DE STAAT VAN ONZE REGENWOUDEN: 11 ZAKEN OM OP TE VOLGEN IN 2021

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

2020 was geen eenvoudig jaar voor wie zich bezighoudt met de bescherming van tropische regenwouden. Wat zit er in het verschiet voor 2021? Hier zijn 11 zaken om in de gaten te houden.

De pandemie zorgde voor ongelooflijke uitdagingen voor het natuurbehoud. Zo viel het ecotoerisme in duigen, en daarmee ook modellen voor levensonderhoud die daarvan afhangen. Het bracht niet alleen lokale gemeenschappen in de problemen maar ook onderzoekers en leidde ertoe dat ngo’s zich moesten terugtrekken uit verschillende projecten.

Ontbossing werd weer aangewakkerd en de aandacht werd afgeleid van milieuwetgeving. Maatregelen om het economisch herstel weer op gang te brengen, maakten de situatie op sommige plaatsen erger.

Het herstel na COVID is een unieke kans om af te stappen van ecologisch destructieve business-as-usual-praktijken.

In Peru kwamen er zo fondsen terecht bij bedrijven die betrokken zijn bij illegale houtkap, Indonesië heeft een dereguleringswet en andere programma’s aangenomen die tot grootschalige ontbossing voor oliepalmplantages en kolenmijnen kunnen leiden.

Landen van Brazilië tot Cambodja hebben een oogje dichtgeknepen voor illegale boskap. Als onderdeel van hun herstelprogramma’s zetten verschillende tropische landen potentieel destructieve grootschalige infrastructuurprojecten in, terwijl ze tegelijkertijd het toezicht op de naleving van milieumaatregelen wat versoepelen.

1. Kansen voor herstel

Maar natuurbeschermers zien het niet allemaal zwart in. Uit een aantal rapporten uit 2020 blijkt immers dat het herstel na COVID ook een unieke kans wordt genoemd om af te stappen van ecologisch destructieve business-as-usual-praktijken. Er is ook momentum gecreëerd voor de transitie weg van fossiele brandstoffen, voor investeringen in bescherming en behoud van natuur en het werken aan een meer rechtvaardige samenleving voor mens en planeet.

In 2021 verwachten we een spanningsveld tussen deze twee concurrerende benaderingen, terwijl landen worstelen met hun herstel uit de gezondheidscrisis. Ook macro-economische factoren kunnen daarop hun stempel drukken: denk maar aan de zwakkere dollar, de terugval van geldtransfers door migranten in het buitenland en inflatie.

De pandemie veroorzaakte ook een grote uitstroom van stedelingen naar de landelijke gebieden. Dit kan een tijdelijk fenomeen zijn, maar als dat niet het geval is, zijn er mogelijk gevolgen voor ontbossing in het kader van familielandbouw.

2. Machtsoverdracht in de VS

Nu Joe Biden belooft om het klimaat centraal te stellen in zijn beleid, kijken we uit naar een reset van de Verenigde Staten.

Donald Trump trok de Verenigde Staten terug uit het Klimaatakkoord van Parijs en zette Amerika op die manier buitenspel wat betreft gezamenlijke inspanningen om de milieu-uitdagingen aan te pakken. Zijn regering ondermijnde ook milieubeleid, van de bescherming van bedreigde diersoorten tot het beheer van natuurgebieden, ontkende actief de klimaatverandering en moedigde autoritaire regimes aan die zich richtten op milieuactivisten en journalisten.

Nu Joe Biden belooft om het klimaat centraal te stellen in zijn beleid, kijken we uit naar een reset van de Verenigde Staten. Dit kan zich vertalen in ambitieuzere Amerikaanse klimaat- en biodiversiteitsdoelstellingen op het internationale toneel, sterker milieubeleid in eigen land, leiderschap in groene economische ontwikkeling en meer steun in het buitenland voor natuurbehoud.

