MOGELIJK EINDE HARTOPERATIES IN SURINAME
Door Wilfred Leeuwin
Na twintig jaar succesvolle hartoperaties in Suriname te hebben uitgevoerd en wel tegen een derde van de prijs die internationaal gehanteerd wordt, dreigt er een einde hieraan te komen. Volgens de cardiothoracaal chirurg Pieter Voigt is het niet langer vol te houden om tegen een tarief van US 1000 dollar op een lang achterhaalde wisselkoers van SRD 2.80, hartoperaties uit te voeren.
Het tarief voor een hartoperatie is altijd US 6000 dollar geweest en betaalde de verzekeraar toen op een koers van SRD 2,80 SRD 20.000 voor een operatie. Nu wordt er SRD 23,350 betaalt, wat neerkomt op US ongeveer 1000 dollar. Met een koersstijging die nu al boven de SRD 30 ligt en een zware devaluatie van de Surinaamse munt, is het prijskaarte voor een eenvoudige hartoperatie van US 6000 dollar nu gelijk aan SRD 180.000. Alle spelers, ziekenhuizen, verzekeraars en de overheid die deze derde lijn zorg moeten garanderen, zullen hierover een besluit moeten nemen. “Veel opties zijn er niet dan, of meegaan met het prijskaartje of de stekker er uit halen”, zegt Voigt.
Minister Amar Ramadin van Volksgezondheid schept een nog triester beeld wanneer hij zegt “Alle diciplines in de zorg vertonen vergelijkbare problemen. Vanuit het herstelplan werken we nu om de hele gezondheidzorg te verbeteren”. Voorzitter Claudia Marica Redan van de Nationale Ziekenhuis Raad (NZR) tevens directeur van het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP), zegt dat nu het breekpunt is bereikt. “Op een na volgende regeringen hebben verzuimt beleid te maken op de voortgang van specialistische zorg en daarnaast is er een gemis aan kader op het gebeid van ‘Health Finance’, waardoor we in een gefragmenteerd systeem terecht zijn gekomen. Hiedoor kunnen we ons zorgstelsel, dat al lang niet meer voldoet niet in stand te houden.”, zegt Redan.
Nog geen twee weken terug werd al bekend dat een andere specialistische zorg, de oogheelkunde in elkaar is gestort en die zorg niet langer als vanouds gegarandeert is. Mooie plannen als het promoten van de oogheelkunde als een toeristische dienstverlening, waarvoor al een modern ‘eyecentre(Zie foto onder) is opgezet, ten spijt.
De Cardiologie dreigt de tweede specialistische zorg te worden die niet langer zal bestaan. Verzekeringsmaatschapijen die door het Academisch Ziekenhuis Paramaribo zijn geconfronteerd met de cijfers, weigeren, of zijn niet happig met meer in te komen dan SRD 23.000 voor een hartpatient. Het ziekenhuis moet dan zelf inkomen met minimaal US 4000 dollar. “Dit is niet langer vol te houden”, zegt Voigt. Redan zegt dat in het AZP als grootste ziekenhuis, alle secialismen in gevaar zijn. Nergens ter wereld, alleen in Suriname denken we dat we met US 1000 een hartoperatie kunnen uitvoeren”.
Baso wetgeving
Ramadin ziet als bron van het probleem de in 2014 aangenomen wet Basig Zorgverzekering (Bazo). In die wet is het tarief van US 1000 dollar opgenomen waar de verzekeraar nu aan vasthoud. “Het is niet allang achterhaald, maar hoe kan je in een wet tarieven opnemen die onderhevig zijn aan economische schommelingen”, zegt de bewindsman die verwijst naar ook andere tarieven in de gezondheidszorg die in de wet staan opgenomen. Volgens hem is dat slechts één van de vele misvattingen in die wet die feitelijk helemaal niet deugt. “Niemand, politici, toenmalige assembleeleden kunnen nu iets zeggen van die wet. In die wet komen organen voor als een zorgraad en een uitvoeringsorgaan, maar niemand kan mij zeggen wat hun taken zijn dan slechts kritiek te hebben op het inkomen van arsten en specialisten”, zegt Ramadin.
Die wet die werd getrokken door toenmalig vice president Robbert Ameerali heeft volgens Ramadin met heel veel geen rekening gehouden. “Dat komt omdat mensen die totaal geen verstand hebben van de sector zich ermee bezig hebben gehouden. Er zijn bij het tot stand komen van die wet geen hearings gehouden met de sector.
Eigenlijk moet ik u verwijzen naar het ministerie van Binnenlandse Zaken, omdat de toenmalige regering heeft besloten dat het uitvoerend ministerie die belast is met deze wet Binnenlandse zaken is. Hoe rijmt het dat zo een specialistische zorg bij wet wordt toegewezen aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en niet aan het vakministerie”, vraagt de minister. De bewindsman heeft reeds een verzoek gedaan bij de regering die wet over te hevelen naar het ministerie van Volksgezondheid.
Volgens Voigt zou het met dialoog tussen regering, de sector en de verzekeraars niet al te moeilijk moeten zijn om de dienstverlening voor wat hartoperaties betreft te blijven garanderen. In de afgelopen 20 jaar is een verwerkt capacitiet ogebouwd van 200 patienten per jaar. Een simpele berekening zou betekenen dat met het huidig prijskaartje van US 6000 per patient, per jaar deze zorg US 1,2 miljoen zal bedragen. Nog altijd voor dezelfde kwaliteit en output, zoals die in de afgelpen jaren heeft plaatsgevonden en in het buitenland wordt gegeven. Dit totaal bedrag is inclusief het honorarium voor zorgverleners, medicamenten en andere atributen om de operaties mogelijk te maken. Voigt noemt het overigens een unieke prestatie dat dit mogelijk is in Suriname. “Cardiologie is eigenlijk iets van het rijke westen en in mindere mate in andere delen van de wereld. Patienten naar het buitenland sturen is vrijwel geen optie, tenzij die zelf de kosten willen betalen die veel hoger zijn.
