HET BEGIN VAN HET EINDE VAN ETNISCHE POLITIEK IN SURINAME
Een belangrijk uitgangspunt voor de politieke partijen die zich gebundeld hebben in de politieke combinatie V7 was de etnische vertegenwoordiging van de verschillende etnische groepen in een combinatie. Dit was volgens V7-coördinator en voorzitter van de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP) Chandrikapersad Santokhie ook de reden waarom deze partij niet zelfstandig aan de verkiezingen heeft deelgenomen. Op verschillende momenten heeft hij uitgelegd dat het wetenschapelijk bureau van de VHP, bij de voorbereiding van en naar de verkiezingen toe, geadviseert heeft, te gaan voor het V7-model. De samenstelling van V7 gebasseert op dit uitgangspunt is (geweest), de Nationale Partij Suriname (NPS) voor de creoolse kiezers, de VHP voor de hindoestaanse kiezers, de Pertjajah Luhur voor de Javaanse kiezers en de partij Broederschap en Eenheid in Politiek (BEP) voor de kiezers uit het binnenland ofwel de marrons. De Combinatie werd verder aangevuld door de KTPI, ook een javaanse partij, maar deze verliet al in een vroeg stadium, uit onvrede met de positionering op de latere gesamenlijke kandidatenlijst voor de Nationale Assemblee (DNA) de combinatie. Dan nog het Democratisch Alternatief (DA-91), die in haar begin jaren bekend stond als een partij van de eliten en tenslotte de Surinaamse Partij van de Arbeid (SPA) voor de werkende klasse.
Vanuit het etnisch uitgangspunt bekeken en waarschijnlijk heeft het wetenschappelijk bureau van de VHP dit ook gedaan, is inderdaad ingespeelt op een zo breed mogelijk draagvlak van de grootste etnische groeperingen in Suriname, hoewel er nog meerdere etnische groepen zijn zoals de Chinezen, de Indianen en in mindere getallen libanezen, joden, gemengden en andere Surinamers met een buitenlandse roots. Ook bij de Nationale Democratische Partij (NDP), die de verkiezingen heeft gewonnen zijn etnische keuzes gemaakt bij bijvoorbeeld het samenstellen van de kandidatenlijsten voor DNA en ressortraden. Zowel V7 als de NDP, de verkiezingstrijd ging voornamelijk om deze twee groepen, hebben terecht rekening gehouden dat Suriname een plurale samenstelling is van verschillende etniciteiten en dat daarmee wel degelijk rekening gehouden moet worden. Er is echter een groot en cruciaal verschil in niet alleen de samenstelling van V7 en aan de andere kant de NDP, maar ook verschil in de benadering van het etnisch vraagstuk door de beide groepen. Laat tussendoor gezegd zijn dat wie hieraan voorbij gaat, met het hoofd in het zand de Surinaamse realiteit bekijkt.
Beide uitgangspunten, de verkiezingscampagne en de opgevoerde isseus tijdens de verkiezingscampagne zijn mede bepalend geweest voor de uitslag van de verkiezingen waaruit de NDP als winnaar uit de bus is gekomen. De uitslag vertaalt ook hoe de kiezer is omgegaan met het etnisch vraagstuk.
