HET REGEERAKKOORD TUSSEN VHP, ABOP, NPS EN PL VERDIENT AANSCHERPING

De Vereniging van Economisten in Suriname (VES) feliciteert nogmaals de voorzitters van de partijen VHP, ABOP, NPS en PL met het behaalde verkiezingsresultaat.

De Vereniging heeft in de afgelopen jaren systematisch getracht om de zich ontwikkelende problemen in de economie aan te kaarten bij de Regering en het Parlement en telkenmale gevraagd om bijstelling van het sociaaleconomisch beleid. Helaas zijn commentaren en adviezen van de VES systematisch genegeerd, waardoor de economie structureel uit balans is geraakt. De aankomende coalitie (Regering + DNA) heeft de enorme uitdaging om de economie structureel te versterken aanvaard en de VES is bereid waar nodig daar ondersteuning aan te geven. Aangezien iedere partij haar mandaat ontleent aan haar eigen verkiezingsprogramma is het van belang een voor alle 4 partijen aanvaardbaar Regeerakkoord te formuleren.

Deze partijen, die samen 33 zetels van de kiezers hebben gekregen, zullen straks niet meer beoordeeld worden op hun partij/verkiezingsprogramma,maar op wat ze in het gezamenlijk opgestelde Regeerakkoord daarvan hebben kunnen afspreken c.q. afdwingen. Hoewel een gedegen Regeerprogramma nog geen garantie is voor een stabiele en resultaatgerichte regeerperiode zal een onvolledig en onduidelijk akkoord tussen partijen zulks niet vergemakkelijken. Het is van belang een duidelijke, niet voor tweeërlei uitleg vatbare, overeenkomst te sluiten. Het Regeerakkoord dient zich niet te beperken tot de algemene goede voornemens, maar vooral expliciet de heikele beleidskeuzes waar we voor staan goed vooraf te regelen en verifieerbaar vast te leggen.

In de recente bestuursgeschiedenis van ons land zijn er tal van momenten/incidenten tussen coalitiepartners te noemen die terug te leiden zijn tot vage/onduidelijke afspraken vooraf. De daaruit voortvloeiende besluiteloosheid en bestuurlijke verlamming met in het extreme gevalbreuken in coalities hebben het vertrouwen in de politiek én de politici geen goed gedaan.De VES heeft op 16 juni j.l. middels een video conferentie op uw verzoek reeds een aantal adviezen voor op korte termijn te treffen maatregelen op bestuurlijk en sociaaleconomisch vlak gegeven. Wij herhalen hierbij ons advies de consultatie niet te beperken tot een eenmalig gebeuren maar het een structureel en vooral functioneel karakter te geven. De door de VES uitgebrachte adviezen zijn altijd vrijblijvend, onder voorwaarde dat ze serieus in overweging worden genomen. Onze leden besteden er tijd aan en verwachten indien een advies niet politiek opportuun of uitvoerbaar geacht wordt dan wel de argumenten daarvoor te vernemen.

Integrale Aanpak: SAPDe Vereniging heeft tijdens de hearing aangegeven dat, gezien de huidige rampzalige sociaaleconomische situatie, het doorvoeren van een gericht Structureel Aanpassings Programma (SAP) geen keuze maar een harde noodzaak is.

Voor een vertrouwenwekkende monitoring daarvan en voor een succesvolle nationale en internationale schuldsanering is een samenwerking met het Internationale Monetaire Fonds(IMF) op een zo kort mogelijke termijn een belangrijke randvoorwaarde. Daarnaast heeft de VES haar adviezen tijdens de hearing beperkt tot de cruciale beleidsgebieden:

Bestuurlijk, Fiscaal (Inkomstenverhoging en Uitgavenverlaging), Productieverhoging, Monetair en Sociaal.

Bestuurlijk: In het kader van het beloofde clean government is het van belang een speciale anti-corruptie unit bij de PG met specifiek mandaat en middelen, waar nodig met inzet van buitenlandse expertise, in te stellen en verdachte handelingen van ambtsdragers zonder onderscheid direct te onderzoeken en eventueel strafrechtelijkte vervolgen. Op bestuurlijk gebied is het van belang om de onverenigbaarheid van bepaalde functies (vb. DNA-lid en ambtenaar/beleidsadviseur, of DNA-lid en RvC lid parastataal bedrijf) te benoemen om elke vorm van belangenverstrengeling te voorkomen. Tevens dienen de vermogens van alle bestuurders en hun directe verwanten formeel te worden vastgesteld en vastgelegd.

