IN DE VS DREIGT EEN CONSTITUTIONELE CRISIS, NU TRUMP IMPEACHMENT NIET ERKENT

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Het Witte Huis staakt zijn medewerking aan het impeachment-onderzoek tegen president Trump. Daarmee komt Amerika in onbekend constitutioneel vaarwater.

Niemand komt meer getuigen, geen enkel document zal nog naar het Huis van Afgevaardigden gestuurd worden. Dat er kruitdampen in de lucht hingen, bleek al toen Gordan Sondland, de Amerikaanse ambassadeur bij de EU, op dinsdag niet kwam opdagen voor zijn verhoor in het Huis van Afgevaardigden. Zijn werkgever, de Amerikaanse regering, had het hem verboden. Niet lang daarna plofte de officiële oorlogsverklaring op de mat bij Nancy Pelosi, leider van de Democraten in het Huis.

In een brief van acht kantjes betoogt Pat Cipollone, juridisch adviseur van het Witte Huis, dat het impeachment-onderzoek dat de Democraten begonnen zijn tegen president Trump, ‘grondwettelijk ongeldig’ is. Het is namelijk nog niet met een officiële stemming in het Huis van Afgevaardigden bekrachtigd, en, zo gaat hij verder, in het onderzoek zijn Trump tot nu toe alle basale rechten ontzegd die verdachten volgens de grondwet toekomen, zoals het recht op een kruisverhoor van getuigen. Ten slotte zou het onderzoek een politiek instrument zijn van Democraten, die niet kunnen accepteren dat Amerika in 2016 voor een Republikein koos.

Juridisch gezien snijdt dat allemaal weinig hout, zo benadrukken veel rechtsgeleerden. De grondwet geeft het Congres grote vrijheid om een impeachment-proces naar eigen believen in te richten. “Ik denk dat het doel van deze brief is om de aanhang van de president op te zwepen”, aldus Stephen Vladeck, hoogleraar rechten aan de Universiteit van Texas. Hij wijst erop dat de regering-Trump eerder nog betoogde dat een president juridisch gezien niet in staat van beschuldiging kan worden gesteld, juist omdat de grondwet voor zulke gevallen in een aparte, politieke procedure voorziet: impeachment. Als die vervolgens daadwerkelijk van stal wordt gehaald, kun je moeilijk gaan klagen dat die procedure politieke trekjes heeft. 

De Democraten zitten met een enorm dilemma

Maar politiek gezien is de ramkoers van het Witte Huis wel begrijpelijk. Meewerken heeft tot nu toe niet echt goed uitgepakt. In het verslag dat vrijgegeven werd van een telefoontje tussen president Trump en zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodimir Zelenski, leek de president toch echt druk uit te oefenen op Oekraïne om zich met een politieke rivaal van Trump te bemoeien. En de sms’jes tussen ambtenaren en diplomaten die het impeachment-onderzoek vorige week naar boven bracht, bevestigen dat er ook binnen de diplomatieke dienst zo over gedacht werd.

Door de medewerking stop te zetten, scheept de president de Democraten bovendien op met een enorm dilemma. Want wat moeten ze aanvangen met een president die weigert om zich aan de wet te houden? Naar de rechter, zou je zeggen, en hem dwingen. Dat wordt dan wel een lange strijd, waarbij Trump er misschien op gokt dat het Hooggerechtshof, dat onder zijn presidentschap naar rechts is opgeschoven, hem uiteindelijk nog gelijk geeft ook. Hoe dan ook willen de Democraten in het verkiezingsjaar 2020 bij voorkeur niet in een welles-nietesdiscussie over impeachment worden meegezogen, maar gewoon inhoudelijk campagne voeren – daar hebben ze waarschijnlijk meer bij te winnen.

Trump durft te bluffen

Het alternatief is om deze belemmering van de rechtsgang als een extra reden voor impeachment te zien, en die snel door te zetten, maar dan zonder de belastende details die misschien verborgen liggen in de documenten die het Witte Huis nu voor zich houdt. Die procedure zou waarschijnlijk echter sneuvelen in de door Republikeinen gedomineerde Senaat, en dan zou de president in feite wegkomen met zijn weigering om het Congres de informatie te geven waar het volgens de wet wel recht op heeft. In de rest van Trumps regeerperiode hoeft het Congres dan al helemaal niet te rekenen op documenten.

Tot nu toe is er nog nooit een president geweest die daadwerkelijk afgezet werd. Maar de dreiging van zo’n afzettingsprocedure houdt presidenten wel in toom, zo is vaak gezegd. Nu zit er een president die durft te bluffen. Niemand durft te voorspellen hoe dat afloopt, en wat dat betekent voor de toekomstige verhouding tussen de president en het Congres.

BRON|WERELDNIEUWS