IS DIGITALISERING DE OPLOSSING OM CORRUPTIE SNEL TE BESTRIJDEN?
Auteur: Normann Kleine
Digitalisering kan een belangrijk ondersteunend instrument zijn bij corruptiebestrijding, maar is op zichzelf geen snelle of automatische oplossing.
Hoewel digitale systemen patronen en afwijkingen zichtbaar maken, werkt dit alleen wanneer de onderliggende informatie volledig, juist en afdwingbaar is vastgelegd. In de praktijk levert digitalisering vaak minder resultaat op dan verwacht omdat men start vanuit technische oplossingen, zoals E-Government of standaardapplicaties, terwijl betrouwbare basisinformatie ontbreekt, procedures niet gestandaardiseerd zijn en gegevens inconsistent worden aangeleverd. Hierdoor ontstaat het risico van ‘Garbage In, Garbage Out’: systemen functioneren technisch wel, maar leveren bestuurlijk onbetrouwbare inzichten op.
Bovendien is digitale controle binnen alleen de overheid onvoldoende. De overheid opereert immers binnen een bredere keten van parastatale bedrijven en sectoren zoals goud, hout, visserij en douane. Wanneer delen van deze keten niet correct rapporteren, ontstaat er schijntransparantie. De noodzakelijke eerste stap is daarom het organiseren van structurele en afdwingbare communicatie tussen het volk, bedrijven, parastatale instellingen en de overheid. Deze communicatie vormt de basis voor een betrouwbaar communicatieprofiel per burger en organisatie en is in de beginfase belangrijker dan automatisering. Het geeft namelijk inzicht in welke informatie daadwerkelijk wordt aangeleverd, waar knelpunten ontstaan en welke processen prioriteit hebben. Zonder dit inzicht wordt automatisering gebaseerd op aannames in plaats van de realiteit.
Deze aanpak sluit direct aan op de beleidsnota “Digitale Toegang tot de Overheid”, waarin wordt voorgesteld om digitalisering omgekeerd te benaderen: eerst communicatie organiseren, dan data standaardiseren en pas daarna automatiseren en controleren.
Om corruptiebestrijding echt te ondersteunen, zijn aanvullende acties nodig zoals verplichte digitale rapportage door bedrijven, gestandaardiseerde gegevensdefinities, centrale hosting van data en het koppelen van rapportageverplichtingen aan vergunningen en concessies. Als deze stappen worden overgeslagen, is het risico groot dat digitalisering leidt tot dure IT-systemen zonder beleidswaarde, waardoor corruptie niet zichtbaar wordt maar slechts verplaatst, wat het vertrouwen in de overheid uiteindelijk ondermijnt. De kernconclusie is dan ook dat digitalisering corruptiebestrijding alleen kan ondersteunen mits zij wordt gebouwd op het fundament van communicatie, standaardisatie en betrouwbare data.
INGEZONDEN