3. Ontbossing in Indonesië

Vanuit beleidsoogpunt was 2020 een rampzalig jaar voor de bossen in Indonesië. De nieuwe wet die in oktober werd aangenomen, heeft verschillende belangrijke beschermingsmaatregelen voor Indonesische bossen geschrapt. De veranderingen lijken een zegen te zijn voor de palmolie- en mijnsector.

Critici vrezen voor een terugkeer naar gemilitariseerde industriële landbouw- en bosbouwactiviteiten ten koste van de lokale gemeenschappen en het milieu in Indonesië.

De regering ging ook verder met twee initiatieven die ontbossing voor enkele decennia zouden kunnen blijven aanzwengelen: een voedselprogramma en een mandaat voor biobrandstoffen, die samen de omzetting van miljoenen hectaren bossen en veengebieden in plantages zouden kunnen stimuleren.

Critici vrezen dat het voedselprogramma een terugkeer kan betekenen naar gemilitariseerde industriële landbouw- en bosbouwactiviteiten ten koste van de lokale gemeenschappen en het milieu. Het mandaat voor biobrandstoffen kan volgens hen de aanleg van nieuwe oliepalmplantages betekenen ter grootte van een vijfde van Borneo.

Het mandaat voor biodiesel kan een enorme vraag naar palmolie creëren zonder te voldoen aan internationale normen rond ontbossingsbeleid en importbeperkingen die door de Europese Unie zijn opgelegd. De grootste impact van deze programma’s wordt verwacht voor Papoea, waar uitgestrekte oerbossen gepland staan om te worden gekapt en omgezet in plantages.

4. Brazilië

In 2019-2020 werd 11.000 vierkante kilometer ontbost in het Braziliaanse Amazonegebied, het hoogste niveau sinds 2008. Nog erger voor de Braziliaanse bossen is dat de regering-Bolsonaro de basis legde voor nieuwe infrastructuurprojecten die ontbossing vereisen, het toezicht op en het beheer van natuurlijke hulpbronnen beperkte en milieuwetten ontmantelde.

Wetenschappers waarschuwen al jaren dat de Amazone een kritiek kantelpunt nadert .

Dat gezegd zijnde, zijn er ook de gegevens van het Braziliaanse National Space Research Institute (INPE): die tonen een vertraging aan van de ontbossing in het laatste deel van 2020 ten opzichte van 2019 (Imazon, een onafhankelijke ngo, beweerde echter het tegenovergestelde). Niettemin is de trend van ontbossing en bosbranden in de Amazone onheilspellend.

5. La Niña

La Niña, het klimaatpatroon dat de koudere tegenhanger is van El Niño, zal naar verwachting tot ver in 2021 van invloed zijn. La Niña wordt doorgaans geassocieerd met meer regenval in Indonesië en een groot deel van het Braziliaanse Amazonegebied, waardoor het risico op branden en droogte wordt verminderd. Dit kan mogelijk een deel van de schade maskeren die wordt aangericht door het overheidsbeleid in die twee landen.

6. Destabilisatie van tropische bossen

Wetenschappers waarschuwen al jaren dat de Amazone een kritiek kantelpunt nadert waarbij grote delen van de vegetatie van het regenwoud kunnen verschuiven naar drogere bossen of zelfs savanne als gevolg van de combinatie van klimaatverandering, ontbossing en bosdegradatie. In 2020 waren er meer aanwijzingen dat deze overgang al aan de gang is, waarbij de regio te maken kreeg met wijdverspreide droogte en bijhorende soorten en een toenemende incidentie van brand. Ook in het Congobekken en delen van Zuidoost-Azië zijn droogtetrends waargenomen.

Zoals hierboven reeds vermeld, zal La Niña in 2021 meer regen brengen wat sommige van deze effecten misschien wat zal compenseren. Maar kijk uit naar wetenschappers die meer onderzoek publiceren over deze trends in 2019.

KLIMAATS VERANDERING