EXPERTS WAARSCHUWDEN AL LANG DAT NAVO-UITBREIDING TOT OORLOG ZOU LEIDEN

Bron: rt.com

Het Russische militaire offensief in Oekraïne is al een maand aan de gang. Het heeft geleid tot een wereldwijde economische crisis als gevolg van verstoringen in de toeleveringsketens en stijgende energieprijzen. En hoewel het begin van de vijandelijkheden voor de hele wereld als een verrassing kwam, was de huidige stand van zaken niet onvoorspelbaar. Experts op het gebied van internationale betrekkingen waarschuwen al dertig jaar voor het risico van deze escalatie.

 “Ik wil aan iedereen, zowel in ons land als in het buitenland, aan onze partners duidelijk maken dat het niet eens gaat om de grens die we door niemand willen overschrijden. Feit is dat we ons nergens kunnen terugtrekken. Ze hebben ons aan een lijn genageld van waaruit we, sorry voor de slechte manieren, naar nergens kunnen terugtrekken”, verklaarde president Vladimir Poetin eind december 2021, bijna twee maanden voordat hij opdracht gaf tot de aanval op Oekraïne.

Destijds probeerde Moskou met de Navo tot overeenstemming te komen over wederzijdse veiligheid, in de hoop dat het door de VS geleide blok zou instemmen met uitgebreide schriftelijke garanties dat het niet verder zou uitbreiden, naar het oosten. Niet alleen Poetin, maar ook andere Russische functionarissen hadden het over ‘rode lijnen’ die een ernstige bedreiging vormden, met onheilspellende gevolgen voor de wereld indien die overschreden zouden worden.

Het bestaan van deze rode lijnen – met name tegen de uitbreiding van de Navo naar Oekraïne – is geen subjectief concept dat in de hoofden van het huidige leiderschap van Rusland is geboren. Vreemd genoeg werden ze in het Westen besproken lang voordat ze het onderwerp van gesprek werden in het Kremlin.

In 1998 zei George Kennan, een Amerikaanse diplomaat en historicus die bekend staat als de ‘architect van de Koude Oorlog’, dat de uitbreiding van de Navo niets minder dan ‘het begin van een nieuwe Koude Oorlog’ zou betekenen en waarschuwde dat het een ‘tragische vergissing’ zou zijn. “Natuurlijk zal dit een slechte reactie van Rusland uitlokken. En als dat gebeurt, zullen degenen die beslissingen hebben genomen over de uitbreiding van de Navo zeggen dat we u altijd hebben verteld dat de Russen zo zijn. Maar het is gewoon niet waar”, zei hij.

In 1997 stuurden vijftig vooraanstaande deskundigen op het gebied van buitenlands beleid, waaronder voormalige senatoren, militaire leiders en diplomaten, een open brief aan de toenmalige president Bill Clinton waarin ze hun verzet tegen de uitbreiding van de Navo uiteenzetten. “Het is een beleidsfout van historische proporties”, schreven ze.

Conservatief politiek commentator Pat Buchanan schreef in zijn boek ‘A Republic, Not an Empire’ uit 1999: “Door de Navo naar de veranda van Rusland te verplaatsen, hebben we een eenentwintigste-eeuwse confrontatie gepland.” En de huidige directeur van de CIA, William Burns, zei in 2008 dat voor Rusland “de toetreding van Oekraïne tot de Navo de helderste van alle rode lijnen is. Ik heb nog niemand gevonden die Oekraïne in de Navo zou beschouwen als iets anders dan een directe uitdaging voor de belangen van Rusland”, zei hij.

In de afgelopen acht jaar hebben de voormalige Australische premier Malcolm Fraser, Henry Kissinger, de beroemde Amerikaanse geleerde van Russische studies Stephen Cohen, en vele andere experts ook gewaarschuwd voor uitbreiding van de Navo. De beslissingen die de afgelopen 20-25 jaar door westerse regeringsfunctionarissen zijn genomen, zijn duidelijk in tegenspraak met de aanbevelingen van deze experts.

Timofei Bordachev, de programmadirecteur van de Valdai International Discussion Club en academisch directeur van het Centre for Integrated European and International Studies aan de Higher School of Economics, gelooft dat de reden hiervoor duidelijk is: politici luisteren naar experts, maar houden er geen rekening mee nodig om hun aanbevelingen op te volgen.

