GROOT LEK BRENGT DE VS, MAAR OOK DE VERDEDIGING VAN OEKRAÏNE IN VERLEGENHEID

Een groot informatielek heeft de Verenigde Staten én Oekraïne in verlegenheid gebracht.

Een flink aantal zeer geheime documenten, met details over bijzonder gevoelige onderwerpen zoals de oorlog, verscheen afgelopen maand stilletjes op sociale media. Dit weten we nu over wat daarin staat, hoe dit heeft kunnen gebeuren en wie achter het lek zit. Voor zover bekend zijn vele tientallen tot honderden documenten online gezet. Die verschenen op platformen als Discord en 4chan. De laatste site is berucht, omdat berichten op dat forum automatisch weer verdwijnen. Daardoor verschijnt er vaker illegale content.

Het incident wordt in eerste instantie niet opgepikt. Dat verandert vrijdag wanneer Amerikaanse regeringsbronnen in gesprek met The New York Times de ernst van het lek toegeven. Sindsdien verschijnen aan de lopende band berichten over de gevoelige informatie die nu op straat ligt.

In de documenten staat onder meer informatie over militaire steun aan Oekraïne, de protesten in Israël en geheim Zuid-Koreaans overleg.Daarbij moet wel direct één belangrijke kanttekening worden geplaatst: van niet alle documenten is bevestigd dat ze daadwerkelijk van de VS afkomstig zijn. Ook schijnt de inhoud van sommige documenten te zijn aangepast. Zo gaan documenten over de oorlog in Oekraïne onder meer over het aantal oorlogsslachtoffers. Daarin is het geschatte aantal overleden Russische soldaten bijgesteld van 200.000 naar zo’n 17.500.

Van sommige documenten is het lekken (als ze echt zijn) ronduit zorgwekkend. Bijvoorbeeld die over geplande munitieleveringen. En de onthulde locaties van Oekraïens luchtafweergeschut.

Met die kennis kan Rusland immers gerichter handelen in de Oekraïneoorlog. Een van de schokkendste stukken informatie gaat over het Oekraïense munitietekort. Oekraïne is mogelijk begin mei al door zijn munitie voor het luchtafweergeschut heen, blijkt uit de documenten. Het uitschakelen van Russische vliegtuigen en het voorkomen van bombardementen wordt dan haast onmogelijk. Zorgen over een Oekraïens munitietekort zijn er al langer. Maar Rusland weet nu ook af van de geplande leveringen die dat tekort moeten voorkomen.

In enkele andere gelekte documenten staat dat:

• de top van de Israëlische geheime dienst (de Mossad) de protesten in Israël tegen premier Benjamin Netanyahu steunt. Netanyahu wil controversiële hervormingen doorvoeren.
• Zuid-Korea een gevoelige discussie voert over het wel of niet leveren van wapens en munitie aan Oekraïne.
• de VS het Russische huurlingenleger Wagner Group in de gaten houdt bij het uitbreiden van activiteiten in Afrika.
• Russische straaljagers bijna een Brits verkenningsvliegtuig neerschoten boven de Zwarte Zee.

Het lek heeft tot hevige reacties geleid. Het wordt namelijk pijnlijk duidelijk hoe de Verenigde Staten niet alleen hun vijanden, maar ook bondgenoten stevig in de gaten houden. “Het toont aan hoe diep verweven de VS écht is met alle geopolitieke problemen in de wereld”, schreven Amerikaanse media al eerder. De Israëlische premier Netanyahu voelde dat hij wel moest reageren op de bewering rondom de invloed van de Mossad op de protesten in het land. “Dat is simpelweg niet waar en op leugens gebaseerd”, liet zijn kantoor weten.

In Zuid-Korea ontstond ophef over het idee dat Amerikanen hen zouden “bespioneren”. President Yoon Suk-yeol wil dat alle documenten gecontroleerd worden en de VS “passende stappen” neemt om dit op te lossen. Het Pentagon heeft daarop gezegd dat het gaat kijken of alle documenten wel echt Amerikaans zijn. In het Zuid-Koreaanse parlement willen meerdere politici een onderzoek starten naar “de Amerikaanse spionagepraktijken”, zeggen ze tegen persbureau Reuters. “Dit brengt onze nationale soevereiniteit in gevaar.”

Het is nog niet duidelijk wie achter het lek zit.

Amerikaanse ambtenaren wezen al snel met de beschuldigende vinger naar Rusland en pro-Russische groeperingen. Dat komt mede omdat op platformen als Telegram veel Russen actief zijn en er gevoelige informatie over de Oekraïneoorlog werd gelekt. Maar sindsdien wordt steeds vaker gedacht aan een Amerikaanse eindverantwoordelijke. Dat komt doordat er informatie over veel meer andere onderwerpen is gelekt. Veel documenten waren alleen in Amerikaanse handen. Dat suggereert volgens experts dat niet een ander land, maar een Amerikaan deze informatie naar buiten wilde brengen. De vraag is dan alleen nog steeds wie. Het Amerikaanse ministerie van Justitie en het Pentagon hebben een groot onderzoek opgezet naar het lek. Zij hopen de schuldige binnenkort aan te kunnen wijzen.

GEO-POLITIEK