MEERJAREN ONTWIKKELINGSPLAN 2022-2026 IS ‘ONREALISTISCH LITERAIR HOOGSTANDJE’

Bron : ‘Inzicht’ VES-economisten blad

PARAMARIBO – De Vereniging van Economisten in Suriname noemt het Meerjaren Ontwikkelingsplan 2022-2026 maar een “bijzonder informatief document met veel literaire hoogstandjes, niet eens begrijpelijk voor hooggeschoolden en vooral ook onrealistisch in de uitvoering”.

Het onrealistische ligt er in dat het plan binnen de bestaande en verder realistisch verwachtbare financiële- en capaciteitsbeperkingen geen duidelijke keuzes maakt voor kernactiviteiten, die op de meest efficiënte manier de sociale – en economische doelen realiseerbaar maakt. In het M.O.P komt wel enkele scherpe analyses, tabellen, grafieken en bruikbare economisch cijfermateriaal voor. Maar volgens de VES is het niet gestoeld op een diepgaande evaluatie van de formulering noch de uitvoering van het laatstelijk uitgevoerde MOP 2017-2021, waarvan er nauwelijks iets van is gerealiseerd.

“Dit is een fundamentele omissie. Als we moedwillig niet willen leren van de mogelijke successen en evidente fouten -ook al zijn deze van de vorige regering-, dan plannen we om wederom te falen”, zegt de VES in haar maandelijkse vakblad ‘Inzicht’.

De VES is één van de ruim 140 groepen en/of organisaties geweest die door het Planbureau, die het MOP heeft samengesteld, is geconsulteerd.

De economisten vereniging heeft bij die consultatie het planbureau uitdrukkelijk geïnformeerd over zijn lange ervaring met overambitieus geformuleerde eerdere (meerjaren) ontwikkelingsplannen, doorgaans gevolgd door een slechte uitvoering. Het Planbureau is dan ook geadviseerd om anno 2021 dit plan te beperken tot een kerndocument, mede vanwege de huidige extreem zwakke uitvoeringscapaciteit bij de overheid, de onbetaalbare schuldaflossings- en rentebetalingsverplichtingen en het gigantische begrotingstekort. Hoewel het plan zal worden goedgekeurd door een coöperatieve DNA-coalitie, zal het net als voorgaande plannen geen leidraad zijn voor het te voeren ontwikkelingsbeleid. Het zal uiteindelijk in de boekenkast worden weggezet. Het is teveel gericht op alle problemen van het land. In het plan wordt wel een poging tot ‘Lessons learned’ uit eerdere MOP’s ondernomen.

Helaas blijkt volgens de VES dat ook deze –nieuwe- auteurs van het Planbureau niet hebben geleerd van de 46 jaar ervaring met het schrijven, toepassen en evalueren van ontwikkelingsplannen. Hoewel het niet expliciet is aangegeven lijkt het er op dat het opstellen van aparte Jaarplannen door het Planbureau per 1 oktober 2021 is afgeschaft. De minister van Financiën stelt in het voorwoord van het “Financieel Jaarplan 2022” zonder adequate argumentatie dat dit jaar besloten is om de Financiële Nota 2022 en het Jaarplan 2022 samen te voegen in één document. Onder de kop ‘Actiepunten uit het MOP 2022-2026 voor het jaar 2022’ wordt per ministerie activiteiten belicht.

De VES meent dat een Jaarplan aanzienlijk meer dan actiepunten moet bevatten. Het dient een gedetailleerde lijst van activiteiten – projecten, wettelijke en bestuurlijke maatregelen, capaciteitsversterking etc. – te omvatten die elk duidelijk concrete resultaten laten zien. Volgens de economisten vereniging is het risico levensgroot dat het plan, net als vele van haar voorgangers, hoewel goedgekeurd, geen leidraad zal worden voor het te voeren ontwikkelingsbeleid en in de boekenkast zal worden weggezet.

Het MOP 2022-2026 wekt de indruk dat het ‘nationaal planapparaat’ functioneert. De indruk wordt gewekt dat er op elk ministerie een functionerende Plan Unit actief is, die ook over de capaciteit en motivatie beschikt om de haar toebedeelde taken uit te kunnen voeren.

