ACHTER STARTEND VLIEGTUIG GAAN STAAN? ‘DAN BEN JE GOED GEK’, ZEGT DE EXPERT
Bij het vliegveld van Sint Maarten is een toeriste omgekomen toen een vertrekkend vliegtuig daar vol gas gaf. Volgens velen valt de luchthaven niets te verwijten: er staan waarschuwingsborden. Maar doet het vliegveld wel genoeg tegen de toestroom van waaghalzen?
“Beetje eigen schuld, dikke bult”, klinkt het onder reageerders op onze Facebookpagina. Veel Nederlanders kennen de plek op Sint Maarten, en weten dus ook dat daar waarschuwingsborden staan. Toch staan er telkens weer een hoop vliegtuigspotters bij de start- en landingsbaan. Zoveel mensen, dat je zou kunnen denken: het valt wel mee met die gevaren.
2300 meter
Het Prinses Juliana vliegveld is een van de gevaarlijkste, maar daardoor ook een van de bekendste ter wereld. De start- en landingsbaan is kort: 2300 meter. En het gaat eigenlijk altijd goed. Piloten van landende vliegtuigen moeten hun toestel zo kort mogelijk aan het begin van de landingsbaan aan de grond zetten. Dat levert spectaculaire beelden op.
Video’s ervan staan zelfs op de homepage van de website van het vliegveld, onder het kopje ‘Spectaculaire landingen’. Hordes toeristen willen ervaren hoe het is om een overvliegend toestel bijna te kunnen aanraken. Het is een attractie:
Spectaculair is ook het opstijgen. Startende vliegtuigen doen dat helemaal aan het begin van de baan, waardoor direct daarachter een sterke wind opsteekt. Toeristen laten zich daar graag wegblazen door deze zogeheten ‘jetblast’, een verschijnsel van snelstromende lucht geproduceerd door de straalmotor van vliegtuigen. Ondanks alle waarschuwingen blijft ook dit een trekpleister.
Gisteren overleed een 57-jarige vrouw uit Nieuw-Zeeland door zo’n jetblast. Ze werd omvergeblazen en kwam met haar hoofd op een betonblok terecht. De fatale gebeurtenis lijkt op een eerder incident, dat op video werd vastgelegd:
Zo’n jetblast hoort bij straalvliegtuigen, legt luchtvaartdeskundige Joris Melkert uit. Een straalvliegtuig verplaatst zich door lucht weg te duwen. “De motor zuigt van de voorkant lucht in en probeert die lucht naar achter weg te duwen. Dat is stuwkracht: actie is reactie.”
De lucht achter het vliegtuig wordt zo met honderden kilometers per uur weggeblazen. “Juist bij de start wil je veel stuwkracht, de motoren draaien dan op veel vermogen. Alle verkeersvliegtuigen doen dat.”
Naarmate het toestel groter is, is de impact van een jetblast groter. Achter de stuwstraal van een jumbojet gaan rijden is dus geen goed idee, zoals het programma Top Gear eens probeerde:
Een jetblast is bovendien ook nog eens heel heet. “Hete gassen met orkaankracht-plus”, zegt Melkert. De luchtvaartdeskundige begrijpt niet dat mensen het risico nemen om, ondanks alle waarschuwingen, toch zo dicht achter het vliegtuig te gaan staan. “Eerlijk gezegd: je bent dan hartstikke idioot. Ik zou op z’n minst op een paar honderd meter afstand gaan staan. Dit is geen kinderspeelgoed. Het kan er hartstikke stoer uitzien, maar je ziet waar het toe kan leiden.”
Jetblast-arrest
En tóch is het de vraag of het vliegveld genoeg doet om vliegtuigspotters te waarschuwen. Begin deze eeuw raakte een Zwitserse vrouw gewond door precies zo’n jetblast op Sint-Maarten. De vrouw stelde de luchthaven aansprakelijk. Ze procedeerde tot aan de Hoge Raad.
Die oordeelde dat het plaatsen van waarschuwingsborden niet per definitie genoeg is. Als mensen het dag in dag uit negeren, zou het nodig kunnen zijn om méér te doen. De omgeving bij de start- en landinsgbaan afsluiten voor toeristen bijvoorbeeld.
