Groepen demonstranten gaan al dagenlang de straat op in Irak om te protesteren tegen de regering van premier Adel Abdul-Mahdi. De protesten hebben al aan 44 mensen het leven gekost, nog eens honderden raakten gewond. Wat is er precies aan de hand in Irak?

De protesten zijn ontstaan uit onvrede bij de bevolking. Dat is niet nieuw, meent Midden-Oosten-deskundige Erwin van Veen. “Er is al heel lang ontevredenheid onder grote delen van de Iraakse bevolking. De vlam van die ontevredenheid is nu in de pan geslagen.”

De demonstranten zijn ontevreden met het gebrek aan werkgelegenheid, tekortschietende basisdienstverlening en de corruptie in het land. “Zo hebben veel mensen geen elektriciteit en water en zijn er te weinig banen. Vooral jongeren hebben een slecht toekomstperspectief en uiten hun onvrede door te demonstreren”, zegt Van Veen.

De economie in Irak is gebaseerd op olie-inkomsten, maar daar zien veel inwoners door de corruptie in het land weinig van terug.”De corruptie is immens. Er zijn veel mensen die van een bescheiden salaris rond moeten komen, terwijl ze weten dat bepaalde politici miljoenen opstrijken door vriendjespolitiek.”

Aanleiding voor deze protesten lijkt het ontslag te zijn van een populaire generaal in Mosoel. Volgens Van Veen pakken de protesten nu groter uit dan voorheen. “Ik heb het idee dat er ook vrij hard door de regering wordt opgetreden.”

Hoe groot de protesten ook zijn, Van Veen ziet een revolutie nog niet snel gebeuren. “Irak heeft geen autoritair regime. Het blijft een democratie, maar één waarbij de buit achter de schermen wordt verdeeld onder vijf tot zes grote machtsnetwerken. Het is niet een situatie die je makkelijk omver kunt werpen.”

‘Extern druk uitoefenen op Iraakse regering’

Van Veen houdt de ontwikkelingen goed in de gaten. “Het is een dubbeltje op zijn kant: of het escaleert, of het zakt weer in. Groot-ayatollah Al Sistani, de belangrijkste sjiitische geestelijke leider in het land, stelt zich vrij neutraal op: hij verdedigt zowel het recht op protest als het belang van de openbare orde. Er is daarnaast geen eenduidig leiderschap bij de demonstranten en de politie treedt vrij hard op, waardoor ik denk dat de protesten op een gegeven moment weer zullen inzakken.”

Toch zal de Iraakse regering op een gegeven moment het roer moeten omgooien, zegt Van Veen. “Als er niks wordt gedaan, zoals tot dusver, dan worden de problemen alleen maar groter en komen er weer protesten. Om dat te voorkomen moet er ook extern druk worden uitgeoefend op de Iraakse regering, bijvoorbeeld door de Verenigde Naties en Europese Unie.”

BRON|BUITENLAND