WOB KAN ZEGEN ZIJN, MAAR VOOR POLITICI NIET ALTIJD
Als parlementsvoorzitter Marinus Bee zijn belofte van eerder dit jaar nakomt, zal over niet al te lange tijd (mede onder druk van de oppositiepartijen NDP en BEP) de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) op de agenda gezet worden. Een moedig besluit, omdat politici zich met die wet vooral zichzelf juist in de vingers kunnen snijden. Maar wel een wet die onontbeerlijk is in een echte democratische rechtsstaat.
Vooral media en diverse maatschappelijke groeperingen beijveren zich al jaren voor een WOB. Verschillende regeringen hebben het beloofd maar er nimmer werk van gemaakt. Ook deze regering zegde het toe, maar het zag er niet naar uit dat deze wet zou komen. Totdat de NDP en de BEP enkele maanden geleden echter opeens het initiatief namen om een conceptwet bij Assembleevoorzitter Marinus Bee in te dienen.
Op zich is dat opmerkelijk, want in de totaal bijna vijftien jaar die de paarse partij sinds het einde van de dictatuur, eind jaren tachtig van de vorige eeuw, aan de macht was, heeft ze nooit enige openheid tentoon gespreid en het land steeds weer naar de afgrond geleid. De regering-Santokhi wilde niet achterblijven en kwam weken later ook met een voorstel, want dat een wet van de oppositie behandeld zou worden, daar houden regeringspartijen niet van. Liever zelf extra werk doen, dan iets goeds overnemen van de rivalen.
Openbaarheid van bestuur betekent niet meer dan dat publieke informatie bekend wordt gemaakt aan de burger. Die heeft daar met die wet alle recht op. De WOB maakt het mogelijk dat iedereen dossiers waarin gegevens van hem of haar zijn vastgelegd, mag inzien.
Dat is bijvoorbeeld prettig bij de aanvraag van een stuk perceel: ambtenaren en een minister moeten openheid van zaken geven en kunnen de aanvrager, die nu vaak tien jaar of langer moet wachten, niet steeds aan het lijntje houden.
Met de WOB behoort ook de vaak gehoorde smoes dat “de stukken zijn verlegd” tot het verleden. Het zal wel een complete cultuuromslag vergen van ambtenaren, die er nu vooral op uit lijken te zijn burgers tegen te werken. Weigeren ze ondanks herhaalde verzoeken de informatie waar om wordt gevraagd prijs te geven, dan kan de rechter ze daartoe dwingen.
Dus de burgers hebben alle baat bij een WOB. Maar ook journalisten kunnen er garen bij spinnen. In Nederland bijvoorbeeld doen mediawerkers meer dan duizend maal per jaar een beroep op de WOB als ambtenaren weigeren bepaalde openbare informatie te verstrekken. Soms leidt die uiteindelijk vrijgekomen informatie tot interessante onthullingen en publicaties. Zoals recentelijk rond de zorgtoeslag-affaire, die het kabinet-Rutte-3 de kop kostte.
In Suriname kunnen de media dus niet wachten op een WOB. Zodra die wet er is, zal het waarschijnlijk zogeheten WOB-verzoeken gaan regenen in de hoop dat angstvallig achtergehouden informatie toch boven water komt. Er zal bijvoorbeeld inzicht verkregen kunnen worden of aanbestedingsprocedures wel volgens de geldende regels zijn verlopen en of de partij die een opdracht is gegund, en of die partij deze wel terecht heeft gehad. Dus er zal minder stiekem in achterkamertjes kunnen worden geregeld. En de regering kan niet stiekem meer allerlei dure consultants aantrekken: via de WOB komen de namen en bedragen als het goed is dan toch op een gegeven moment bovendrijven.
De WOB betekent echter niet dat alle informatie moet worden prijsgegeven. Er worden grenzen aan gesteld. Zo zullen gegevens die de privacy van mensen (dus ook van politici en ambtenaren) aantasten, worden beschermd. Om maar wat te noemen: we krijgen niet opeens te horen hoeveel alimentatie voor hoeveel vrouwen en kinderen een bepaalde bewindsman of -vrouw moet betalen. Dat gaat de burger (terecht) geen snars aan. Ook staatsgeheimen en zaken die de veiligheid in gevaar kunnen brengen, blijven achter slot en grendel.
Maar de regering moet wel openheid van zaken geven over bijvoorbeeld wat een minister precies verdiend en wat hij/zij aan daggeldvergoedingen heeft ontvangen tijdens buitenlandse reisjes. En dan komen we misschien te weten wat die expo in Dubai de staat nou echt heeft gekost. Ondanks herhaalde verzoeken is hier nog steeds geen antwoord op gegeven. De WOB zou daar uitkomst bij bieden. Voor politici is dat misschien niet altijd fijn, maar het vergroot de transparantie die ze nu alleen met de mond belijden.
Zoals alles valt of staat ook het welslagen van de WOB bij de handhaving en het opleggen van sancties. De indiener van een verzoek dat wordt geweigerd kan naar de rechter stappen om dat af te dwingen. De vraag is of de rechterlijke macht de vele zaken die er ongetwijfeld gaan komen, wel aankan. En wat zijn de sancties die opgelegd worden als halsstarrige overheidsinstanties na een rechterlijke uitspraak alsnog weigeren de informatie prijs te geven? Maar dat zijn problemen van latere orde. DNA moet zich nu eerst over de wet buigen en deze goedkeuren. Dat is al een hele goede stap in de richting waar we naar toe moeten en zal Suriname helpen een echte volwassen democratie te worden.
UNITEDNEWS|ARMAND SNIJDERS
