WAT HEEFT BIDEN TE WINNEN MET DE OORLOGSRETORIEK OVER OEKRAÏNE?
Leden van de regering van Joe Biden wapperen met rode vlaggen. Nog een paar dagen en dan valt Rusland buurland Oekraïne binnen, luidt de boodschap al zeker een paar weken. Wat heeft Biden te winnen met deze opvallende oorlogsretoriek?
Biden noemde een Russische aanval dinsdag ‘een absolute mogelijkheid’. De Amerikaanse veiligheidsadviseur Jake Sullivan zei zondag op CNN dat het ‘zeer binnenkort’ kon gebeuren, vlak daarvoor was dat ‘ieder moment’. De Russen ontkennen nog altijd uit te zijn op oorlog en vinden deze houding hysterisch. Als je de Amerikanen mag geloven, is een inval door Rusland nog net geen zekerheid.
De Amerikaanse oorlogsretoriek is opvallend. Waarom de Amerikanen zo hoog van de toren blazen in vier mogelijke verklaringen.
Witte Huis wil narratief bepalen
De Amerikanen zijn al sinds november bezig om controle te krijgen over het narratief rond dit conflict, zegt Thomas Graham, Rusland-expert van de Amerikaanse Council of Foreign Relations. ‘Ze willen niet de illusie wekken dat de Russen ook maar iets kunnen ondernemen zonder dat de Amerikanen daarvan op de hoogte zijn’, zegt hij over de telefoon. ‘Juist door op de zaken vooruit te lopen, pogen de Amerikanen Rusland te weerhouden van drastische acties.’
Stel dat de Russen binnenvallen, dan kunnen de Amerikanen zeggen dat ze dit al zagen aankomen. En als ze niet binnenvallen, kunnen de Amerikanen beweren dat hun harde toon daar invloed op heeft gehad.
Nancy Pelosi nam hier alvast een voorschot op. Zonder het Amerikaanse optreden, zei de Democratische fractievoorzitter in het Huis van Afgevaardigden zondag op ABC News, was Poetin gegarandeerd binnengevallen.
Het is een lastige balanceertruc, zegt Graham, want de Verenigde Staten lopen met deze stevige taal het risico dat ze onnodig paniek zaaien en zorgen creëren die contraproductief zijn – iets wat de Oekraïense regering hun openlijk verwijt.
Biden moet Amerikaanse volk bij de les houden
Biden kijkt naar buiten, maar ook naar binnen. Voor veel Amerikanen is het huidige conflict een ver-van-hun-bedshow. Mocht het in Europa enorm uit de hand lopen en de VS zouden samen met de Navo moeten optreden, dan heeft Biden de steun van het volk nodig. Hij moet hun dus constant duidelijk maken dat er iets groots en belangrijks aan de hand is in Oekraïne – en dat vraagt om krasse taal.
Ook als Poetin straks niet binnenvalt, zullen de spanningen tussen Rusland en de Navo nog lang op de politieke agenda staan. En ook dan heeft de Amerikaanse president steun nodig voor zijn beleid. Als het zover komt dat de VS sancties gaan opleggen, kan Biden dat per decreet regelen, maar veel liever doet hij het met de steun van het Congres. Daarvoor heeft hij de support van de Amerikaanse kiezers nodig.
Bij eerdere conflicten – de Koude Oorlog, de oorlog in Irak – sloegen Amerikanen ook in een vroeg stadium alarm om het volk te betrekken bij hun plannen.
Midterms komen eraan
In november vinden de midterms plaats, de tussentijdse verkiezingen voor het Amerikaanse Congres. Veel Amerikaanse kiezers maken zich zorgen over de economie, de inflatie is gestegen naar 7,5 procent, en de pandemie is nog niet voorbij. Als Biden geen alarmerende toon aanslaat over het conflict met Rusland, kunnen Republikeinen hem later gemakkelijk verwijten dat hij zich ten onrechte op het buitenland richt in plaats van op binnenlandse kwesties. Ze kunnen daar een groot verkiezingsthema van maken.
Rechts Amerika is overigens onderling verdeeld over het conflict. Een klein, radicaal deel van de Republikeinse kiezers, opgehitst door onder meer Fox News-presentator Tucker Carlson, vindt dat de Amerikaanse president niet Oekraïne maar juist Rusland zou moeten steunen. Gematigde Republikeinen klagen juist weer dat Biden zich niet hard genoeg opstelt tegen Rusland. Ook hun gehijg voelt Biden tijdens de aanloop naar de verkiezingen in zijn nek.
Biden wil positie als wereldleider versterken
Toen Biden aantrad als president was een van zijn doelen het herstellen van de statuur van de Verenigde Staten als serieuze partner op het wereldtoneel. Daar heeft hij zich mogelijk op verkeken, zegt Michael O’Hanlon, directeur buitenlandbeleid bij denktank The Brookings Institution. ‘Biden dacht dat het genoeg zou zijn dat hij níét Donald Trump was.’ Maar dat viel tegen. Zeker na het rampzalige vertrek uit Afghanistan, waarbij de Amerikanen verkeerde inschattingen maakten, heeft de buitenlandreputatie van de VS opnieuw flinke schade opgelopen.
Nu is het voor Biden belangrijk te laten zien dat hij niet weer achter de feiten aanloopt en niet lichtzinnig doet over de mogelijke militaire gevolgen. Europese landen beseffen bovendien dat Trump in 2024 mogelijk weer een gooi doet naar het presidentschap en zullen dus ook hun eigen plan willen trekken. Dit alles zorgt ervoor dat Biden veel te bewijzen heeft, en dat is te horen in zijn taal.
Het is nog te vroeg om te zeggen of Biden hier ook in slaagt, zegt Thomas Graham. Ondanks dat de Amerikanen bezorgd zijn over een oorlog, denkt Graham persoonlijk niet dat die eraan zit te komen. Waar we volgens hem nog altijd naar kijken, is een delicate diplomatiek dans. ‘Bidens optreden in dit conflict zal voor een groot deel zijn succes als wereldleider bepalen.’
