BAANBREKENDE VN-RICHTLIJN: HERSTELBETALINGEN SLAVERNIJ ZIJN EEN PLICHT, EXCUSES NIET GENOEG
Foto onderschrift: Koning Willem-Alexander en president Jennifer Simons. Terwijl de historische banden van de monarchie en Nederlandse excuses centraal staan, eist een nieuwe VN-richtlijn harde actie: symbolische stappen zijn niet genoeg; landen zijn wettelijk verplicht om ruimhartige herstelbetalingen te bieden.Landen die direct of indirect betrokken waren bij de trans-Atlantische slavenhandel, zijn wettelijk verplicht om “ruimhartige herstelbetalingen” te bieden.
Dit stelt een commissie van de Verenigde Naties (VN) in een baanbrekende nieuwe uitleg van het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie uit 1969. Het bindende document kan een cruciale rol gaan spelen bij toekomstige schadeclaims van Suriname aan het adres van Nederland.
Volgens de VN-commissie is het leed dat door de slavenhandel is veroorzaakt tot op de dag van vandaag voelbaar. De schade verdween niet toen de slavernij in de negentiende eeuw werd afgeschaft. Tot slaaf gemaakten en hun nazaten hebben diepe psychische, lichamelijke en economische schade opgelopen.
Dit wordt vandaag de dag nog altijd versterkt door beleid dat anti-Zwart racisme in stand houdt. De commissie benadrukt dat het uitblijven van herstel een op zichzelf staande vorm van rassendiscriminatie is, die doorwerkt in systemische ongelijkheid en historisch opgebouwde rijkdom die generaties lang is doorgegeven.
Voormalige koloniale mogendheden zoals Spanje, Portugal, Groot-Brittannië, Frankrijk en Nederland speelden een sleutelrol in het gevangennemen en verschepen van miljoenen Afrikanen. Hoewel sommige landen inmiddels stappen hebben gezet, is dit volgens de VN onvoldoende.
Nederland wordt in het rapport specifiek genoemd vanwege het uittrekken van 200 miljoen euro voor herdenkingen en educatie — waarvan zo’n 66 miljoen euro bestemd is voor Surinaamse projecten. Ook de historische excuses van koning Willem-Alexander in 2023 worden aangehaald.
De VN-commissie is echter glashelder: dergelijke maatregelen vormen nog geen volledig en effectief herstel. Er zijn alomvattende herstelmaatregelen nodig. Dit omvat zowel directe financiële compensatie als nationale plannen om raciale dominantie binnen instituten te ontmantelen en harde waarborgen te bieden tegen herhaling.
Aangezien Nederland een van de hoofdrolspelers was in het transporteren van tot slaaf gemaakten naar de Surinaamse plantages, heeft dit VN-standpunt grote implicaties. Omdat Nederland en 181 andere landen zich aan het antiracismeverdrag hebben verbonden, ligt er nu een juridisch fundament.
UNITEDNEWS
