OVER VIJFTIG JAAR DREIGT GOUDSECTOR RUIM HALF MILJOEN HECTARE SURINAAMS OERWOUD TE VERNIETIGEN
Fotograaf en opschrift: Arioené Vreedzaam |Ondanks monitorsystemen en loze woorden van de President, is de Saramacca-bovenloop verwoest door goud, met Pikien Saron direct in de rode vervuiling.
Analyse: United redactie
De aanhoudende goudkoorts in het Surinaamse binnenland vormt op de lange termijn een van de grootste bedreigingen voor de biodiversiteit en de ecologische stabiliteit van het land. Uit milieuanalyses en cijfers over bosbedekking blijkt dat de goudsector verantwoordelijk is voor zo’n 73 tot 80 procent van de totale jaarlijkse ontbossing in Suriname. Bij een gemiddeld jaarlijks bosverlies van 0,075 procent door goudwinning zal er over een periode van vijftig jaar meer dan 525.000 hectare tropisch regenwoud definitief zijn kaalgeslagen. Dat komt neer op bijna 3,7 procent van de totale Surinaamse bosbedekking, een oppervlakte die ruim dertien keer groter is dan het gehele district Paramaribo.
In de afgelopen twee decennia is er cumulatief al ruim 89.000 hectare aan primair regenwoud opgeofferd aan de winning van goud.
De fysieke vernietiging van de bomen is slechts het zichtbare deel van een veel diepere ecologische en maatschappelijke crisis. Bij kleinschalige goudwinning wordt de vruchtbare bovenste bodemlaag met krachtige waterkanonnen weggespoeld tot op de rotsbodem. Hierdoor verdwijnt niet alleen de vegetatie, maar ook het biologische herstelvermogen van de grond. In tegenstelling tot gebieden waar houtkap plaatsvindt, waar het bos zich na verloop van tijd spontaan kan herstellen, blijven uitgemijnde goudvelden achter als steriele zand- en kleiwoestijnen. Onderzoekers schatten dat natuurlijk bosherstel op deze zwaar beschadigde gronden tweehonderd tot vijfhonderd jaar in beslag kan nemen.
Naast het directe verlies van flora en fauna veroorzaakt de mijnbouw een keten van zware milieuschade in de Surinaamse zoetwater-ecosystemen. De gigantische hoeveelheden sediment die bij het schoonspoelen van de grond vrijkomen, stromen rechtstreeks de grote rivieren in, zoals de Marowijne-, Suriname- en Lawarivier. Dit leidt tot extreme vertroebeling van het water, waardoor zonlicht de waterplanten niet meer bereikt en de natuurlijke paaiplaatsen van vissoorten worden afgedekt. Daarbovenop komt het grootschalige gebruik van kwik bij het bindingsproces van goud. Schattingen geven aan dat er over vijftig jaar meer dan één miljoen kilogram puur kwik in het milieu terecht kan komen. Kwik breekt niet af in de natuur, maar transformeert in het hoogtoxische methylkwik, dat zich ophoopt in de voedselketen en een permanente bedreiging vormt voor de volksgezondheid van de inheemse en marrongemeenschappen in het binnenland.
Terwijl de milieuschade en de maatschappelijke kosten gigantisch zijn, staan de economische opbrengsten voor de Surinaamse samenleving in schril contrast met de verwoesting. De kleinschalige goudsector is al decennia nauwelijks geordend en wordt in stand gehouden door een hardnekkig systeem van patronagepolitiek en belangenverstrengeling. Grote delen van het goudrijke binnenland zijn via concessies in handen van politiek gelieerde figuren en elites, die de gronden verhuren aan kleinschalige goudzoekers. De daadwerkelijke veldwerkers, de porknokkers, dragen het zware fysieke werk en lopen de grootste gezondheidsrisico’s, maar houden door hoge afdrachten aan concessiehouders, dure brandstof en buitenlandse apparatuurfinanciers onderaan de streep nauwelijks substantieel kapitaal over.
Ook voor de staatskas is het rendement van deze grootschalige kaalslag marginaal. Door een gebrek aan effectieve controle, gebrekkige belastinginning, smokkel over de grenzen en het ontbreken van transparante regulering vloeit het merendeel van de goudopbrengsten ongecontroleerd af.
De staat vangt slechts een fractie aan royalty’s en belastingen, wat bij lange na niet toereikend is om de toekomstige kosten van milieusanering, gezondheidszorg en de zuivering van drinkwaterbronnen te dekken. Zonder een radicale ombuiging van het beleid en het doorbreken van de politieke beschermconstructies blijft Suriname zijn kostbare oerwoud opofferen voor een sector die enkel een kleine groep bevoordeelt, terwijl de natie achterblijft met de giftige rekening.
UNITEDNEWS