“Niks is minder waar. Dit blijkt mede uit de recente ervaring met de uitvoering van de verschillende maatregelen/projecten van het Herstelplan, die maar (nagenoeg) geen vooruitgang boeken. Zelfs de projecten waar de financiering gegarandeerd beschikbaar is en/of die onder het management van internationale organisaties (IICA/FAO/ LR etc.) zijn geplaatst, vertonen nauwelijks vordering.”

Bestuurlijke accenten
De VES is van mening dat in deze tijdsgewricht en de situatie van ‘het land van de zo vele strategieën’, de belangrijkste bestuurlijke accenten en financiële middelen vanaf dag 1 moeten worden gelegd op de sanering/herstructurering van het ambtenarenapparaat (inclusief privatisering van parastatalen, versterking kerninstituten als belastingdienst, Douane, GMD, SBB). Daarnaast de facilitering van de private sector/ondernemerschap en het investeringsklimaat (DBI). Alle andere genoemde strategieën zullen daarvan enorm profiteren of anders gezegd, zonder significante zichtbare verbeteringen op deze 2 gebieden, zullen de andere strategieën niet succesvol zijn.

Financiering MOP
De VES wijst er op dat de financiering van het MOP de harde kern is van elk serieus ontwikkelingsplan en roept de meest fundamentele vragen op. Uit het plan blijkt dat de  Investeringen in 2022 rond de US$ 800 miljoen zullen bedragen oplopend naar US$ 1,1 miljard in 2026. Daarbij staat vermeld dat “iets meer dan 50%” van de uitgaven komt uit de Overheidsbegroting. Maar een vergelijking van deze Investeringen met de “kapitaaluitgaven” uit de Medium Termijn Overheidsfinanciën Raamwerk Financiële Jaarplan 2022 levert compleet andere cijfers op voor de Begroting 2022 en de projecties voor 2023 -2025. Er is op wordt gewezen dat hetzelfde planbureau dat deze MOP heeft samengesteld, heeft aangegeven dat “het planapparaat vrijwel volledig is geërodeerd”. De indruk wordt gewekt dat er op elk ministerie een functionerende Plan Unit actief is, welke ook over de capaciteit en motivatie beschikt om de haar toebedeelde taken uit te kunnen voeren. “Niks is minder waar”, zegt de VES. Daar bovenop blijkt dat de beschikbare budgetruimte op de  begroting van de ministeries en de leen ruimte op jaarbasis, grofweg US$ 150-200 miljoen op jaarbasis bedraagt. Het is volgens de VES van belang hierover duidelijkheid te hebben, niet alleen wat het op jaarbasis gaat kosten, maar ook waaruit het zal worden gefinancierd. Het is niet duidelijk waar de  overige “iets minder dan 50%” vandaan zal komen en op welke berekening deze is gebaseerd.  Het gaat om Investeringsbedragen tussen de US$ 400 en US$ 550. Hier wordt de indruk gewekt dat ook investeringen van de private sector onderdeel van het plan zouden zijn, maar in het verdere verloop van het MOP wordt dit niet uitgewerkt.

Samenhang MOP met Herstelplan
DeVES meent dat er geen duidelijkheid is in de samenhang tussen het MOP en het Herstelplan van de regering dat is afgesproken met het Internationaal Monetaire Fonds. De VES is van mening dat een evenwichtige en realistische MOP 2022-2026 wel een basisvoorwaarde is, maar niet voldoende voorwaarde voor economische ontwikkeling.  Het volledige succes wordt sterk bepaald door de kwaliteit van de uitvoering. ”Of je nou 5 jaar of 46 jaar eerlijk terugkijkt naar de kwaliteit van de uitvoering van onze meerjaren ontwikkelingsplannen en projecten, dan is de conclusie dat wij, ongeacht de Regering, iets structureel verkeerd doen.” Als we het op dezelfde manier gaan doen dan hoeven we niet te verwachten dat de situatie beter zal worden dan die waar we nu in beland zijn. De planvoorbereiding, aanbestedingen, monitoring en evaluatie zal geheel transparant moeten plaatsvinden en in handen moeten worden gesteld van onafhankelijke professionals, die periodiek publiekelijk rapporteren.

UNITEDNEWS|WILFRED LEEUWIN