In bijvoorbeeld Trinidad kost een hartoperatie US 15,000 en in Columbia moet minimaal US 20.000 worden neergeteld”. Ramadin bevestigt de cijfers van de specialist, maar voegt er aan toe, “eigenlijk zouden we de hartchirurg met deze cijfers lief moeten aankijken dat alles wordt gedaan om de operaties nog mogelijk te maken, omdat hiermee de kosten, als honorarium nog altijd ondermaats zijn. Bij de leveranciers van hartlong machines, ander apparatuur en atributen die nodig zijn kunnen we geen lief gezicht vertonen. Daar moet keihard betaald worden”, zegt Ramadin. De minister zegt dat over het tarief vrijwel niet te discussieren valt. “Maar we beseffen dat op basis van macro-economische ontwikkelingen, de crisis en slecht bestuur de Bazo wet definitief moet worden herzien en gerepareerd”. Het ministerie van Volksgezondheid is reeds bezig gesprekken te voeren met de Vereniging van Medici in Suriname (VMS) hierover. Op Volksgezondheid worden ook gesprekken gevoerd door de bewindsman. “Het moet wel heel gauw gebeuren. Wat betreft de zorg zal aan de regering het cijfer van US 1,2 miljoen per jaar voor 200 patienten worden voorgelegd. De werkelijke kosten moeten goed in beeld worden gebracht. De vraag die aan de regering gesteld moet worden is als die bereid is akkoord te gaan en jaarlijks US 1,2 miljoen, die nog ondermaats is, vrij te maken voor hartoeraties. Het zal een politiek besluit worden, maar het belang zal afgewogen moeten worden”, zegt Ramadin. Hij zegt dat de situatie eerder had kunnen escaleren, was het niet dat de regering US 500.000 had vrijgemaakt om de cardiologische zorg nog een poos in stand te kunnen houden. “Er moet net als in de periode van ex president Venetiaan weer een wet komen hoe tarieven worden vastgesteld. Die wet is met de intrede van de Bazo wet, nooit ingevoerd en ongedaan gemaakt in de Bazo wet. Ons wacht geen gemakkelijk taak dus”, zegt Ramadin.
NZR-voorzitter, Redan zegt ten aanzien van de algemene zorgverlening dat maanden terug er tussen ziekenhuizen en de regering een traject is uitgezet om de gezondheidszorg te blijven garanderen. Eerst is in de maand augustus van het vorig jaar een ligdagtarief aanpassing gekomen. De tweede stap zou wederom een aanpassing zijn van de lidagtarieven in januari van dit jaar. “Die is helaas uitgebleven”, zegt Redan. Het SZF stelt zich op het standunt dat zij deze afspraak niet kan nakomen zonder de goedkeuring van het ministerie van Financieen. De derde stap zou in 2023 gezet moeten worden. Dat moet inhouden dat de ziekenhuizen een groot deel van hun bedrijfsoperatie zouden moeten financieren uit de verhooge ligdagtarieven. Redan zegt dat inderdaad vanuit het herstelplan gekeken wordt naar hoe de gezoindheidszorg weer op rails te krijgen. Echter zullen er tussentijdse maatregelen als overbrugging genomen moeten worden. Een door de regering toegezegde SRD 100 miljoen als noodfonds in juli van dit jaar is echter uitgebleven. “Dat geld zou de ziekenhuizen even op adem kunnen laten komen in vooral het aanschaffen van materiaal” zegt Redan.
Preventie
Ramadin die zelf arts is, vindt dat de Surinaamse burger in deze kwestie niet buiten gelaten mag worden. Hij badrukt het belang van preventive en een gezonde leefwijze. De samenleving moet begrijen, want een ieder kijkt naar de kosten, maar wat doen we eraan om hart en vaatziektes die nog altijd doodsoorzaak nummer een zijn te voorkomen. US 6000 dollar is het minimale wat betaalt moet worden. In de VS wordt de burger geconfronteerd met een rieele prijskaartje dat drie tot vier keer hoger ligt.
Consequenties
De vrijwel uitzichtloze situatie heeft reeds zijn tol geeist en dienen andere consequenties zich aan. Van de beschikbare 14 hartoperatie assistenten zijn intussen 11 vertrokken naar het buitenland waar zij beter worden gewaardeerd en er veel meer ontplooiings kansen zijn. Met de steeds minder wordende middelen kunnen cardiologen steeds minder en moelijker dotteroperaties verrichten. De wachtlijst van hartpatienten die nu zes weken moeten wachten op een behandeling is aan het toenemen. Maar ook geplande hartmissies die in samenwerking met Nederlandse cardiologen uit Leidingen en Groningen jaarlijks in Suriname worden uitgevoerd dreigen geen voortgang te kunnen vinden. “We werken al met een minimaal team en dan nog komen we niet uit de kosten. Als er geen bijbetaling kan worden gevraagd aan de patient of de verzekeraar niet met meer wil inkomen of de staat niet subsidieert, ben ik bang dat we niet langer verder kunnen. Hoewel het bedrag van US 1,2 miljoen per jaar relatief laag is, is het voor Voigt onbegrijpelijk dat niet wordt geprobeerd dit te halen . “Ik trek hieruit mijn conclusive dat als men niet bereid is om te proberen de harchirurchie te redden er wordt besloten dat het mag stoppen”.
UNITEDNEWS
