EU BLIJFT WORSTELEN MET CHINA-BELEID: ‘UITSLUITEN HEEFT GEEN ZIN’
De Chinese president Xi Jinping (rechts) met Merkel, Macron en Juncker. Beeld © Getty Images
Europa is zo met zichzelf bezig, en wordt zo opgeslokt door de brexit, dat het gaten laat vallen waar de Chinezen gretig inspringen. Dat stelt eurocommissaris Günther Oettinger aan de vooravond van de top tussen de EU en China. China-experts reageren: “Je kan China zien als bedreiging, maar sluit het land niet uit.”
In de Duitse krant Tagesspiegel stelt Oettinger dat ‘Europa verlamd is’. “De brexit kost tijd en moeite, zenuwen en geld, terwijl er veel belangrijkere zaken te doen zijn. Daarmee maken we anderen sterk. De grote winnaar is China.”
Dat juist een Duitser dit zegt, is niet zo gek, zegt Frank Pieke tegen RTL Z. Hij is directeur van het Mercator Institute for China Studies in Berlijn, de grootste China-denktank van Europa. “Duitsland is zeer beducht op China.”
Concurrentie voedt angst
Die angst heeft te maken met de concurrentie. Lang was het Duitsland dat op het hoogste niveau produceerde. “Maar als je nu kijkt naar auto’s, en dan met name elektrische, dan leveren Chinezen ook kwaliteit af.” Duitsers stonden altijd voor vrijhandel, maar krabbelen hier nu van terug, zegt Pieke.
Andere landen in Europa worstelen ook hoe om te gaan met het machtige China. Zo noemt de Europese Commissie China een ‘systematische rivaal‘. Het wil dat regeringsleiders de invloed van Chinese staatsbedrijven in de Europese economie beperken.
Overnames in strategische sectoren
De EU is bovendien gefrustreerd over de traagheid waarmee China zijn eigen economie opent, terwijl het land ondertussen overnames doet in strategische Europese sectoren. Denk aan havens, de chipsector en andere hightechbedrijven en ondernemingen op het gebied van infrastructuur, chemie en energie.
Europa heeft als het om China gaat, te lang liggen slapen, meent Pieke. “Daarom spreekt het nu te veel in termen van bedreigingen, terwijl China juist ook een opening kan zijn.” Die Chinese investeringen in Europa zijn volgens hem ook helemaal niet slecht: “Bedrijven zijn er door gered, havens weer winstgevend gemaakt.”
“China vult gaten, omdat Europa gaten laat vallen.”
‘EU moet huiswerk eens gaan doen’
Maaike Okano-Heijmans, onderzoeker en China-expert van denktank Clingendael, is het hier mee eens. “Kijk naar Griekenland, dat moest privatiseren van de Europese Commissie, maar geen Europese koper kon vinden voor de haven van Piraeus en toen kwamen de Chinezen.”
Italië tekende vorige maand een overeenkomst met de Chinese president Xi Jinping voor investeringen in de zogenoemde ‘Nieuwe Zijderoute’ van China naar Europa. En dan is er nog de kwestie van aanleg van een 5G-netwerk in diverse Europese landen door Huawei, wereldleider op de markt van netwerkapparatuur. Het bedrijf wordt beschuldigd van spionage in opdracht van China.
Volgens Heijmans is het vooral zaak dat Europa het huiswerk eens gaat doen. “China vult gaten, omdat Europa gaten laat vallen. De EU heeft een interne markt, maar per land verschillen de regels. China kan dus makkelijk binnenkomen. Daar moet naar gekeken worden. Investeer zelf bijvoorbeeld meer in technologie, dan ben je minder afhankelijk van een Chinese partij.”
Aandeel kritische infrastructuur
Verder zou er een grens kunnen worden gesteld aan in hoeverre Chinese bedrijven een aandeel mogen hebben in kritische infrastructuur, zegt ze. Het lastige is wel, dat wanneer je met China te maken hebt, je afspraken kan maken met een bedrijf, maar dat de Chinese overheid dat bedrijf vervolgens kan verplichten informatie over een land te delen.
Ook lastig, zo zegt zij, is dat de Chinezen weinig willen toegeven als het gaat om economische hervormingen, het opengooien van de aanbestedingsmarkt en staatssubsidies. Hoge verwachtingen van de uitkomst van de top heeft Heijmans ook niet.
Protectionisme en uitsluiting
Protectionisme kan dus een neiging van de EU zijn, maar China-expert Pieke blijft persoonlijk voorstander van vrijhandel. Wat volgens hem kan werken, is bepaalde praktijken verbieden. “Geen handelssancties maar als politiek drukmiddel bijvoorbeeld zeggen dat de overname van Europese bedrijven door China verboden wordt. China uitsluiten is niet handig.”
Hij is zich ervan bewust dat de macht van de Communistische Partij en de Chinese regering op bedrijven groot is, maar zegt dat je met een bedrijf als Huawei afspraken kan maken. Ook al zullen dat geen makkelijke onderhandelingen worden. “Maar hekken opwerpen heeft ook geen zin.”
BRON|GEO-ECONOMICS
