POLITIEKE MACHT PARKEREN: VOOR 10 JAAR ZAKEN-KABINET

Het voorstel van NDP-voorzitter Desi Bouterse voor een nationale dialoog is zo gek nog niet. Alleen zal aan het motief en het doel een andere invulling gegeven moeten worden en zullen er vooral vooraf afgesproken voorwaarden moeten worden vastgesteld, waar de dialoog naar toe zal moeten leiden.

De NDP-voorman en ex president komt na eerder tot het besef te zijn gekomen dat onder zijn tien jaren bewind er cruciale  fouten zijn gemaakt en zijn regeringen gefaald hebben, nu ook tot de conclusie dat het politiek behoorlijk fout gaat en het land nog verder de afgrond afstevent dan waar het de afgelopen decennia in terecht is gekomen. Het zou de huidige coalitie en de regering, die met zichzelf overhoop liggen, een goede raad zijn zelf ook tot deze conclusie te komen. Frappant is dat enkele jaren terug, partijgenoot van Bouterse en toenmalig parlementsvoorzitter, Jennifer Geerlings Simons al goed op weg kwam bij een toegevoegde waarde voor een nationaal dialoog. Zij stelde toen dat alle politieke partijen, zeker zij die reeds aan de macht zijn geweest en de totale Surinaamse bevolking, ooit eens op het punt zullen moeten komen dat, ‘wij met z’n allen gezamenlijk, sinds de onafhankelijkheid van Suriname gefaald hebben het land tot ontwikkeling te brengen. Die constatering is een feitelijke voorwaarde voor dialoog, waaraan vooral de oudere politieke partijen, waarvan sommigen nu weer in het machtscentrum vertoeven aan zullen moeten gaan geloven en zich niet moeten verschuilen achter wat hun politieke opponenten en concurrenten ervan hebben gemaakt.

Verkiezingen
Maar zelfs Bouterse zal moeten toegeven dat zijn roep om vervroegde verkiezingen, geen enkele rationele basis heeft. Dit komt amper twee jaar nadat de NDP en haar gevoerd beleid zijn afgewezen om het voordeel van de twijfel te geven aan een niet ideologische coalitie die intussen, voor zover die er zijn geweest, al haar credits aan het verspelen is en het vertrouwen van de kiezers heeft beschaamd. Goed beschouwd is van het met de mond beleden alternatief tegen het beleid van Bouterse bitter weinig tot vrijwel niets gerealiseerd op het zelf uitgestippeld tijdspad, dan wel dat met behulp van het Internationale Monetaire Fonds enige ordening is gekomen in het financieel huishouden van de staat. In de roep om verkiezingen ligt het kernprobleem van de Surinaamse politiek. Zonder enige ontwikkelingsperspectief gebaseerd op partijideologie en maatschappelijke issues, is het doel, de macht naar zich toe te trekken. Het resultaat is een vicieuze cirkel van institutionele corruptie, de een meer dan de ander, nepotisme, vriendjespolitiek, polarisatie en etnische verdeeldheid, terwijl met de ontwikkeling nauwelijks stappen vooruit worden gezet. Verkiezingen zijn niets anders geworden dan een structurele competitie naar macht ten koste van de burger.

Naast de politieke partijen zal ook de Surinamer tot het besef moeten komen dat macht bezitten en die geven aan een politieke partij naar keuze, niet het ultieme doel is van een verkiezing.

Het machtsvraagstuk hoewel bepalend en volgens de grondwet alleen te verkrijgen via politieke organisaties, zal ergens geparkeerd moeten worden om te komen tot het dienend en maatschappelijk verheffend  doel van het bezitten van macht. Behalve dat vervroegde verkiezingen zonder een ontwikkelingsperspectief met haalbare garanties nu onzinnig en een financiële verspilling zal zijn, is het dan ook de vraag wat daarmee gekocht wordt. In elk geval geen structurele ontwikkeling of zelf een aanzet daartoe, omdat politieke partijen bewezen hebben daar niet toe in staat te zijn.

