ONTWIKKELING ORIËNTATIE OP WEG NAAR 50 JAAR ONAFHANKELIJKHEID

Analyse: Wilfred Leeuwin

We hebben met zijn allen gefaald. Het is een harde, onvriendelijke realiteit. Maar de balans opmakend bij 47 jaar staatkundige onafhankelijkheid, kunnen we niet anders dan concluderen dat we er als land weinig van hebben gebakken.

Er is weinig tot niets om trots op te zijn. Suriname is meer kwijt dan rijk. Een beschuldigende vinger wijzen zal ons nog tientallen jaren kosten, zonder dat het tij keert. Er kan het best worden vastgesteld dat we met z’n allen gefaald hebben en over gaan tot heroriëntatie van onze staatkundige onafhankelijkheid en het vaststellen van randvoorwaarden om ontwikkeling tot stand te brengen, met korte, midden en lange termijn ontwikkelingsdoelen.

De elk jaar indringender wordende vraag wat de onafhankelijkheid ons heeft gebracht en wat we ervan hebben gemaakt rechtvaardigt heroriëntatie van onze ontwikkeling en economische groei. Een proces waarin elke Surinamer op weg naar 50 jaar onafhankelijkheid een persoonlijke en nationale bijdrage zal moeten leveren. Deze heroriëntatie zal in de komende drie jaar, de nationale focus moeten zijn die ontbrak in aanloop naar 25 november 1975. De herdenking van ‘Srefidensi’ op 25 november 2025, zal met het presenteren van het resultaat van deze heroriëntatie en een ontwikkelingsmasterplan, het nationaal gevoel van daadwerkelijke onafhankelijkheid ongetwijfeld veel meer recht doen. Dat zal gebeuren, in de overtuiging dat Suriname en de Surinamers eindelijk, samen als één natie de ontwikkeling van hun land ter hand nemen.

Afgang
In de evaluatie zal ongetwijfeld, zonder schuldigen aan te wijzen, vastgesteld moeten worden dat de uitgangspunten en toekomstperspectieven voor het verkrijgen van onafhankelijkheid in 1975 niet aanwezig waren. Onafhankelijkheid was toen eerder een politieke prestige-zaak, dan een politiek middel om af te komen van een veeleisende, uiteengevallen kolonie, waar politieke, sociale onrust en corruptie de boventoon voerden. Beide kregen hun zin. De niet voorbereide en op ontwikkeling geprojecteerde onafhankelijkheid resulteerde al snel in het uiteenvallen van vrijwel alle sectoren die aan de basis hadden moeten staan van tenminste een korte tot lange termijn ontwikkelingsdoel. Politieke onvolwassenheid, arrogantie en verdeeldheid resulteerden in vijf jaar in maatschappelijke onrust, een militaire coup en een ongekend dieptepunt: de 8 december 1982 moorden. De economische en maatschappelijke verloedering sloeg om zich heen. Zonder politieke volwassenheid, maar meer nog zonder ontwikkelingsvisie en vooral partij politiek onafhankelijke nationale beleidsdoelen, zette de ingeslagen neergang zich onverkort voort. Niemand en zeker niet de politieke leiding, vanaf 1975, kan zich onttrekken aan of zichzelf vrij pleiten van het resultaat dat we nu als land hebben. Elke poging daartoe moet heten een hoogmoedige polarisatie te zijn voor eigen gewin en het verder verdelen van de samenleving in tegenstrijdige kampen van voor- en tegenstanders. Hoe goed bedoeld ook het democratiseringsproces sinds na de verkiezingen vanaf 1987 ook bedoeld was, blijkt dat de politiek gefaald heeft en zich nu nog verschuilt achter dogmatische theorieën, die de samenleving geen ontwikkelingsperspectief bieden.

Wat we tot schaamte toe met z’n allen zullen moeten toegeven is dat we als bevolking gefaald hebben, in het omhoog houden van onze sociaalmaatschappelijk moraal, ethische waarden en normen.

