SURINAME DROOMT OVER GIGANTISCHE OLIEVONDST OFFSHORE

Exploratie voor de kust van SurinameFoto: Staatsolie

Er is nog geen druppel commerciële olie gevonden in de wateren voor de kust van Suriname. Toch maakt het land zich al op voor een miljardenolievondst. ‘We moeten in Suriname nu de discussie starten over de vraag wat we straks met al dat geld gaan doen. Want het is geen kwestie óf, maar wanneer we olie vinden’, zegt Rudolf Elias, managing director van de Staatsolie Maatschappij Suriname in een gesprek met het FD.

Aan grondstoffen heeft het Suriname nooit ontbroken. De voormalige kolonie van Nederland met nog geen 600.000 inwoners, was een van de grootste producenten van bauxiet ter wereld en is nog steeds een belangrijke goudproducent. Maar als de voortekenen niet bedriegen, staat Suriname op het punt om ook een van de rijkste olielanden van Zuid-Amerika te worden. Die voortekenen zijn de extreem succesvolle olieproefboringen in de kustwateren van buurland Guyana de afgelopen jaren.

Drie kilometer van de grens

In 2015 ontdekte ExxonMobil daar voor het eerst grote hoeveelheden olie. Nu, vier jaar en vele succesvolle proefboringen later, is het gebied een van de grootste recent ontdekte olievelden ter wereld. Het Amerikaanse olieconcern schat het volume winbare olie inmiddels al op bijna 6 miljard vaten, goed voor vele honderden miljoenen dollars inkomsten per jaar voor Guyana, een land van ruim 700.000 inwoners.

Als er zoveel olie zit onder de zeebodem, dan stopt dat niet opeens bij de grens met Suriname, zo denken ze in het land. Olie zit vast in gesteente dat zich over miljoenen jaren heeft gevormd. gesteente dat naar alle waarschijnlijkheid ook in de nabijgelegen Surinaamse zeebodem is gevormd. ‘De laatste succesvolle proefboring van ExxonMobil vond plaats op 3 kilometer afstand van de grens met Suriname’, zegt algemeen directeur Elias.

Droge putten

Toch is er ondanks een aantal proefboringen in de afgelopen jaren nog geen olie gevonden voor de kust van Suriname. Het Amerikaanse Kosmos Energy, een van de bedrijven die proefboort in Surinaamse wateren, vond eind vorig jaar bij een tweede exploratieboring opnieuw geen olie. Ook andere bedrijven, waaronder Tullow en Apache boorden al drie keer een droge put.

Elias heeft wel een verklaring. ‘In totaal hebben twaalf internationale bedrijven een vergunning voor proefboringen in verschillende gebieden voor de kust van Suriname. Die bedrijven delen natuurlijk geen data over wat ze vinden met elkaar.

‘Te optimistisch’

ExxonMobil heeft in Guyana daarentegen een licentie om in een heel groot gebied te boren en heeft daardoor een goed beeld van de bodem gekregen.’ ExxonMobil is ook een van de concessiehouders van de blokken voor de kust van Suriname, hetgeen Elias vertrouwen geeft dat er olie zal worden gevonden.

Maar Jilles van den Beukel, geoloog en olie-expert, denkt dat Suriname te optimistisch is. ‘Het kan best zijn dat er wel een goed reservoir zit, maar dat dit niet gevuld is met olie zoals in Guyana. Of dat er wel olie en gas in het gesteente zit, maar dat er geen goed reservoir is.’

Beursgang Staatsolie

Het is volgens hem dan ook helemaal geen gegeven dat het Stabroek-reservoir in Guyana zich uitstrekt over Suriname. ‘De kans is naar mijn inschatting niet meer dan 50%. Dat de eerste putten geen succes waren is geen goed teken. Maar een tussenweg, met één of een paar commercieel winbare olievondsten in Suriname na de huidige droge putten is ook nog steeds mogelijk.’

Elias droomt niettemin groter. Hij voert al gesprekken met de beurs van Toronto en New York over een beursgang van de Staatsolie Maatschappij. Die komt er als er grote hoeveelheden olie worden gevonden en het bedrijf gaat participeren in de winning ervan. Zo’n beursgang is volgens Elias niet alleen nodig om het benodigde kapitaal op te halen om mee te doen, maar ook om de Staatsolie Maatschappij naar een hogere internationale standaard te tillen; de corporate governance-structuur te versterken en meer financiële discipline in het bedrijf te brengen. ‘Voorwaarde voor een beursgang is dát er olie gevonden wordt.’

