NEDERLANDSE SPIJTBETUIGING VOOR SLACHTPARTIJ CHINESE ZEELIEDEN OP CURAÇAO
Foto: Begraafplaats Kolebra Bèrdè
Ze hebben er tachtig jaar op moeten wachten, maar vorige week kreeg de Chinese gemeenschap op Curaçao eindelijk de zo gewenste Nederlandse spijtbetuiging voor de moord op vijftien zeelieden in 1942. Daarnaast stelt Nederland een bedrag van 500.000 euro beschikbaar voor de renovatie van het gebouw van de Curaçaose Chinese gemeenschap, dat onlangs als officieel monument is aangewezen.
“Vandaag, exact tachtig jaar later, wil ik namens de Nederlandse staat spijt uitspreken voor het feit dat er vanuit de Nederlandse overheid lange tijd te weinig aandacht is gegeven aan de gebeurtenis en geen medeleven is geuit voor de gevolgen van de tragedie die de levens van velen heeft getekend en die tot op de dag van vandaag doorwerkt op Curaçao en in het bijzonder de Chinese gemeenschap op Curaçao”, zei Erwin Arkenbout, Vertegenwoordiger van Nederland, tijdens de jaarlijkse herdenking op begraafplaats Kolebra Bèrdè, waar de slachtoffers liggen begraven.
Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog hielden de geallieerde troepen een oogje in het zeil op Curaçao, dat vanwege de aanwezigheid van de Shell-raffinaderij van groot belang was in de strijd tegen de vijand. Met kleine tankschepen van de Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij (CSM) werd ruwe olie uit Venezuela voor raffinage naar het eiland vervoerd.
Op de vele tankers werd het zware werk gedaan door 420 Chinese contractarbeiders die in Rotterdam waren geronseld en onder beroerde omstandigheden moesten werken, veelal als stokers. De rest van de CSM-bemanning bestond uit Antilliaanse en Europese Nederlanders, waarvan laatstgenoemden voornamelijk officieren waren. De Chinezen vonden dat zij dwangarbeid moesten verrichten en waren zeer ontevreden. In april 1942 ontstond er onrust op de schepen. Zowel de Nederlanders als de Chinezen eisten meer loon en betere veiligheidsvoorzieningen. Want de schepen waren regelmatig doelwit van vijandelijke onderzeeboten.
Uiteindelijk werd met de Nederlanders overeenstemming bereikt. De eisen van de Chinezen werden echter genegeerd en zij bleven ontevreden. Er braken rellen uit. De precieze toedracht van wat zich heeft afgespeeld, is tot op de dag van vandaag onduidelijk gebleven.
Wel staat vast dat op 20 april 1942 vijftien Chinese arbeiders bij de barakken waar ze verbleven door politie en militairen werden doodgeschoten en zeker veertig gewond raakten.
De doden werden de volgende dag in alle vroegte, nog voor zonsopkomst, op Kolebra Bèrdè in de hoofdstad Willemstad naar hun laatste rustplaats gebracht en in een massagraf gegooid. De autoriteiten hielden de plaats en het tijdstip van de oneervolle teraardebestelling strikt geheim, uit vrees voor nieuwe onlusten vanuit de woedende Chinese gemeenschap. Daarna raakte het ‘incident’ snel in de vergetelheid. Wel werd enkele jaren later door onbekenden nog een gedenkzuil(zie foto onder) op de begraafplaats neergezet.
Nadat de oorlog voorbij was, werd een parlementaire enquête gehouden over het naoorlogse Nederlandse regeringsbeleid, waarbij doelbewust niet gesproken werd over de slachting onder de dwangarbeiders. Men besteedde slechts aandacht aan de problemen die zich hadden voorgedaan met en rond de Nederlandse officieren.
Behalve voor de Chinese arbeiders was Kolebra Bèrdè, wat ‘kerkhof van de schande’ betekent, de laatste rustplaats voor criminelen, mensen die zelfmoord hadden gepleegd, hoeren, zwervers, dronkelappen en ander uitschot van de samenleving. Zij werden allemaal zonder poespas begraven. De begraafplaats en de mensen die daar liggen, raakten in de jaren die volgden langzaam in vergetelheid. In de jaren zestig van de vorige eeuw werden de poorten zelfs definitief gesloten en waagden alleen zwervers zich daar nog. Totdat begin deze eeuw, in 2003, Kolebra Bèrdè weer toegankelijk werd door toedoen van Stichting Eerherstel Oorlogsslachtoffers Curaçao (SEOC), die zich sterk maakte voor erkenning van het leed dat was aangericht. De begraafplaats werd opgeknapt en in 2012 werd zelfs besloten om de slachtpartij ieder jaar op 20 april officieel te herdenken.
Overigens heeft de stichting er ook voor gezorgd dat op het terrein van de in 2010 een standbeeld van de in ongenade gevallen Surinaamse vakbondsleider Louis Doedel verrees. Dat werd drie jaar later door onbekenden gestolen maar kort daarna weer vervangen.
Nederland heeft dus spijt betuigd voor de slachting. Terecht, vindt ook Arkenbout: “Met dit gebaar kunnen de tragisch omgekomen Chinese zeelieden worden herdacht en kan de geschiedenis worden gemarkeerd om te voorkomen dat die wordt vergeten, maar bovenal kan het gebaar de basis zijn voor meer wederzijds begrip, als het leidt tot het smeden van hechtere banden tussen de inwoners van de landen van het Koninkrijk van uiteenlopende oorsprong, kortom een gebaar dat bijdraagt aan een gemeenschappelijke toekomst.”
REGIO| CURAÇAO
