KATIBO 2020: GEVANGEN IN VASTGEROESTE PARADIGMA’S
Ingezonden|Dr. Roy I. Bhikharie, BA, MA, PhD
In de politieke geschiedenis van Suriname blijkt ‘moraal’ een vies woord te zijn en blijken ‘wet en recht’ evenzeer vieze woorden te zijn. Goed bestuur is een fata morgana en behoorlijk bestuur een utopie.
Deze verouderde, onlogische en bevooroordeelde gedachten karakteriseren de vastgeroeste politieke paradigma’s van vele Surinamers al decennialang en beperken de ontwikkeling van hun rechtsgeweten, zowel individueel als collectief. Deels worden deze geestelijke overblijfselen van de slavernij en het kolonialisme bewust in stand gehouden om privé- en politieke partijbelangen ongezien en ongestraft te kunnen realiseren, ongeacht de maatschappelijke schade. Vandaar dat gebrek aan transparantie, belangenverstrengeling, nepotisme en andere vormen van favoritisme en institutionele uitholling het fundament vormen van wanbeleid, wanbestuur, corruptie, verspilling, diefstal, achteruitgang en maatschappelijk wantrouwen.
Vóór de verkiezingen werden deze bestuurlijke uitspattingen fel bestreden en vanaf het aantreden van de huidige regering worden ze met hand en tand verdedigd, behalve bij de volgende gelegenheden: toen de minister van buitenlandse zaken van de Verenigde Staten van Amerika hier was; bij de viering van 75 jaar van de Verenigde Naties; en tijdens de 50ste Reguliere Sessie van Algemene Vergadering van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). Schaamteloos werd er een dubbele agenda gedemonstreerd. Op deze immorele wijze worden machtsmisbruik, willekeur en straffeloosheid gefaciliteerd en gelegaliseerd.
Zulke institutionele misdaden hebben ook onze mensenrechten diep geschonden door miljarden aan US dollars te doen wegsluizen, waaronder honderden miljoenen US dollars aan spaargelden van burgers, en waarvoor het Surinaamse volk moet opdraaien. Zie de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) art. 17: ‘Je hebt recht op eigendom en niemand mag je bezittingen zonder goede redenen afnemen.’ Art. 28: ‘De overheid moet ervoor zorgen dat er een “orde” is die al deze rechten beschermt.’ En art. 30: ‘Geen enkel land en geen enkel mens mag proberen om de rechten te vernietigen die in deze Verklaring staan.’
Maffiabende
De overheid dient haar taken zonder zelfs enige schijn van vooringenomenheid te vervullen. Dat betekent dat overheidsfunctionarissen, die een persoonlijk belang bij een besluit hebben, de besluitvorming niet mogen kunnen beïnvloeden. Het verbod van vooringenomenheid (in het Engelse recht ‘no bias’) is dan ook één van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb), die uiteraard de naleving van alle andere abbb helpen bevorderen, zoals het gelijkheidsbeginsel; het zorgvuldigheidsbeginsel; het rechtszekerheidsbeginsel; het vertrouwensbeginsel; en het verbod op willekeur. Gegeven hun aard, zullen vele politici zich in allerlei bochten wringen om dit te ontkennen en hun geest niet te bezwaren. Misschien voelen ze zich daarbij goed of beter maar de realiteit zal daardoor niet veranderen. Alle inzichten, die structurele veranderingen in de uitoefening van onbehoorlijk bestuur zouden kunnen aanbrengen, schijnen zich niet te kunnen verenigen met de vastgeroeste paradigma’s van politici, die machtswellust, autoritair gedrag en grootheidswaan voeden.
Ter compensatie wordt het volk zoet gehouden met allerlei vormen van subsidie en andere gunsten, die een schrale troost zijn voor weggesluisde miljarden aan US dollars: ‘wiens brood men eet, diens woord men spreekt.’ Soms bekruipt mij het nare gevoel dat deze vastgeroeste paradigma’s gebundeld zijn in een maffiabende.
Per definitie is een maffiabende een criminele organisatie, die illegitiem opereert op zowel cultureel, politiek als economisch gebied. Hoe kunnen bijvoorbeeld zoveel miljarden aan Surinaamse en US dollars zijn opgemaakt, waartegenover geen enkele aantoonbare prestatie staat? Zelfs algemene bankinstellingen hebben verschillende juridisch verantwoordelijken voor banktransacties, laat staan de Centrale bank van Suriname (CBvS). In aansluiting op al de juridisch verantwoordelijken binnen de CBvS, kent de Surinaamse staat verder het Bureau voor de Staatsschuld, de rekenkamer, de raad van ministers en De Nationale Assemblee als controleorganen. In deze controleorganen zijn er ook menige functionarissen die juridisch medeverantwoordelijk zijn voor de legaliteit van banktransacties, zoals de onterechte overmakingen. Zonder hun medewerking zouden we niet in deze ellende zitten, waarbij de wisselkoers overduidelijk de miljarden aan verspilling indiceert. En ondanks het feit dat het bewijsrisico op deze juridisch verantwoordelijken rust, wordt niemand aangehouden. De indruk wordt gewekt alsof het Openbaar Ministerie juist beschermend optreedt, aangezien slechts politieke toppers en hun sponsoren en vertrouwelingen in de gelegenheid zijn geweest om zulke grote diefstallen via de CBvS en het ministerie van financiën te plegen. Dit zou tegelijkertijd betekenen dat op een of andere manier alle machten deels met elkaar verstrengeld zijn. Wat een wantoestand!