Dit sombere maar realistische beeld als resultaat na 47 jaar, betekent vooral niet dat met de onafhankelijkheid een verkeerde keus is gemaakt. Die keus had evengoed vijf tot tien jaar eerder of later gemaakt kunnen worden, met hetzelfde resultaat. De oorzaak van het verval moet eerder gezocht worden in het niet hebben van een lange termijn ontwikkelingsvisie en doelen, met sterke institutionele, maar vooral partij politieke onafhankelijke randvoorwaarden. Daarnaast ontbrak het aan inspirerend en dienend leiderschap. Er had toen al afgerekend moeten worden met het in de jaren veertig (naar die tijd begrijpelijk) ontstane fenomeen van het zoeken en vinden van maatschappelijke positionering voor de etnische groepen. Een weloverwogen afweging van onafhankelijkheid met als randvoorwaarde natievorming zou ongetwijfeld daarvoor in de plaats hebben moeten staan.

Randvoorwaarden
Heroriëntatie op onze ontwikkeling zal evenwel alleen succesvol zijn wanneer randvoorwaarden worden gesteld met duidelijke protocollen en profielen die de volledige garantie geven op een resultaat gerichte dialoog. Daarbij moeten worden betrokken politieke partijen, sociale partners, maatschappelijke groepen, ontwikkelingsinstituten, beroepsgroepen en het wetenschappelijk kader. De regering zal slechts een faciliterende rol moeten spelen en er mag er geen ruimte zijn voor politieke competitie, polarisatie, het voeden van tegenstellingen en favoritisme. Een belangrijke randvoorwaarde om het succes van het proces te garanderen zal ongetwijfeld moeten zijn, dat wordt afgerekend met etnische scheidslijnen omdat etnische en culturele diversiteit, de belangrijkste menselijk potentie zijn voor natievorming, eenheid en succesvolle (duurzame) ontwikkeling. In dit verband zal ook het diaspora concept herzien moeten worden met de focus niet op kapitaal maar op het menselijk potentieel als vergaarbak voor nationale ontwikkeling. Er kan niet genoeg worden benadrukt dat de aanwezige rijkdom in ‘human capital’ van Suriname zich manifesteert in een diversiteit vanaf huisvlijt, klein ondernemerschap, sport, cultuur, horeca, toerisme en andere creatieve vormen. In de afgelopen 47 jaar is door verdeeldheid, etnische sentimenten en politieke polarisatie, de plurale samenleving nooit versmolten tot een natie met vastomlijnde lange termijn ontwikkelingsdoelen. Een ministerie, instituut tot zelfs een natie-autoriteit zal in het oriëntatie proces en de start van een eigen ‘Surinaams ontwikkelingsprogramma’ een dringende vereiste moeten zijn.

Institutionele ontwikkeling
De sociale wetenschaper, professor Jack Menke heeft als antwoord op de vraag waarom Suriname in haar ontwikkeling arm is gebleven, onomwonden gedetailleerd uiteen gezet dat de oorzaak daarvan te wijten is aan de geestelijke, politieke en sociale armoede van politieke partijen. Dit terwijl zij steeds meer monopolie verwerven op politieke macht, machtsstructuren en controle organen. Het welslagen van het oriëntatie proces op een nieuwe ontwikkelingsstrategie van Suriname, zal in grote mate afhankelijk zijn van de mate waarin politieke organisaties bereid zijn af te stappen van deze machtsmonopolie. De controle op de uitvoering van een lange termijn ontwikkelingsplan zal niet in handen mogen liggen van de regering , maar bij ten opzichte van haar onafhankelijke instituten, zoals de Rekenkamer, het Constitutioneel Hof, Stichting Planbureau, Centrale Lands Accountantsdienst en andere entiteiten die op basis van doelgerichte wetgeving, protocollen en profielen, garant staan voor ‘checks and balances’.

