“AFWEZIGHEID SANTOKHI OP AMAZONE PRESIDENTIËLE TOP IS GEBREK AAN VISIE”
Foto: Socioloog professor Jack Mencke, een van de coördinatoren van de Amazone Coalitie Suriname en president Chandrikapersad Santokhi, met op de achtergrond de laatst gehouden presidentiele Amazone-top, in Belem, Brazilië | Auteur: Wilfred Leeuwin.
De verklaring die de Amazone Coalitie Suriname, heeft uitgebracht op de intussen afgesloten Amazone top in Belem (Brazilië), is meteen ook een aanklacht tegen de Surinaamse overheid.
De Surinaamse maatschappelijke organisaties die daar aanweig waren, typeren de afwezigheid van president Chandrikapersad Santokhi, op deze presidentiele Amazone-top, die lang terug is voorbereid, als een blunder en het gebrek aan inzicht in een gemeenschappelijk Amazone belang, dat niet slechts Suriname en de andere Amazone landen treft, maar internationaal bepalend zal zijn.
“Het is van belang voor de regionale integratie en meer nog het alternatief dat geboden wordt om in de geo-politiek vraagstukken zoals klimaatverandering, ontbossing en de positie van Inheemsen en in stamverband levende volkeren, een andere ontwikkelingsrichting te geven”, zegt de socioloog professor Jack Mencke, een van de coordinatoren van de Amazone Coalitie Suriname, vanuit Belem aan de krant.
De coalitie bestaat uit maatschappelijke groepen zoals de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden, (VIDS); een samenwerkende bundeling van de zes stamvolkeren ( De Kwinti, aluku, Matawai, Pamaka, Okanisi en Saamaka (KAMOS); de Stichting Wetenschappelijke Informatie (SWI); de Caribbean Reality Studies Centre (CRSCenter) en Suribraz, een academisch netwerk van Surinaamse en Braziliaanse wetenschappers.
Naast deze maatschappelijk coalitie werd Suriname vertegenwoordigt door Minister Albert Ramdin van Buitenlandse Zaken en minister Marciano Dasai van Ruimtelijke Ordening en Milieu, elk met hun eigen staf. Dit riep vraagtekens op bij het Surinaams maatschappelijk middenveld in Belem, over de doelmatigheid en effectiviteit van de regeringsdelegatie, terwijl juist de aanwezigheid van de president op de top belangrijk was geweest.
In de verklaring van de coalitie is onder meer opgenomen dat, Anno 2023 Suriname het enig Amazone land is zonder wettelijke erkenning van de collectieve rechten van inheemse en tribale volken, ondanks vonnissen van het Inter-Amerikaans Hof voor Mensenrechten (Moiwana 2005; Saramaka 2007, en Kaliña & Lokono 2015). Het is een misdaad tegen inheemse en in stamverband levende volken.
Hun recht op hun collectief grondgebied moet worden hersteld door het aannemen van wettelijke erkenning van de collectieve rechten van inheemse en tribale volken.
Daarom moeten, zoals de uitspraken van het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens aangeven, alle handelingen worden nagelaten die niet uitgaan van respect en erkenning van de collectieve rechten van inheemse en tribale volken.
Voor ons is er geen gelijkwaardige dialoog over de Amazone mogelijk zonder de erkenning en wettelijke bescherming van de collectieve rechten van de inheemse en tribale volken. In de verklaring wordt benadrukt dat de lange traditie van gemeenschappelijk beheer en gebruik van het Amazonegebied door inheemse en tribale volken behouden en bevorderd moet worden, zowel op regionaal als op nationaal niveau.
De Amazone Coalitie Suriname pleit voor de oprichting van een Amazonewoud en Volkeren centrum met dependances in elk van de 8 Amazone landen. Daarin moeten onderwijs- en onderzoeksinstellingen en sociale bewegingen voor transformatieve actie in de landen van het Amazonepact worden samengebracht, met als centrale doelstelling het monitoren en beschermen van het Amazoneregenwoud met respect voor inheemse en tribale volken en hun rechten, en het betrekken van zowel traditionele als academische kennis.
Aangegeven wordt dat de status van Suriname, als meest beboste land en carbon negatieve plek, bedreigd wordt door de oprukkende landbouwgrens die ontstaat wanneer bos wordt omgezet in landbouwgrond. Aan de ernstige ontbossing als gevolg van verontrustende plannen voor grootschalige landbouwprojecten, zoals Mennonietennederzettingen, moet een halt worden toegeroepen. Met de reeds ernstige vormen van ontbossing door houtkap, mijnbouw en andere infrastructurele projecten, zal dit verwoestende gevolgen hebben voor het Amazoneregenwoud.