Oorzaken Nader Bekeken
Een ander argument dat politici en hun loyalisten gebruiken om onbehoorlijk bestuur te rechtvaardigen, is door te stellen dat Suriname niet het enige land is waar deze malafide bestuurlijke en maatschappelijke instrumenten worden aangewend. Misschien zonder het te beseffen, wordt hiermee inhoudelijk ook verwezen naar de dwalingen dat leugen, bedrog en oplichting van politici normaal zouden zijn. Inderdaad onthult de bovenstaande informatie niet alleen de oorzaken van de ellende in Suriname, maar deels eveneens in de rest van de wereld. In oktober van dit jaar, rapporteerde de Bennett Institute for Public Policy aan de Universiteit van Cambridge haar onderzoeksresultaten met betrekking tot democratische ervaring. Hierbij werden tussen 1973 en 2020 data van ongeveer vijf miljoen respondenten uit 43 bronnen in meer dan 160 landen gecombineerd. In de enquête werd er aan burgers gevraagd in hoeverre ze tevreden waren met de democratie. Het rapport concludeerde dat wereldwijd jongere generaties steeds meer gedesillusioneerd raken over het functioneren van democratie in absolute termen en in relatie tot oudere cohorten in vergelijkbare levensfasen; dat de bestaande structuren falen, wat tot zwakte van de staat, autoritair bewind, corruptie en stijgende welvaarts- en inkomensongelijkheden leidt; en dat deze ongewenste trends alleen structureel kunnen worden teruggedraaid om democratische connectie op gang te brengen en te herstellen, maar in geen geval door cosmetische ingrepen van de oude politiek.* In dit kader is het vermeldenswaard dat de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (Sustainable Development Goals – SDGs) in 2015 door de Verenigde Naties zijn vastgesteld en worden gepromoot als de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling.
SDG 16 is specifiek gericht op vrede, justitie en sterke instituten: ‘Bevorder vreedzame en inclusieve samenlevingen voor duurzame ontwikkeling, verzeker toegang tot justitie voor iedereen en creëer effectieve, verantwoordingsplichtige en inclusieve instellingen op alle niveaus.’ Daarnaast heeft SDG 16+ een katalyserende functie om SDG 16 te doen realiseren, namelijk als een geïntegreerd en wederzijds versterkend geheel gericht op het bevorderen van de verantwoordingsplicht van de overheid, het opbouwen van vertrouwen en het in stand houden van vrede. Tevens dekt het concept van SDG16+ de onderlinge verbanden tussen SDG 16 en alle andere SDGs. Dus corruptie en autoritair optreden zijn de bewezen hoofdoorzaken van de ellende, als gevolg van inadequate functionering (uitholling) van controleorganen, waarbij de overheid haar verantwoordingsplicht verzaakt. In Suriname hebben zulke institutionele misdaden corruptie en autocratie bovendien ingebed in het politiek-bestuurlijke systeem.
Deze institutionele misdaden hebben ook betrekking op alle DNA-leden, die oneerlijk (mogen) concurreren met het particuliere bedrijfsleven. Wat begrijpen politici niet? Vastgeroeste paradigma’s hebben kennelijk oog- en oorkleppen. Door steeds en alleen te focussen op het in evenwicht brengen van cijfers verwaarlozen zelfs beroepsorganisaties deze oorzaken helaas ook!
Srefidensi
Zonder allereerst deze vormen van institutionele misdaad fundamenteel aan te pakken, kan men door blijven stelen, ongezien en ongestraft. Het is dus geboden om geen subsidies af te schaffen en prijzen aan te passen alvorens na te gaan in hoeverre corruptie in de prijzen is besloten. Anders kun je net zo goed dweilen met de kraan open! Hoe wil je trouwens als land economische vooruitgang bewerkstelligen als de regering, parastatalen en DNA concurreren met de private sector? En als niet alle elementen van corruptie uit de controleorganen zijn verwijderd? Ondertussen leiden regeringslieden een luxe leven met helikopters en vele auto’s. De oplossing is daarom theoretisch eenvoudig, maar de realisatie wordt tegengehouden door gevangenschap in vastgeroeste paradigma’s – ‘katibo’. Nog erger, doelbewust en op een dwaze manier wordt er geprobeerd om de bovenomschreven vormen van uitholling van controle-instituten goed te praten door te verwijzen naar de vermeende deskundigheid van de bemensing. Het kan niet gekker worden.
De staat Suriname is geen familiebedrijf, verzekeringsmaatschappij, bankinstelling, of privé onderneming, maar de eigendom van het volk.
Een lichtpuntje is dat voor het eerst in onze geschiedenis de gemeenschap massaal deze verderfelijke, historische trend afwijst. En dat is ideaal, wanneer de bevrijding van ‘katibo’ van onderuit komt. Misschien dat hierdoor DNA-leden aangezet kunnen worden om hun betaalde plicht te doen, zodat de regering hiervoor ter verantwoording wordt geroepen, vooral door degenen die voor de verkiezingen een grote mond opzetten. Om de een of andere reden schijnen deze volksvertegenwoordigers monddood te zijn gemaakt. Als de huidige leiders niet tot inkeer komen, met een eenduidige ideologie en ontwikkelingsvisie, zullen ze vervangen moeten worden. Er is geen andere oplossing, want anders gaan wij nog dieper zinken. Alleen dan kunnen we eens met z’n allen echt met ons hart ‘srefidensi’ vieren, met andere woorden in geestelijke vrijheid.
Bronnen:* Roberto Stefan Foa, Andrew Klassen, Daniella Wenger, Alex Rand, and Michael Slade, Youth and satisfaction with democracy: Reversing the democratic disconnect? (Cambridge, United Kingdom: Centre for the Future of Democracy, 2020). https://www.cam.ac.uk/system/files/youth_and_satisfaction_with_democracy.pdf
OPINIE