“Op een gebied als internationale betrekkingen luisteren politici helaas bijna nooit naar de expertgemeenschap. De reden hiervoor is begrijpelijk. De taak van de expertgemeenschap is het bereiken van vrede en het voorkomen van conflicten. Maar aangezien politici verantwoording afleggen aan de kiezers, werken ze altijd om koste wat kost de overwinning te behalen’, zei Bordachev in een interview. “Het verschil in aanpak is duidelijk. Daarom is het voor politici erg moeilijk om naar de mening van experts te luisteren. Bij het bereiken van hun doelen bluffen ze tot het laatst”, voegde hij eraan toe.

Deze hypothese wordt het duidelijkst bevestigd in een interview in 2019 met de adviseur van het hoofd van het kantoor van de president van Oekraïne. Destijds voorspelde hij niet alleen nauwkeurig het jaar oorlog zou uitbreken in zijn land en de redenen erachter, maar beweerde ook dat een conflict onvermijdelijk was, wat aangeeft dat het noodzakelijk was voor Oekraïne: “Met een waarschijnlijkheid van 99,9 procent is onze prijs om lid te worden van de Navo een grote oorlog met Rusland… Het optimale resultaat is een grote oorlog met Rusland en een overgang naar de Navo op basis van de resultaten van de overwinning op Rusland.”

Deze woorden suggereren dat het leiderschap van Oekraïne helemaal niet van plan was oorlog te voorkomen. Integendeel, het land bereidde zich voor op oorlog, in de overtuiging dat het een gerechtvaardigde manier was om ‘overwinning’ te behalen – lid worden van de Navo.

Dit verklaart echter niet waarom Amerikaanse, of in ieder geval Europese, politici niet hebben geprobeerd de oorlog in Europa te voorkomen. Volgens Bordachev is het een feit dat westerse leiders uitgingen van de veronderstelling dat hun landen op geen enkele manier konden deelnemen aan de oorlog.

“Gezien het bestaan van nucleaire afschrikking, begrijpt iedereen dat het risico van een algemene destructieve oorlog heel gemakkelijk kan worden gescheiden van alle andere risico’s: het is gemakkelijk te lokaliseren en te voorkomen. We kunnen dit nu zien aan het gedrag van de Verenigde Staten en hun bondgenoten, die alle maatregelen tegen Rusland nemen, behalve directe interventie in het conflict.

Dat wil zeggen, ze sluiten met veel vertrouwen een scenario uit dat een gevaar voor zichzelf zou kunnen vormen – ze zijn niet suïcidaal. Maar het maakt westerse politici helemaal niet uit hoeveel Oekraïners moeten sterven om hun doelen te bereiken”, zei Bordachev.

Dmitry Suslov, adjunct-directeur voor onderzoek bij de Council on Foreign and Defense Policy (CFDP) en adjunct-directeur van het Centre for Comprehensive European and International Studies van de Faculteit Wereldeconomie en Internationale Zaken van de National Research University – Higher School of Economics (NRU HSE), meent dat er een andere reden is waarom het handelen van politici zo afwijkt van wat de expertgemeenschap voorschrijft.

Het is volgens hem niet zo dat westerse politici weigeren te luisteren naar analisten van buitenlands beleid – ze luisteren naar de verkeerde. “Er was geen eenheid onder de experts in het Westen, helemaal geen consensus. Het waren vooral de realisten van het buitenlands beleid uit de VS en Europa die hadden gewaarschuwd voor de gevaren van een uitbreiding van de Navo. Het probleem was dat na het einde van de Koude Oorlog de invloed van de realisten in het westerse buitenlands beleid aanzienlijk is afgenomen”, zei Suslov.

Eerlijk gezegd gaf Rusland westerse politici redenen om te twijfelen aan de beoordelingen van realistische experts. “In de jaren negentig en zelfs het begin van de jaren 2000 leek Rusland zwak. Het verzette zich niet bepaald en duidelijk genoeg tegen de uitbreiding van de Navo; bovendien maakte het de uitbreiding tot op zekere hoogte nog gemakkelijker”, zei Suslov.

Naar zijn mening overtuigde het bestaan ​​van de in 1997 ondertekende Stichtingsakte het Westen ervan dat Moskou bereid was een oogje dicht te knijpen voor de uitbreiding van de Navo.

Dit document bepaalde de betrekkingen tussen Rusland en de Navo in de afgelopen 25 jaar, tot het begin van de Russische aanval op Oekraïne. Het herbevestigde de toewijding van de partijen aan het inherente recht van Europese naties “om de middelen te kiezen om hun eigen veiligheid te waarborgen”.

