen van de benoemingen is de opleiding en ervaring bekend en noch minder hun geschiktheid voor de betreffende functies in strijd met de beloofde transparantie en het ‘dream team.’ Ministers moesten nog getraind worden. Tijdens de campagne is het belang van profielschetsen aangehaald, maar daarna niet meer, evenmin de toetsing van de competenties van de benoemde personen voor hun functies. Ondanks de kritiek van diverse beroepsgroepen en brede lagen van de samenleving lappen de coalitietoppers en De nationale Assemblee tot op heden dit aan hun laars. Suriname, quo vadis?
- Behoorlijk Bestuur verplicht de overheid rekening te houden met de belangen van belanghebbenden en burgers en hun mensenrechten en – vrijheden.
Is er voldoende rekening gehouden met de belangen van de burger bij de solidariteitsheffing en de verhoging van de government take? Konden andere prioriteiten deze extra belastingen hebben kunnen voorkomen? Zijn de belangen zorgvuldig afgewogen, alsook de nadelige gevolgen voor de burger? Waarom is bijvoorbeeld niet gekozen voor productieverhoging i.p.v. belastingheffingen? Er is inhoudelijk op geen enkele wijze hierover met de samenleving gecommuniceerd.
- Afstraffing van Oneerlijkheid: Gestolen gelden zouden worden teruggehaald.
Nu blijkt dat de oude leiding van bijna alle bedrijven, waar er volgens de coalitie partijen tijdens de verkiezingscampagne gefraudeerd en gestolen zou zijn, is gehandhaafd. Het is niet bekend dat er andere klachten bij de PG zouden zijn ingediend dan de zaken die al lopende waren. Dus gestolen goed gedijt, waarvoor het volk moet opdraaien via belastingen. Is dat geen klassenjustitie? En wat zegt de klacht tegen de EBS, door particulieren ingediend bij de PG, over nakoming van de verkiezingsbeloften? Ondanks de vele geconstateerde misstanden is het instrument van vernietigbaarheid van benadeling van de staat niet eens een keer ingezet door de regering.
Conclusie
De oude politiek en moraal stimuleren wantrouwen, bedrog en rechtsonzekerheid door het structureel niet nakomen van gedane beloften. Machtsmisbruik en willekeur schaden de publieke moraal: ‘Als jij dat kan, mag ik dat ook.’ Politisering, belangenverstrengeling en nepotisme creëren kansen en mogelijkheden voor straffeloos stelen. Ondemocratische besluiten verscheuren en demotiveren de samenleving. Het voorbijgaan aan maatschappelijke kritiek creëert ontevredenheid, waarbij het recht in eigen hand kan worden genomen en wat kan leiden tot maatschappelijke wanorde. Al deze gedragingen van de coalitietoppers geven een verkeerd signaal aan de samenleving, dat demoraliserend werkt. De regering dient daarom trefzeker ‘recht voor een recht voor allen’ in te luiden, dus te handelen volgens de bestuursnormen en wet en recht om ‘de nieuwe publieke moraal’ te kunnen realiseren en aldus af te rekenen met de oude politiekvoering en hun slechte moraal. Door een gemeenschappelijke kern van de goede publieke moraal concreet tentoon te stellen kan het goede voorbeeld worden gegeven, dat ook natievorming en duurzame ontwikkeling stimuleert. De Surinaamse staat is geen eigendom van een of meerdere families!
Ingezonden|Dr. Roy I. Bhikharie, PhD
Filosoof-Psycholoog, Bedrijfskundige & Manager
*American Society for Public Administration. Code of Ethics. https://www.aspanet.org/ASPADocs/membership/ethics.pdf
** Municipal Association of Victoria, Victorian Local Governance Association, Local Government Victoria, and Local Government Professionals (2012). “Good Governance Guide,” www.vlga.org.au/NewsResources/
