OVERHEDEN HEBBEN GEEN RESPECT VOOR MEDIAVRIJHEID

Het rapport van Reporters Without Borders (RSF), met daarin een index over de positie van landen als het gaat om persvrijheid, wordt op 20 april vrijgegeven. RSF laat nu al weten dat het rapport melding maakt van een verontrustende afname van respect en acceptatie van vrije en onafhankelijke media. Die toename is vrijwel in alle continenten merkbaar.

Belangrijke reden voor het afnemend respect voor mediavrijheid en vrije media is, de toenemende autoritaire houding van overheden, als bijvoorbeeld Turkije en Egypte om staatsmedia steeds meer onder controle te krijgen. Reporters Without Borders noemt en bekritiseerd in het rapport even hard Europese overheden als bijvoorbeeld Polen. Daarnaast wordt afkeuring uitgesproken over de veiligheidssituatie in landen als Libië, en Burundi en Yemen.

Vanaf 2013 worden in de index indicatoren opgenomen die een overall beeld geven in welke mate media vrijheid wel geaccepteerd en gerespecteerd. Hoe hoger de cijfers hoe erger de situaties ‘schrijft RSF in een nieuwsbrief in aanloop op de publicatie van de index. RSF noemt het afnemen van respect voor de vrijheid van media sinds 2013 met 13.6 % een opmerkelijke en verontrustende ontwikkeling.

Reporters Without Borders zegt dat vrije en onafhankelijke verslaglegging van nieuws, zowel voor staat- als onafhankelijke media in toenemende mate cruciaal wordt. Niet alleen zijn er bedreigingen vanuit politieke overheden, maar ook religieuze ideologieën vormen een bedreiging. In het rijtje worden ook genoemd, grootschalige propaganda machines. Over de hele wereld proberen invloedrijke personen en organisaties zich in te kopen binnen de media en verhogen zo de druk die er is vanuit overheden om onafhankelijke media aan banden te leggen.

Sommige overheden hebben er haast en baat bij dat de toegang tot infrastructurele bronnen als het internet worden beperkt of zelf helemaal worden afgesloten. Weer wordt in andere gevallen materieel waarmee informatie gewonnen en publicaties verricht moeten worden vernietigd of in beslag genomen.

Voor wat betreft het wetgevingskader dat garant moet staan voor een onafhankelijke beoefening van het beroep, blijkt juist dat in veel landen er wetgeving is aangenomen die de onafhankelijkheid beperken. Erger nog, kunnen journalisten gecriminaliseerd en ervan beschuldigd worden een strafbaar feit te hebben gepleegd, voor het beledigen van de president, het ondersteunen van terrorisme en laster. Het resultaat hiervan is een groeiende toename van het toepassen van zelfcensuur door mediahuizen en journalisten. RSF constateert dan ook een alarmerende toename van zelfcensuur van 10 % sinds 2013.

Het continent dat de grootste val kent in de index voor respect van vrijheid van media en de toename van zelfcensuur, is Centraal Amerika en wel 20,5 %. Dit komt door het fysiek geweld en de moord op journalisten in bijvoorbeeld Mexico en andere landen in die regio. Europa en de Balkans dalen met 6,5 % door de groeiende invloed van extreme bewegingen en conservatieven binnen de overheid. Centraal Azië en Oost Europa kende al een val van 5 % door de toenemende druk van autoritaire regiems.

UNITEDNEWS/WILFRED LEEUWIN