Mocht er olie worden gevonden, dan zou dat een echte ‘game changer’ zijn, zegt Steven Debipersad, secretaris van de Vereniging van Economisten in Suriname vanuit Paramaribo. Het land, dat een bruto binnenlands product (bnp) van ruim $3 mrd heeft, zou in dat geval elk jaar vele honderden miljoenen dollars tegemoet kunnen zien aan olie-inkomsten. ‘Alle problemen zouden als sneeuw voor de zon verdwijnen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de overheid constant hierop zinspeelt en zodoende probeert ernstige problemen te bagatelliseren.’

‘Buitensporige overheidsuitgaven’

Die problemen zijn ontstaan door hoge overheidsuitgaven door de regering Bouterse de afgelopen jaren. ‘De buitensporige overheidsuitgaven die in tien jaar meer dan verdrievoudigd zijn, vormen een ernstige bedreiging voor de economie’, zegt Debipersad. ‘De overheid committeert zich elk jaar aan begrotingen die slechts met leningen – met name in het buitenland – sluitend te maken zijn, waardoor het land wordt gedompeld in schulden waarvan de betaalbaarheid steeds meer een uitdaging wordt.’

Zo is de schuldratio van Suriname in tien jaar verviervoudigd en staat deze nu op circa 80 % van het bbp. ‘Bedenk dat wij voor 2010 een van de laagste schuldratio’s in de regio hadden. Wij staan aan de vooravond van de goedkeuring van de begroting voor 2019, waarmee het parlement instemt met een verdere verruiming van de ‘schuldenberg’ richting 90 procent van het bbp’, aldus Debipersad.

Onevenwichtige groei

Na de diepe recessie uit 2016 bevindt de economie zich nu weliswaar weer op een groeipad met een jaarlijkse groeiverwachting van tussen de 2% en 3% van het BBP, maar de groei is onevenwichtig en wordt voornamelijk gedragen door de grondstoffenindustrie, met name de goudwinning en aardolieproductie en -verwerking. De directe en indirecte opbrengst uit grondstoffen is volgens Debipersad goed voor 55% van het bbp van Suriname en 75% van de exportwaarde.

‘De recessie heeft diepe sporen achtergelaten die nog steeds duidelijk merkbaar zijn, zowel bij de huishoudens als bij de niet-mijnbouwbedrijven. Langdurige groei is nodig om te compenseren voor het gederfde koopkrachtverlies’, denkt Debipersad.

(Eco)toerisme en gemechaniseerde landbouw

De econoom hoopt dan ook dat de eventuele opbrengsten van een olievondst zullen worden gebuikt om de economie te diversificeren. Dat een deel opzij wordt gezet als buffer voor de toekomst en dat een deel wordt geïnvesteerd in het structureel verbeteren van het onderwijs en de gezondheidszorg in Suriname. Debipersad ziet veel potentie in (eco)toerisme en gemechaniseerde landbouw, maar ook in onder andere de dienstensector.

Maar of het toekomstige geld verstandig zal worden ingezet, is zeer de vraag. ‘De politiek heeft zich nog niet uitgesproken over wat er met de eventuele opbrengsten moet gebeuren’, zegt Debipersad. En Suriname kent een historie van corruptie. ‘Op dit moment is goud de dobber waar de economie op drijft. Hoewel bauxiet en goud een fundamentele bijdrage hebben geleverd aan het verhogen van de levensstandaard, had met integer beleid veel meer voor de samenleving bereikt kunnen worden’, vindt Debipersad.

Institutionele zwakte en een gebrek aan daadkracht hebben het geloof in de autoriteiten in Suriname de afgelopen jaren volgens hem ernstig aangetast. ‘Vermeende corrupte praktijken stapelen zich verder op, waardoor er met name bij het huidig bewind een wezenlijk en groeiend risico aanwezig is van het corrumperen van gemeenschapsgeld.’

BRON|OPINIE NEDERLAND