Machtspauze
Het tweede onvoorwaardelijke uitgangspunt voor nationale dialoog ligt in het verlengde en is een logisch gevolg van het eerste. Politieke partijen stappen in consensus de dialoog binnen met het voornemen dat zij voor een minimale periode van tien jaar afstand doen van de politieke macht om het land te besturen en instemmen met een proces waarin binnen een jaar op basis van profielen voor het bemensen van functies  binnen beleidsstructuren en instituten, instemmen met het instellen van een nationaal zaken kabinet die in die minimale periode een lange en korte termijn ontwikkelingsplan plan tot uitvoering moet brengen die uiteindelijk de basis legt voor ontwikkeling en verheffing van land en volk. Aangezien de politieke macht voor een minimale periode inactief zal zijn binnen het machtscentrum zal een politieke vertegenwoordiging ook niet nodig zijn. Evenwel zal net als bij het zakenkabinet een volksvertegenwoordiging gevormd moeten worden bestaande uit vertegenwoordigers van de sectoren waarop het beleid zich in die tien jaar op moet concentreren en van controlerende instituten. De leiding van het parlement als wetgevend en controlerend orgaan kan onafhankelijk worden toegewezen aan een in te stellen rechtsinstantie buiten de rechterlijke macht, naar analogie van het Constitutioneel Hof .

Politieke beerput
De historische context van het ontstaan van politieke partijen, met etnische bestaanszekerheid in de lead, is voor zover het een ideologie genoemd kan worden, in de huidige al lang veranderde wereld een verroest denken. Het heeft geleid tot verdere etnische verdeeldheid, geen natievorming, favoritisme, nepotisme, vriendjespolitiek, geinstitutioneerde corruptie, patronage en een ernstig verval van maatschappelijke normen en kernwaarden. Het lijkt nu zelf vormen aan te nemen van dictatoriaal tot zelf fascistische gedrag bij politici.

Het was hard om aan te horen, maar wel een keiharde constaterende realiteit van de voormalige Nederlandse minister Steff Blok van Buitenlandse Zaken, nu minister van  Economische Zaken en klimaat, dat een etnisch gestoelde samenleving, hier aan toegevoegd, zonder een ontwikkelingsvisie en ideologie gedoemd is een falende staat te worden.

Het steeds aflatend ontwikkelingsvraagstuk is niet een waarvan de oorzaak gezocht moet worden bij slechts het beleid van de afgelopen tien jaar, zoals de nu zittende regering het graag wil laten doen overkomen. Dat is een dogmatische dekmantel om het eigen falen, zoals dat zich nu presenteert te camoufleren en alvast een concurrerende politieke voorsprong op te bouwen voor de eerstvolgende verkiezingen. De afgelopen tien jaar of zelf de revolutie van 1980 en de decembermoorden van 1982 zijn simpelweg dieptepunten en onderdeel van de Surinaamse politieke beerput waar de politiek, zeker in bestuurlijk opzicht, direct of indirect mede voor verantwoordelijk gehouden moet worden. Een jammerlijke gevolg is dat

Re-organisatie politieke partijen
Het parkeren van de macht buiten de invloedsfeer van de politiek, betekent niet dat politieke organisaties volledig buiten spel worden gezet. De periode van machtspauze zal voor hen een overbruggingsperiode moeten zijn waarin zij zich gaan concentreren op het reorganiseren van politieke partijen, op doelmatigheid, hoe omgaan met politieke macht en de dienende functie naar de samenleving toe. Met deze reorganisatie moet in samenspraak met het zakenkabinet binnen die tien jaar gewerkt worden aan het herzien van de grondwet, de wet op politieke partijen, de kiesregeling en het voorbereiden van het versterken en onafhankelijk maken van de politiek van belangrijke controlerende instituten, zoals de rekenkamer en het voorbereiden van wetgeving zoals de wet openbaarheid van bestuur en andere belangrijke wetsproducten en protocollen die een goede basis leggen voor goed en behoorlijk politiek bestuur. De laatste voorwaarde voor de dialoog is dat politieke verkiezingen na de machtspauze alleen weer mogelijk zijn wanneer binnen die periode de reorganisatie met de daarbij genoemde aandachtspunten bij wet zijn geformaliseerd door het benoemd college van volksvertegenwoordigers in De Nationale Assemblee.

Deze voorwaarde voor nationale dialoog zou sceptisch gezien als utopisch beschouwd kunnen worden, wat het in geen geval is. Politieke partijen hebben op weg naar een halve eeuw staatkundige onafhankelijkheid en tegen de achtergrond van hun structureel falen, nu de morele en maatschappelijke verplichting voor eens en altijd af te rekenen met het door hen gecreëerd verval, die elke ontwikkeling onmogelijk maakt. Het ligt aan de politieke wil samen met de burger een nieuwe uitdaging aan te gaan.

POLITIEKE BESCHOUWING| WILFRED LEEUWIN