OORSPRONG MUILKORFWETTEN REDEN GENOEG VOOR VERWIJDERING UIT WETBOEK VAN STRAFRECHT

Analyse: Wilfred Leeuwin

Alleen al de koloniale oorsprong van ‘muilkorfwetten’ in het wetboek van strafrecht zijn reden genoeg dat die worden verwijderd uit de Surinaamse wetgeving. Hoewel er volgens jurist Aashna Kandhai er inderdaad een spanningsveld is tussen deze oude laster, smaad en beledigingsartikelen met het recht van vrije meningsuiting, passen zij in een breder ontwikkelingsperspectief helemaal niet in de ontwikkeling van Suriname en dat van haar burgers.

Haar collega Aanton Karg zegt dat met muilkorfwetten te gemakkelijk wordt gegrepen naar formeel, legitieme maatregelen om grondrechten te beperken. Dat is volgens hem een rechtstreeks gevaar voor de democratie. Journalist Wilfred Leeuwin van de Surinaamse Vereniging van Journalisten SVJ, gaf vanuit een onderzoeksrapport, over het gebruik van muilkorfwetten in voormalige caribische koloniën een analyse van de Surinaamse muilkorfwetten.

In het rapport blijkt dat Suriname de meest harde en ingrijpende muilkorfwetten heeft in haar wetgeving. Deze drie inleiders waren dinsdagavond de gastsprekers en panelleden in het maandelijkse televisieprogramma van Kenniskring.

Volgens Karg komt in geen van de gevallen die zich in Suriname hebben voorgedaan het straffen tot zijn recht en kan het ook niet worden toegepast. “Wat we zien is dat de muilkorfwetten slechts een schrikeffect te weeg brengen. Volgens hem moet in de sfeer van een vrij gedachtengoed terughoudend worden omgesprongen met het straffen van personen. “straf is bedoeld om grenzen aan te geven. Om onwenselijk gedrag te stoppen wanneer het plaatsvindt. Het is bedoeld om te corrigeren en om herhaling te voorkomen. De jurist vindt dat als het gaat om de vrijheid van meningsuiting, de wetgever niet willekeurig, de begrenzing van behoudens ieders verantwoordelijkheid’, daar willekeurig mee omgaan, of die uitbreiden, doelende op de zeer onduidelijke en niet nader verklaarde termen zoals belediging, “Meningsuiting is juist bedoeld om machthebbers het ongemakkelijk te maken en om machtelozen inspraak te geven”, zegt Karg.

Aanton Karg

Karg noemt het staatsterreur, wanneer in Suriname een journalist wordt mishandeld in aanwezigheid van een lid van de regering en die functionaris tot nu toe geen normale relatie weet te onderhouden met journalisten en de media. “Het heeft kritiek geeist van de internationale gemeenschap voordat de regering zelf de mishandeling erkende en afkeurde”, zegt Karg. Volgens hem gaat het bij vrije meningsuiting niet om beschaving, maar de keus om te zijn wie men wil zijn. “Dezelfde personen uit beschaving willen dat we zwijgen over de autoriteiten. Zij doen niets aan de rechten van homoseksuelen, die gediscrimineerd of misbruikt worden, of de duizenden gezinnen die niet elke avond een schijf van vijf maaltijden kunnen zetten in de gezonde economie van president Santokhi. . Nee Zwijgzaamheid en beschaving zijn niet hetzelfde”, zegt Karg.

Vanuit het onderzoek – en analyse rapport over muilkorfwetten in Suriname, dat is samengesteld door het Internationaal Press Instituut en de SVJ, blijkt dat de achterstand van Suriname op de ontwikkelingen in de wereld, ten aanzien van muilkorfwetten, enorm groot is. De onderzoekers verwijzen meerdere malen naar verklaringen, regelgeving en standaarden van onder andere de Verenigde Naties, de Europese Unie, mensenrechtenorganisaties en NGO’s. Allemaal spreken zij zich uit tegen het gebruik van muilkorfwetten en doen aanbevelingen die te verwijderen, of met alternatieve wetgeving te komen die meer een burgerlijke karakter hebben.

De OAS die het meest absolute standpunt inneemt over muilkorfwetten zegt dat, het criminaliseren van laster geen gerechtvaardigde” beperking van de vrijheid van meningsuiting is; alle strafrechtelijke lasterwetten moeten worden afgeschaft en waar nodig vervangen door passende wetten op het gebied van het  civielrecht.

In het rapport wordt ook verwezen naar de expert op het gebied van vrije meningsuiting, Jane E. Kirtley die in 2003 zei dat Muilkorfwetten in het wetboek van strafrecht ‘een ongelukkige en verouderde erfenis is van autocratische, totalitaire of koloniale staten, en heeft geen plaats in een samenleving die beweert het concept van vrijheid van meningsuiting te ondersteunen. Het is schadelijk voor de democratie omdat het dissidentie en debat wurgt. Het straft legitiem de kritiek op overheidsfunctionarissen en instellingen.

Kandhai adviseert de SVJ, om in haar streven de muilkorfwetten te laten verwijderen uit de wet, een bredere maatschappelijke draagvlak te creëren, dan alleen de media en journalisten. Zij adviseert het rapport, naast het parlement ook aan te bieden aan nationale en internationale instanties die in Suriname aanwezig zijn, zoals VN-organisaties als de UNDP en de UNESCO. “Het maatschappelijk belang is hier enorm groot”, zegt Kanhai.

UNITEDNEWS