Aangaande de nodigeproductieverhoging en diversificatie hebben wij ons beperkt tot de urgente beleidskeuzen w.o. de reactivering en optopping van het Agrarische Kredietfonds, de besluitvorming t.a.v. de toekomst van FAI, de versnelde uitvoering van het EU-SAMAP project en heronderhandeling en ombuiging van het Agrarisch Industrieel Park project met de LR Group.

In het algemeen adviseert de VES het beleid, in plaats van het stimuleren van “dosi en worst bedrijven”, te richten op een systematische en integrale verbetering van het ondernemersklimaat. OpFiscaal gebied dienen de inkomsten structureel te worden verhoogd op de meest korte termijn, zowel middels incidentele/ tijdelijke alsook permanente beleidsmaatregelen. Als eenmalige inkomstenbron is genoemd de verkoop van parastatale bedrijven (geheel of in (aan)delen) alsmede een tijdelijk Solidariteitsheffing (10%, max. 2 jaar). Een andere inkomstenverhogende maatregel is de verkoop van domeingrond met de titel grondhuur dan wel erfpacht als (bloot) eigendom. Deze maatregel zal pas effectief zijn in combinatie met forse verhoging van grondhuur/erfpachtcanon. Verder zijn genoemd de invoering van Belasting op Toegevoegde Waarde (BTW), invoering van Voer-en Rijtuigen-belasting, verhoging van de Government Take op brandstof, verhoging van alle administratie kosten/ leges etc. voor overheidsdiensten, en de substantiële verhoging van concessierechten/ retributies op goud, hout, en bouwmaterialen (zand, grint, etc.). Daarnaast dienen nieuwe potentiele inkomstenbronnen w.o. verhandelbare carbon credits te worden gerealiseerd. Hiertoe dienen de Belastingdienst en de Douane structureel te worden versterkt, waar nodig met aantrekking van kader uit het buitenland, en een Task Force Informele sector (incl. klein-goudmijnbouw) te worden ingesteld en adequaat uitgerust. Anderzijds dienen op fiscaal gebied de Uitgaven structureel fors te worden verlaagd.

Te beginnen met sanering en/ of bezuinigingenaan de top van het Staatsapparaat.

Hieronder vallen het samenvoegen c.q. verminderen van ministeries, het sluiten van een aantal ambassades, het saneren van oneigenlijke buitensporige privileges c.q. emolumenten, het tijdelijk stopzetten van buitenlandse reizen, het saneren van de pool van beleidsadviseurs, beveiligers etc. Het geven van het goede voorbeeld is een basisvoorwaarde om offers aan de basis van de samenleving te vragen. Goed bestuur vereist ook de sanering van c.q. bezuinigingen op het staatsapparaat aan de basis. Hieronder valt een goede afvloeiingsregeling in categorieën: Valreepbenoemingen/ aanstellingen, AO-ers, medewerkers in vaste dienst maar zonder werk en/of bureau. Naast vrijwillige uittreding kunnen niet-direct productieve medewerkers via een labour pool worden getraind en klaargemaakt om met incentives te worden overgeheveld naar de private sector of te starten met een eigen bedrijf. Tevens dient er een absolute Personeelsstop te worden afgekondigd met mogelijkheid van ontheffing, alleen na officiële publicatie en een transparant proces van open interne sollicitatie. Ter forse verlaging van de subsidies aan de EBS en SWM zullen er verhoogde differentiële tarieven moeten worden doorgevoerd voor elektra en drinkwater. Tevens zullen de subsidies aan het SZF worden doorgelicht en verlaagd, alsmede de brandstof leveranties aan het binnenland. Voorts het stopzetten van alle niet-dringende reeds lopende projecten en het uitstellen c.q. definitief opzeggen van nog niet gestarte projecten (m.u.v. direct productie verhogende).

Ook zullen alle valreep-en/of wurgcontracten of -benoemingen direct formeel worden beëindigd.

Hiervoor is er een Top juridisch team nodig. De uitgaven kunnen ook structureel verlaagd worden door niet-essentiële diensten af te stoten c.q. te privatiseren (Vuilophaal-en verwerking, Rijbewijzen, Schoonmaak, Tuin-/stads onderhoud etc.) Opsociaal gebiedhebben wij ons vooralsnog beperkt tot het versterken van het ABS, het met prioriteit berekenen van de (voedsel) armoedegrens. Daarnaast ook de opzet c.q. doorlichting van het databestand van rechthebbenden voor de subjectsubsidie c.q. het sociaal vangnet.Opmonetair gebied is het terugbrengen van het vertrouwen in de monetaire autoriteit de CBvS cruciaal. Basisvoorwaarde is een transparante verantwoording, te beginnen met de publicatie van de CBvS jaarverslagen vanaf 2015. Daarnaast de unificatie van de verschillende wisselkoersen en de hernieuwde opbouw van de deviezenreserve naar minimaal 3 maanden importdekking.

