SITUATIE SRI LANKA KOMT STEEDS DICHTER BIJ HUIS

Auteur: Armand Snijders

Suriname begint steeds meer op Sri Lanka te lijken, zo oordelen tal van deskundigen. De Aziatische eilandstaat verkeert in een erbarmelijke staat en behoort -net als Suriname- tot de D7, de landen in de wereld waarvan de schuldenlast uiterst problematisch is. steeds verder af te glijden.

De gelijkenissen tussen beide landen zijn opvallend. Ook Sri Lanka wacht wanhopig op groen licht van het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) voor een lening (van 2,9 miljard dollar), maar een megaschuld aan China staat dat voorlopig in de weg. Terwijl het er jaren geleden allemaal nog zo rooskleurig uitzag.

Men droomde groots dat Sri Lanka een tweede Singapore zou worden; met drukke havens, ronkende snelwegen en een televisietoren in de vorm van een ontluikende bloemknop. Aan het einde van een slepende burgeroorlog in 2009 maakte Sri Lanka zich op voor die geweldige toekomst. Het was zaak veel en indrukwekkend te bouwen. En dat deden vooral de Chinese investeerders en bouwbedrijven dan ook.

In ijltempo zetten ze een extra haven, wegen en een tweede internationaal vliegveld neer. Ook kwamen er congrescentra, cricketstadions en andere bouwsels om de ijdelheid te strelen van de Rajapaksa-familie, die een halve eeuw lang de dienst uitmaakte in de -vooral op family&friends gestoelde- politiek op het eiland en die goede banden met Beijing heeft. Maar de Chinese miljardenleningen moesten wel terugbetaald worden.

Veertien jaar later is Sri Lanka bankroet, terwijl er inmiddels zo’n 7 miljard dollar aan buitenlandse schulden moet worden afgelost. Op het eerste gezicht lijkt het Zuid-Aziatische eiland het zoveelste ontwikkelingsland dat in de Chinese ‘debt trap’ (schuldenval) is gelopen. Zoals dat met Suriname ook het geval is.

Volgens velen verleidt China argeloze landen opzettelijk met gigantische leningen tot projecten van twijfelachtig economisch nut, zodat het die bij wanbetaling kan inpikken. Ook in de Sri Lankaanse schuldencrisis wordt China opnieuw als gewetenloze bankier afgeschilderd, omdat Beijing niet warmloopt om leningen aan Colombo af te schrijven.

Dat verhaal klinkt bekend in Surinaamse oren: met de meeste landen waarbij schulden zijn opgebouwd die niet meer afbetaald kunnen worden, zijn afspraken gemaakt over soepeler aflossingsvoorwaarden. Maar met China zit er nog geen enkele beweging in. Voor Sri Lanka is het van cruciaal belang dat de Chinezen wel akkoord gaan; het land wacht op de definitieve overeenstemming met het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) voor een lening van 2,9 miljard US dollar. En een van de vele voorwaarden is dat de Beijing heel wat water bij de wijn doet.

Het is trouwens voor de zeventiende keer in haar geschiedenis dat Sri Lanka de hulp ingeroepen van het IMF voor een megalening, die alle voorgaande keren het land niet op het juiste pad heeft kunnen helpen. En dat terwijl de financiële instelling iedere keer weer strenge eisen stelt aan de leningen, zoals het drastisch terugdringen van de overheidsuitgaven en het verhogen van belastingen. Dat heeft er in ieder geval niet toe geleid dat Sri Lanka een welvarend land werd. De enigen die echt beter van de zestien IMF-leningen werden, waren de leden van de Rajapaksa-familie en hun vrienden.

Vorig jaar juli sloeg echter de vlam in de pan in de hoofdstad Colombo, nadat er grote tekorten waren aan brandstof waren onstaan. Er braken rellen uit waarbij zelfs de residentie van president Gotabaya Rajapaksa werd bestormd. Uiteindelijk moest hij aftreden en het land ontvluchten, evenals veel van zijn familieleden.

De nieuwe regering moet nu de puinhoop opruimen, maar staat zelf ook niet echt als integer bekend. De genomen maatregelen roepen nog altijd veel verzet op en voor veel Sri Lankanen is de situatie inmiddels onhoudbaar, met name door de gestegen voedselprijzen en andere kosten voor het primaire levensonderhoud. Nog vrijwel dagelijks zijn er protesten. Vele honderden -vooral kleine- ondernemingen hebben de afgelopen maanden de deuren moeten sluiten omdat ze het niet redden.

Het leek erop dat enkele weken geleden overeenstemming met de Chinezen was bereikt. Zo meldden althans internationale media. Maar dat werd vorige week ontkracht door minister Ali Sabry van Buitenlandse Zaken tegenover de nieuwszender Al Jazeera: er zijn volgens hem wel wat vorderingen geboekt, maar het IMF vindt dat niet ver genoeg gaan om akkoord te gaan met de miljardensteun. Daardoor lijkt het zeer onwaarschijnlijk dat op 20 maart de executive board -die zich dan over de steun aan Sri Lanka buigt- akkoord zal gaan. Als dat niet gebeurt, zullen de problemen voor het land niet te overzien zijn, zo is de verwachting.

Dit roept allerlei gelijkenissen op met Suriname. Weliswaar hebben we hier geen Rajapaksa-familie die alles bepaalt in het land.

Maar hier hebben we de nieuwe en oude elitaire bovenlaag die in de politiek haar vooruitgeschoven pionnen heeft, veel macht heeft en zichzelf steeds meer weet te verrijken terwijl het volk ondertussen verarmt.

Zo is het vanaf 1975 gegaan, met hooguit uitzonderingen tijden de regeringen van president Ronald Venetiaan (1992-1996/2000-2010). Toen was de family&friends-politiek niet zo nadrukkelijk aanwezig en ging het de goede kant op met de economie.

Suriname zit bovendien ook in een heel lastig pakket met onder meer het IMF. Binnenkort zal men zich in Washington moeten buigen over hervatting van de betaling van nieuwe tranches van de reeds overeengekomen lening van 688 miljoen dollar, waarvan een groot deel nog niet is overgemaakt omdat de regering allerlei regels nog niet heeft waargemaakt. Een IMF-delegatie zal in april waarschijnlijk ons land bezoeken, waarna het nog enkele weken zal duren voordat een definitief besluit wordt genomen.

Ook de onzekerheid rond de Chinese schuld van een half miljard dollar hangt als een Zwaard van Damocles boven het hoofd van president Chandrikapersad Santokhi en zijn regering, zoals die ook Sri Lanka dus in een wurggreep heeft. De komende weken zal moeten blijken of de regering uit die wurggreep kan geraken of dat haar hetzelfde lot staat te wachten als de Rajapaksa-clan.

UNITEDNEWS