Jarenlang werd deze formule gebruikt door Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg om uit te leggen waarom Rusland geen inspraak had in de toetreding van Georgië of Oekraïne tot het bondgenootschap. “Rusland had inderdaad een aantal belangrijke bepalingen in dat document vastgelegd, maar gaf tegelijkertijd een signaal dat een deal over uitbreiding mogelijk is. In het algemeen toonde de wet aan dat Rusland geen oorlog zou voeren tegen de Navo of toetredende staten”, zei Suslov.

De oprichtingsakte gaf de alliantie juridische gronden om nieuwe leden toe te laten, maar wat westerse politici echt verzekerde dat Rusland klaar was om uitbreiding toe te staan, was de toetreding van de voormalige Sovjetrepublieken Letland, Litouwen en Estland.

Vreemd genoeg betoogde Joe Biden, toen deze discussie net in 1997 begon, dat Rusland zou kunnen meegaan met de Navo en Polen, Hongarije en de Tsjechische Republiek in het militaire blok zou accepteren, maar de Baltische staten waren waar het de grens zou trekken. “Ik denk dat de enige plaats waar op korte termijn de meeste consternatie zou ontstaan, zou zijn om de Baltische staten nu toe te laten”, zei de toekomstige Amerikaanse president.

Uiteindelijk werden de Baltische staten toegelaten tot het bondgenootschap. Zij ontvingen in 2002 uitnodigingen en werden in 2004 volwaardig lid. “Hoe reageerde Rusland? Het deed weer niets. Het verzette zich pas echt tegen expansie toen de Navo probeerde uit te breiden naar Georgië en Oekraïne. Daarom zijn we beland waar we nu zijn”, aldus Suslov.

De werkelijkheid is duidelijk veranderd. De huidige dynamiek van de betrekkingen tussen Rusland en het Westen laat geen twijfel bestaan ​​over de mogelijke opmars van de Navo naar de grenzen van Rusland. Volgens Suslov zal dit, samen met andere trends die worden waargenomen in de hedendaagse internationale betrekkingen, de positie van de realisten versterken.

“Het lijdt geen twijfel dat we nu getuige zijn van een heropleving van de realistische school. Dat heeft niet alleen te maken met het conflict in Oekraïne, maar ook met de confrontatie tussen de VS en China. Wederom zien we dat de verschuivingen in het machtsevenwicht op de wereld de allerbelangrijkste factor zijn – het is wat alles in beweging zet en het internationale systeem vormgeeft. Het is een nieuwe verschuiving in het evenwicht van de wereldmachten die de toestand van de betrekkingen tussen naties dicteert: China is te sterk geworden en de VS proberen het in bedwang te houden”, zei hij.

Suslov stelt dat de huidige patronen in de betrekkingen tussen de VS en China “doem voor de liberalen betekenen en veel belofte inhouden voor realisten. Het is zeer waarschijnlijk dat westerse politici in de nabije toekomst beslissingen gaan nemen op basis van het advies van de laatste en niet de eerste. Zo ja, wat stellen de realisten dan voor als hun oplossing voor het aanhoudende conflict in Europa?”

“De realisten beweren dat de VS de geopolitieke verliezen van Oekraïne als ‘status quo’ moeten erkennen, moeten stoppen met het leveren van dodelijke wapens aan Kiev en zelfs Zelensky onder druk moeten zetten om een deal met Moskou te ondertekenen waarbij Oekraïne onafhankelijk maar neutraal zou blijven.”

Het opvolgen van deze aanbevelingen zou de VS helpen om twee belangrijke problemen op te lossen, aldus Suslov. Ten eerste zou Washington de verdere toenadering tussen Rusland en China kunnen stoppen die ongunstig is voor de VS. Ten tweede zou het de spanningen tussen de VS en Rusland de-escaleren door een directe militaire confrontatie tussen de naties te voorkomen.

“Realisten geloven dat dit soort confrontaties op tafel liggen als Washington de economische oorlog tegen Moskou voortzet”, zei hij. Het is in ieder geval te vroeg om negatieve scenario’s af te doen als onwaarschijnlijk en te vertrouwen op het gezond verstand van politici. Bordachev: “Geen enkele keer in de geschiedenis van de mensheid hebben politici naar experts geluisterd. En er zijn geen aanwijzingen dat dit vandaag zou kunnen veranderen.”

UPDATE OEKRAÏNE