HOUTKAP VERDRINGT OORSPONKELIJK DOEL GEMEENSCHAPSBOSSEN

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Foto linksboven: Rudie van Kanten, directeur van Tropenbos Suriname

Gemeenschapsbossen, vroegere Houtkapvergunningen HKV, die door de overheid in concessie worden uitgegeven aan Inheemse – en Marrongemeenschappen, hebben al lang niet meer als doel om te voorzien in de dagelijkse levensbehoefte van deze groepen. Kleinschalige landbouw, het verzamelen van bosbijproducten en het oogsten van hout, hebben in de meeste gevallen plaatsgemaakt voor een vaak ongecontroleerde houtkap industrie. Bij de meeste gemeenschapsbossen is het accent verplaatst naar het uitgeven van grote delen in kavels als concessies, door de dorpen, aan bedrijven en niet gouvernementele organisaties, die de bossen exploiteren.

In de praktijk gaan de meeste gemeenschappen met een concessie een contract aan met een houtondernemer die een bepaald bedrag per kubieke meter betaalt aan de gemeenschap.

Echter is er vaak onvoldoende regulatie en uniformiteit bij verschillende ondernemers en gemeenschappen. Daarnaast wordt er in de meeste gemeenschapsbossen ook niet volgens duurzame richtlijnen hout geoogst. Hierdoor zijn vooral de beter toegankelijke gemeenschapsbossen sterk gedegradeerd of al uitgekapt. Een mogelijke uitbreiding naar meerdere gemeenschapsbossen is haast onmogelijk. Beschikbare bossen in het zuidelijk deel van het land liggen ver weg van de dorpen, terwijl tal van bestaande uitgegeven concessies nog op naam staan van reeds lang overleden kapiteins. 

Tropenbos  Suriname heeft samen met haar internationaal netwerk in oktober van het vorig jaar een  studie uitgevoerd over het doel en het gebruik van gemeenschapsbossen. De studie heeft gefocust op de perceptie van belanghebbenden in Suriname als het gaat om de impact van het gemeenschapsbos op aspecten als, veiligheid en toegang tot hulpbronnen afkomstig uit het bos, verbeterd levensonderhoud, ontwikkeling, zelfbeschikking, en duurzaam bosbeheer en behoud. Donderdag zijn via een webinar, de onderzoeksresultaten gepresenteerd. Naast tropenbos hebben verschillende overheidsinstanties zoals het Stichting Bosbeheer en Bostoezicht en het ministerie van Regionale Ontwikkeling presentaties verzorgd.
Rudie van Kanten, directeur van Tropenbos Suriname en Rewie Matai van de SBB, wijzen er op dat houtkap in de concessievergunning slechts als een eventuele mogelijkheid en dan nog op kleine schaal als mogelijkheid is genoemd om te voorzien in de levensonderhoud. “Wanneer er nu gesproken wordt over gemeenschapsbossen, denkt een ieder meteen aan houtkap”, zegt van Kanten. Volgen hem is het een behoorlijke uitdaging te gaan naar enerzijds het terugkeren naar het oorspronkelijk doel of zelf in te spelen op de ontstane situatie. “De inheemsen en marrons hebben vaak niet de technische kennis en financiële middelen om de bossen duurzaam te beheersen, maar ze hebben wel een enorme potentie”. Zegt van Kanten. Een ander probleem is dat de status van de bossen niet een is waarbij individuele dorpelingen een investerings-lening kunnen sluiten bij een financiële instelling. Van Kanten ziet eerder dat gewerkt wordt aan een mind-shift bij de gemeenschappen. Die moeten beter gaan beseffen hoe belangrijk het is dat de bossen door hen zelf geëxploiteerd kunnen worden met betere resultaten. Hiervoor zal er volgens hem een speciale opleiding opgezet moeten worden met een lagere instroom voor dorpelingen, maar wel specifiek gericht op het doel. De deelnemers aan het webinar zijn ervan overtuigd dat hoewel houtkap een manier is, er veel meer en op een duurzamere manier uit het bos gehaald kan worden.

Steven Vroom van SBB die enkele cijfers presenteerde, zegt dat dorpen tussen de USD 10.000 tot USD 15.000 ontvangen per houtkapoogst van houtkapbedrijven. Echter vindt hij samen met van Kanten dat gezien de jaarlijkse opbrengsten uit de sector er veel meer zou moeten worden afgedragen. Van kanten merkt op dat hoewel veel bedrijven zich niet houden aan de houtkapregels er wel degelijk bedrijven zijn die goede afspraken maken en nakomen met de dorpen. In sommige dorpen worden verkregen gelden voor het dorpsfonds ook goed benut en worden scholen gerenoveerd en andere werken uitgevoerd ten behoeve van de dorpelingen.

Op het Webinar is in de discussie gekeken naar welke procedures en regels gemaakt kunnen worden om gemeenschapsbossen een beter doel te geven. “Met de mentaliteitsverandering en samenwerking tussen alle actoren, moeten we komen tot een beter doel. De lokale gemeenschappen kunnen zelf bijdragen aan toegevoegde waarde verhoging. Ze zullen niet moeten blijven focussen op houtkap, maar kleinschalige landbouw, houtproductie en andere duurzame manieren van bosontwikkeling”, zegt van Kanten.

UNITEDNEWS