Herfinanciering/ herschikking buitenlandse valuta leningen (aflossing-én renteverplichting) in het bijzonder de high interest (bad) loans. Daarbij kan er gebruik gemaakt worden van de “Debt for nature swap”. Na inventarisatie kunnen de vele betalingsachterstanden in het algemeen belang worden omgezet in leningen.

Zoals tijdens de hearings aangegeven wil de VES niet op de stoel van de Regering noch DNA gaan zitten.

Zij wil als organisatie in het maatschappelijk middenveld, zoals in de meeste democratieën ook gangbaar, haar kennis en inzicht in bestuurlijke en sociaaleconomische vraagstukken met U te delen. Om de economie weer gezond te maken zal een goed doordacht en samenhangend programma noodzakelijk zijn, waarbij de belangrijkste randvoorwaarden zijn: eerlijkheid, transparantie en rechtvaardigheid. Alleen door invulling te geven aan haar voorbeeldfunctie zal de aankomende Regering op vertrouwen en ondersteuning uit de samenleving kunnen rekenen. Alleen met persoonlijke en financiële offers zal de aankomende Regering het signaal afgeven aan de samenleving dat wij samen in de crisis zijn en samen zo snel als mogelijk uit de crisis zullen komen. Alleen dan zal men bereid zijn de uit de noodzakelijke beleidsmaatregelen voortvloeiende offers te brengen. Dit vereist consistente eerlijke voorlichting.Wij hebben het Regeerakkoord d.d. 29 juni 2020,onderhands mogen inzien en doen U vanwege de ernstige tekortkomingen ongevraagd onze bevindingen in Bijlage 1 toekomen.

De economen vereniging wenst de nieuwe regeercoalitie nogmaals veel succes en wijsheid toe met de geaccepteerde beleidsuitdaging. De VES zal ook de komende periode het Regeerbeleid blijven monitoren en werkt eraan om het regeerbeleid en de resultaten jaarlijks publiekelijk integraal te beoordelen. Met vriendelijke groeten,Winston Ramautarsing(Voorzitter)PS: De VES heeft tijdens de hearing de voorzitters van de 4 partijen een crash course in basis Bestuurlijke en Economische Begrippen, Procedures en Kengetallen voor ministers, DNA leden en senior adviseurs aangeboden. Mogelijk kunnen de partijen, ter realisatie van het door de 4 voorzitters aanvaard aanbod, een contactpersoon aanwijzen voor nadere afspraken met het VES-bestuur. Algemeen:Het concept bevat een prachtig stuk proza die niet aansluit bij de sociaaleconomische situatie van ons land en de essentiële beleidscorrecties die op korte termijn noodzakelijk zijn. Ronduit teleurstellend is de Beleidslijn: “Beheersing financieel-economische crisis: stabiliteit en herstel”.

Het lijkt sterk op een herbevestiging van een ernstige onderschatting van de diepgang van het probleem, hetgeen wij reeds in de diverse debatten voor de verkiezingen publiekelijk hadden geconstateerd. Crisisbeheersing: Voor een goed begrip; “Beheersing van de crisis” is wat de aftredende Regering gedurende de afgelopen 5 jaar heeft gedaan. De toen nog bestaande financiële ruimte (opmaken van de deviezenreserves en de maximale benutting van de kredietwaardigheid van eenland) is misbruikt waardoor de problemen vooruit geschoven konden worden. De aantredende Regering heeft geen keuze dan door de bittere pil heen te bijten en in plaats van de crisis te beheersen de oorzaken van de crisis fundamenteel op te lossen.Tegenstrijdige beleidsacties: Het herschikken en vertraagd aflossen van de schuldenberg is noodzakelijk maar het is in strijd met de doelstelling van verlaging van de schuldenlast. Het in het akkoord genoemde “geleidelijk verlagen van de schuldenlast naar 60% van BBP” is positief maar verre van realistisch. Dit vereist een aflossing van ruwweg SRD 13-15 miljard welke middels overschotten op de Begrotingsrekening moet worden bereikt. Het terugbrengen van het Bestedingstekort van de overheid van 23% van BBP naar 3% is noodzakelijk, maar verlaagd de schuldgrootte niet aangezien zelfs de 3% ook middels binnen-of buitenlandse leningen gefinancierd moet worden. Indien het effect van de aangekondigde onafwendbare devaluatie wordt meegerekend dan zal de schuld in SRD met minimaal50% toenemen, zo ook de jaarlijkse aflossing en rentebetaling.

