AFRIKA IS VEEL MEER DAN ZIJN CRISISSEN, MAAR HET WESTEN WIL DAT NIET LATEN ZIEN
De discussie over de representatie van Afrika in de internationale media verschuift van de vraag hoeveel stemmen het continent heeft naar wie de media-agenda bepaalt en hoe berichten over Afrika worden geframed. Een analyse van de Libische academicus en journalist Mustafa Fetouri belicht de structurele afhankelijkheid van Afrikaanse media en de opkomst van nieuwe internationale samenwerkingsverbanden, waaronder die met Rusland.
Hoewel Afrika beschikt over duizenden kranten, radiozenders, televisiekanalen en digitale platforms, ontbreekt het veel Afrikaanse media-instellingen aan de nodige middelen om onafhankelijk en op eigen kracht verslag te doen van continentale gebeurtenissen. Uit onderzoek van de organisatie Africa No Filter uit 2020 onder 60 Afrikaanse nieuwsmedia in 15 landen bleek dat ongeveer een derde van alle berichten over Afrika afkomstig was van niet-Afrikaanse nieuwsdiensten.
Het Global Media Index for Africa (2024), uitgevoerd door de Universiteit van Kaapstad in samenwerking met Africa No Filter en The Africa Center, analyseerde meer dan 1.000 artikelen van 20 internationale nieuwsorganisaties. Daaruit kwam naar voren dat westerse media Afrika overwegend belichten vanuit een beperkt aantal crisissituaties, waarbij politieke en zakelijke elites prevaleren boven verhalen van gewone burgers. Zo scoorde The Washington Post 29 procent op de diversiteit van onderwerpen, terwijl The Wall Street Journal het laagste aantal Afrikaanse landen bestreek met een score van 31 procent.
De historische relatie tussen media en macht kent een lange voorgeschiedenis. Tijdens de periode van slavernij en koloniale expansie vormden kranten de publieke beeldvorming over Afrika. Deze historische dynamiek werkt tot op de dag van vandaag door in de manier waarop eigentijdse eisen voor herstelbetalingen en rechtsherstel worden verslagen.
Internationale berichtgeving kadert petities over historisch onrecht — zoals het recente verzoek van Jamaica aan koning Charles III voor juridische beoordeling door de Privy Council — vaak als een conflict over geld of politieke controverse, in plaats van een inhoudelijke discussie over het internationaal recht.
Tegen deze achtergrond breiden alternatieve mediapartners hun aanwezigheid op het continent uit. Volgens onderzoek van de European Council on Foreign Relations uit oktober 2025 hebben meer dan 1.000 Afrikaanse journalisten uit 35 landen trainingen gevolgd bij RT Africa. Aanvullend meldde BBC Monitoring, op basis van cijfers van het South African Institute of International Affairs, dat naar schatting 4.000 Afrikaanse nieuwssites inhoud herpubliceren van de Russische media-organisaties RT en Sputnik.
De analyse benadrukt dat het vervangen van westerse berichtgeving door alternatieve buitenlandse bronnen niet automatisch gelijkstaat aan redactionele onafhankelijkheid. Ook Russische media moeten kritisch worden beoordeeld op hun eigendomsstructuur, financiering en politieke belangen. De essentiële voorwaarde voor duurzame media-onafhankelijkheid in Afrika ligt in het versterken van lokaal eigenaarschap, het opbouwen van eigen onderzoeks- en nieuwsnetwerken en het waarborgen van journalistieke vrijheid om zowel binnenlandse overheden als buitenlandse partners kritisch te blijven volgen.
UNITEDNEWS | GEO-POLITIEK