Verdeeldheid en Eenheid
De V7 combinatie heeft met haar samenstelling en uitgangspunt inderdaad de etnische groepen bij elkaar gebracht, maar van een eenheid is er absoluut geen sprake geweest. Het beste voorbeeld hiervan is, dat op de gesamenlijke kandidatenlijst elk van de partijen in de kiesdistricten voor tachtig procent overall en in enkele districten voor 100 procent kandidaten naar voren heeft geschoven die de etnicitiet van de partij in V7 vertegenwoordigen. Een ander bewijs is dat bij het geven van stemadvies de partijen in V7 de vrijheid hadden elk een kandidaat van hun eigen partij aan te wijzen. Zo komt het dat op de V7- kandidatenlijst van het kiesdisrict Paramaribo, niet een maar, drie tot zelf zes personen fungeerden als lijstduwer. De Combinatie heeft ook niet als een eenheid stemadvies gegeven op de werkelijke lijstduwer in Paramaribo. De lijstduwer op de DNA-kandidatenlijst van V7 ( Wayne Telg) kwam uit de NPS, maar het stemadvies van de VHP was op kandidaat numer 16, (Dew Sharman) van die partij. De Pertjajah Luhur gaf op dezelfde kandidatenlijst stemadvies op kandidaat nummer 14 Mike Moersalim, uit de eigen partij. De andere partijen BEP, DA-91 en de SPA, werden op de lijst vertegenwordigd door slechts 1 kandidaat en wel de voorzitters, die natuurlijk hun eigen achterban adviseerden hen bij voorkeur te kiezen. Op BEP-voorzitter Celcius Waterberg na, werden deze voorzitters resoluut afgewezen. Dus 6 lijstduwers op een kandidatenlijst. Er kan nog veel meer geanalyseerd worden over de verdeeldheid van de V7 combinatie maar houden wij het op deze duidelijk voorbeelden en bekijken nu de NDP.
Meer dan ooit is in deze verkiezing, de NDP gekenmerkt als de enige partij in Suriname met een nationaal karakter. Binnen de NDP zijn in alle gelederen van alle leeftijden en van alle treden uit de maatschappij, personen te vinden die vrijwel alle etnische groepen in het land vertegenwoordigen. Wat is dan het verschil met V7 die ook alle etniciteiten bijeen heeft gebracht?. De V7- combinatie heeft geen eenheid gedemonstreert maar verdeeldheid in eenheid, tot zelf etnische arogantie. De NDP heeft integendeel eenheid in etnische verscheidenheid gedemonstreert. Dat veel etniciteiten aanwezig zijn bij de NDP is geen nieuwigheid, maar het opmerkelijke bij deze verkiezingen is wel het aantal hindoestaanse kiezers ( een nog al homogene etnische groep) die nu deze partij aanhangen.
Uitslag verkiezingen
Deze analyse laat alle andere redenen, waarom het merendeel van de kiezers gekozen heeft voor de NDP en niet voor V7, buiten beschouwing en richt zich op het etnisch uitgangspunt dat door beide groepen is gemaakt. De kiezers hebben een duidelijke keus gemaakt over hoe met het etnisch vraagstuk omgesprongen moet worden. Er is niet gekozen voor een combinatie waar partijen etnisch op zichzelf gericht en verdeeld zijn, maar op een partij waar etniciteit vrijwel een voorwaarde is voor gelijkheid en eenheid. ‘Samen doen’ was dan ook een constante slogan van de NDP. Deze slogan is ook nog verkeerd begrepen door V7. Zo hoefde de kiezer bij de NDP zich niet af te vragen bij welke etnische groep zijn uitgebrachte stem terecht zou komen. Voor de kiezers van V7 is dit integendeel haast een gewetensvraagstuk geworden. Etnisch gezien kan op basis van de verkiezingsuitslag geconcludeerd worden dat de Surinamer moe is van het etnisch denken en de etnische verdeeldheid. Met name de kiezers in de leeftijdsklasse 18 tot 40 jaar. Jonge mensen houden absoluut van hun etnische cultuur en praktiseren die ook, daar staat Surname bekend om, maar ervaren etnische verdeeldheid al gauw als een ‘set back’ in hun ontwikkeling, van elk niveau dat ook mag zijn, een nodeloos probleemstelling waaran liever geen tijd aan verspild moet worden en …… zeker niet je stem. De wetenschapper professor Jack Mencke heeft in een masterclass op verkiezingen in Suriname cijfermatig aangetoond dat vanaf 1991 de oude politieke partijen die nu onder de naam V7 opereren, bij elke verkiezing stelselmatig verlies lijden aan zetels en dat die trend zal worden voortgezet zolang er geen ander denkpatroon komt bij deze partijen. Met de keus voor de NDP heeft de kiezer wederom en nu in duidelijke cijfers afgerekend met het oude politiek denken en de aanzet gegeven voor het begin van het einde van etnische politiek in Surname.