WOUTER VEENENDAAL: POLITIEK IN SURINAME WORDT BEPAALD DOOR PERSOONLIJKE CONTACTEN, EN TRADITIES.

De politiek en democratie in Suriname vertonen vrijwel dezelfde kenmerken als die van andere
kleinschalige landen in de wereld. Dit blijkt uit onderzoek van Wouter Veenendaal, docent
Politicologie aan de Universiteteit van Leiden.

Maandagavond heeft hij met de presentatie ‘Effecten van Kleinschaligheid op Politiek en Democratie in Suriname’ de eerste discussieavond in het
jubileumjaar van Stichting Projekta ingeleid. Projekta bestaat dit jaar 25 jaar en de
Democratiemaand bestaat 10 jaar.
Veenendaal werkt sinds 2017 aan een project waarin wordt onderzocht waarom kleine staten
politiek stabiel blijven, ondanks dat de politiek grotendeels informeel en op basis van persoonlijke
connecties plaatsvindt. Voor dit project maakt de wetenschapper een vergelijking tussen Malta,
Suriname, Vanatu en de Comoren. Eerder heeft hij ook de effecten van kleinschaligheid op politieke
participatie en de relaties tussen kiezers en gekozen politici gedaan in kleine landen in het
Caraïbisch Gebied, Europa, Afrika en de Grote Oceaan.
Bevindingen
Veenendaal heeft in Suriname meer dan twintig interviews gehad met ministers, parlementsleden,
oud-politici, journlaiaten, wetenschappers en vertegenwoordigers van niet gouvernementele
organisaties. Daarnaast heeft hij meegelopen met parlementsleden, een parlementaire vergadering
en politieke rally bezocht, en heeft hij literatuur-en archiefonderzoek gedaan.
Een van de belangrijkste bevindingen van het onderzoek in kleine landen is dat de politiek wordt
bepaald door persoonlijke contacten, en tradities. In Suriname is dat niet anders, er is veel contact
tussen kiezer en politicus, echter wordt er zelden gesproken over politiek inhoudelijke vraagstukken
of het beleid. De gesprekken gaan meer over persoonlijke onderwerpen en verzoeken. Kiezers
gebruiken politici om hun zaken gedaan te krijgen, in ruil voor hun stem. Het kiesgedrag wordt dan
ook sterk bepaald door persoonlijke connecties. De politiek in kleine staten is dan ook gebaseerd op
cliëntelisme en patronage, die ook in Suriname veelal de basis vormen voor het contact tussen
politici en burgers. Kiezers maken gebruik van politici om gunsten te ontvangen en verruilen hun
stem voor banen. Dit werkt onder andere een inefficïent ambtenarenapparaat in de hand. De
aanpak hiervan blijft om dezelfde reden uit, politici willen het gelag niet betalen bij de stembus en
blijven daarom dit systeem hanteren.
De politiek in kleine landen is ook eerder gebaseerd op personen dan op ideologie, de zogenoemde
personalistische politiek.

Partijprogramma’s en structuren van partijen vertonen veel
overeenkomsten, want ze zijn van minder belang dan de personen die de partij vormen. Partijen
worden decennialang gedomineerd door sterke persoonlijkheden.
De dominantie van de regering dringt door tot alle onderdelen van de samenleving. De lijnen tussen
regering en regerende partij vervagen dan. Een voorbeeld is de oplevering van electriciteit in
Pokigron, welke gebracht wordt als een verworvenheid van de Nationale Democratische Partij.
Instituten die neutraal zouden moeten zijn of de macht van de regering moeten controleren,
krijgen weinig subsidie of worden anderszins kort gehouden. Journalisten hebben aangegeven dat
zij dit ervaren met de oprichting van het Nationaal Informatie Instituut.
Eén van de verschillen die in Suriname is geconstateerd tegenover de andere kleine staten is dat de
samenleving minder gepolariseerd is. Ook blijven escalaties tussen de verschillende groepen uit. De
onderzoeker vermoed dat dit komt doordat de verschillende bevolkingsgroepen al heel lang met
elkaar moeten leven en samenwerken.
Panel
Bestuurssocioloog August Boldewijn, diplomate Jaya Jarvis en docent algemeen public
administration op de Anton de Kom Universiteit, Ine Apapoe zijn na de inleiding ingegaan op de
presentatie.

Boldewijn heeft kanttekeningen geplaatst bij de afbakening van het onderzoek. Hij had
graag dat de wetenschapper ook de historische verhoudingen tussen Surinamers had meegenomen
in zijn onderzoek. Jarvis heeft het opleidingsniveau van de geïnterviewden vergeleken met dat van
het gros van de samenleving. Zij heeft aangedragen dat er aanleiding is voor verder onderzoek, met
name onder de doorsnee burger. Apapoe is nieuwsgierig naar de oorzaak van de verschillen tussen
de grote en kleine staten. Na de reacties van de panel, is ook het publiek ingegaan op de presentatie.
PERSBERICHT | PROJECTA