Fasering: De opsplitsing in 3 fasen is helder, maar de uitwerking van de fase ain Bijlage 1 mist precisie enmist vooral een concrete duidelijke omschrijving van de voor de samenleving zo ingrijpende maatregelen. Voorts wordt niet duidelijk aangegeven hoe “andere sectoren” in de fase b en fase c precies uitgewerkt zullen worden op basis van dit Regeerakkoord. Daarvoor zal dan een nieuw Regeerakkoord nodig zijn, dat dient hierin wel te worden vermeld. Noch de Regeringsverklaring noch de Beleidsnota’s van de Ministeries zijn daarvoor geschikt. Het kan wel in het MOP worden uitgewerktindien deze binnen de tijd van 9 maanden kan worden afgerond, hetgeen niet erg realistisch is.Specifieke kanttekeningen Prioriteitsacties eerste 9 maanden:T.a.v. de in Bijlage punt 1 genoemde 21 acties die de coalitiepartners overeenkomen om in de komende 9 maanden met prioriteit uit te voeren moge puntsgewijs het volgende dienen:Punt 2: Het opstellen/vaststellen van een plan lost het probleem niet op. Punt 3: De formulering is niet duidelijk. Bedoelt men wijziging van de bestaande Bankwet ? Punt 4: Wat wordt bedoeld met “aangepakt”? Beperken wij ons tot “programma opstellen” of gaan we ook uitvoeren ? Punt 5: De gekozen formulering is misleidend. De term “level playing field” geldt ook voor concurrentie van/met buitenlandse producenten (vb. lagere rente, zie Doing Business Index). Daarenboven betreft het een aantal beleidsmaatregelen die nooit allemaal “onmiddellijk” kunnen worden geïntroduceerd. Punt 6: Hier worden 2 wetten die geheel los van elkaar staan als 1 prioriteitsactie genoemd. Mogelijk kunnen dan voor de consistentie alle wetswijzigingen (incl. punt 3: Bankwet en punt 17: terugroepwet) onder ditactiepunt worden gegroepeerd. Punt 7: Aanpassing van welke regels? Wordt hier bedoelt een zwevende wisselkoers? Punt 8: COVID Noodfonds is zowat leeg? Wordt hier bedoeld de uitbreiding van het Fonds? Punt 9: Als hiermee wordt bedoeld dat de inkomstenbelasting over de gehele linie zal worden verlaagd is dat in strijd met de keiharde noodzaak om de inkomsten te verhogen. Gaarne verduidelijking ? Punt 10: Voortzetting NRA (en succesvolle CFATF toetsing) is zo belangrijk dat het een apart actiepunt mag zijn.

Punt 11: Hier past ook “bepaalde functies (vb. DNA-lid en ambtenaar/beleidsadviseur, of DNA-lid en RvC lid parastataalbedrijf) onverenigbaar te verklaren om belangenverstrengeling te voorkomen en de vermogens van alle bestuurders en hun directe verwanten formeel vast te leggen.

”Punt 13: Het woord “Onmiddellijk” is hier niet van toepassing aangezien de verschillende geledingen eerst voordrachten moeten doen. Mogelijk past hier een “evaluatie ter verbetering van de effectiviteit van de SER”. Punt 13: De “onmiddellijke verlaging van de subsidies” is noodzakelijk maar lost niet automatisch de inefficiënties op. De noodzakelijke tariefsverhoging zal, aangezien wij niet terug willen naar de periode van black-outs en powersharing, zeker niet minder maar significant zwaarder drukken op de samenleving. Punt 16: Toevoegen: “Evaluatie en sluiting van bepaalde ambassades.”Punt 18: Hoort in Fase 2 thuis.Punt 20: Toevoegen: “…open en eerlijk, kostendekkendvoorzien van …”Punt 21: Dit is erg cryptisch geformuleerd. Wordt hiermee bedoeld dat de ministeries elk vrij zijn om zelf naar eigen inzichten financiële vraagstukken op te lossen. Het is ook niet duidelijk hoe de talloze hearings met de zovele wenselijkheden de ministeries daarbij aan financiële middelen zou helpen.

Conclusie/Advies:

Het Regeerakkoord tussen VHP, ABOP, NPS en PL verdient aanscherping. Mogelijk kunnen de 4 partijen de komende dagen aan tafel om een aantal hier aangehaalde fundamentele beleidskeuzes op sociaaleconomisch gebied diepgaand door te praten en consensus te bereiken over de meest efficiënte en meest rechtvaardige oplossingen. Deze zullen niet populair zijn maar wel noodzakelijk, en gezien de consequenties voor de gemeenschap dienen de partijen deze beleidskeuzes duidelijk en eerlijk in het Regeerakkoord vast te leggen.

Ingezonden|Ves