DNA
De Nationale Assemblee (DNA) zal zich als hoogste politiek orgaan moeten heroriënteren op haar controlerende taak. De vraag die ze zichzelf mag stellen is of het de politieke aspiraties van de samenleving nastreeft of de politieke aspiraties van de regering als uitvoerend orgaan en daarvan niet een verlengstuk is geworden. De burger ondergaat in toenemende mate dat het controlerend en stem gedrag van het parlement wordt gedicteerd vanuit de regeringstafel en niet door de kiezers. De vraag is dan ook of het parlement zich niet meer als controlerend wetgevend orgaan moet profileren in plaats van samen met de regering deel uit te maken van de uitvoerende macht. Een dogma dat in toenemende mate wordt geventileerd door de politiek. DNA zal zich in het proces mogen toeleggen op de uitgangspunten (zoals door de Verenigde Naties wordt vastgesteld), van een representatieve democratie, waar er een duidelijke scheiding is van de machten.

Maatschappelijk middenveld
In de letterlijke zin van democratie en ontwikkeling, is in het oriëntatie proces de rol van het maatschappelijk middenveld en de vrije media een niet weg te denken randvoorwaarde. De rol van de kiezer eindigt niet met het stemmen. Die rol zet zich voort in de participatie van maatschappelijke groepen als het kloppend hart van de democratie. Zij opereren onafhankelijk van de overheid en zijn de schakel tussen burger en overheid, in het kenbaar maken en het behartigen van hun belangen. Samen met de vrije en onafhankelijke media zorgen zij voor het vertalen van het beleid en het informeren van de samenleving. Het maatschappelijk middenveld waakt over democratische vrijheden, zoals het recht op informatie en de vrije meningsuiting. Met recht op informatie wordt niet slechts bedoeld informatie die de regering of de overheid van belang acht voor de samenleving, maar die de burger wil horen en waar die om vraagt.

Vrije meningsuiting is niet, zoals we de laatste tijd vaak horen, ondersteunend naar het beleid kritiek leveren, maar het recht om het met de overheid oneens te zijn en zich daartegen uit te spreken of zelfs er tegen te protesteren.

Economische groei
Met het gegeven dat Suriname in potentie het zeventiende rijkste land is, is het niet de vraag waarmee economische groei en weerbaarheid tot stand gebracht moet worden, maar hoe en wat wordt verstaan onder de begrippen ‘ontwikkeling’ en ‘groei’. Nergens in de literatuur behoort geld genereren tot de definitie van ontwikkeling. Een algemene definitie is: het verbeteren van de economische en leefsituatie van mensen in ontwikkelingslanden. Economische groei kan alleen bereikt worden door productie als definitie voor ontwikkeling waarmee, hulp-, betaal- en ruilmiddelen zoals geld gegenereerd kunnen worden om economisch te kunnen realiseren. Terecht is aan het begin van de 20-ste eeuw vastgesteld, door voornamelijk voormalige koloniale overheersers, dat het begrip ontwikkelingshulp een farce is. We zullen zelf onze ontwikkeling ter hand moeten nemen. Dat kan alleen met goede beleidskeuzes, behoorlijk en transparant bestuur met alle democratische randvoorwaarden die eerder genoemd zijn. Het maken van de juiste beleidskeuzes, prioriteiten stellen, ontwerpen van ontwikkelingsmodellen, onderzoek, analyseren en het vertalen van deze begrippen in productie. Deze definitie van ontwikkeling is niet slechts een aangelegenheid van de overheid en de politiek maar van alle maatschappelijke groeperingen en elke burger. Het is aan te bevelen dat in de komende drie jaar deze ingrediënten de basis vormen voor een ontwikkelings heroriëntatie van Suriname’s staatkundige onafhankelijkheid en waarmee bij de herdenking daarvan op 25 november 2025, met vernieuwd inzicht en trots een nieuw ontwikkelingstijdsperk wordt ingeluid.

UNITEDNEWS