In de verklaring wordt benadrukt dat de rol van inheemse volken en in stamverband levende volken van Afro-afkomst in de Amazonedialoog cruciaal is voor het duurzame behoud, beheer en bescherming van het Amazonewoud. Het is daarom van het grootste belang dat deze en volgende Amazone Dialogen de effectieve en volledige participatie van inheemse en tribale volken garanderen door directe ondersteuning in de vorm van bewustwording, financiering, capaciteitsversterking en de toepassing van een mensenrechtenbenadering.
Er wordt gevraagd om steun, in de vorm van effectieve wettelijke erkenning en bescherming van de collectieve rechten van inheemse volken en in stamverband levende volken van Afro-afkomst in Suriname en andere landen in het Amazonegebied. De presidentiele Amazone top in Belem heeft twee onderdelen gehad. Van 4 tot 6 augustus, hebben maatschapelijke groepen van de Amazone landen, zoals de Surinaamse Amazone Coalitie, met verschillende evenementen, hun zaak hard kunnen maken. Er zijn seminars, presentaties, discussiegroepen, workshops, culturele optredens, cullinair, tot zelf protestevenementen gehouden.
Het tweede deel van de Amazone top was op 8 en 9 augustus. Beide dagen waren specifiek voor de presidenten van de 8 Amzone landen (Brazilië, Suriname, Equador, Bolivia, Columbia, Peru Venezuela en Guyana), om met elkaar in dialoog te treden. Aan het eind is er een verklaring afgegeven. Die verklaring is een samenvatting van wat de maatschapelijke groepen hebben gepresenteerd en de uiteindelijke standpunten van de Amazone presidenten, met mogelijke toekomstig beleid om het Amazone regenwoud te redden. Tot een echt pact om de ontbossing resoluut tegen te gaan is het niet gekomen.
Nieuw proces
“Wat hier gebeurd is, is een heel nieuw proces vanuit Brazilië gestuurd over het hele continent en de hele wereld”, verklaart Mencke de achtergronden en de scope van de Amazone top. Het Amazone gebied, waarvan meer dan 60 procent van Brazilië deel uitmaakt, is voor de wereld, de totale mensheid zeer belangrijk als het gaat om het internationaal vraagstuk rond de klimaatcrises waarvoor de mensheid staat. Het betreft vooral alle huidige en toekomstige ontwikkelingen, zoals ook de olie en gas productie in Suriname.
De nieuwe Braziliaanse president Luiz Inacio Lula Da Silva, die welliswaar nipt de verkiezingen in zijn land heeft gewonnen maakt een enorme impact zowel in Brazilië als op het internationaal politiek forum. Daarnaast rekent hij af met zijn voorganger Jair Bolsonaro die met zijn beleid gezorgd heeft voor een enorme verwoesting van het Amazone regenwoud en het verder verzwakken en daarmee het in gevaar brengen en schofferen van de grondenrechten van Inheemsen gemeenschappen die afhankelijk zijn van het Amazonewoud.
De Amazonetop is een strategische zet van de Braziliaanse president om in de internationale politiek een leidende rol te vervullen als het gaat om de bescherming van het belangrijke Amazone regenwoud. Daarmee wil hij met name de ‘lead’ weghalen van met name de West Europese landen en de Verenigde Staten en een beter alternatief bieden aan de region en met name de Inheemse en tribale volken van de Amazone landen.
“De aanwezigheid van duizenden inheemse en tribale groepen en ook andere niet blanke volkeren in Belem was zeer opmerkelijk, maar ook de vrijheid en gelegenheid die zij kregen van de organisatie om te zeggen wat zij willen en hun punt te maken. Er is zelf ruimte geweest voor, welliswaar goed georganiseerde en veilige protestmanifestaties en culture uitingen”, legt Mencke uit.
Volgens de wetenschapper is deze beweging al tientallen Jaren bezig om een nieuw ontwikkelingsalternatief voor ontwikkeling, dan het westers model tot stand te brengen. Ook in Suriname is dat het geval. De Amazone Coalitie heeft zich dan ook maanden voorbereid aanwezig te zijn op deze Amazone top.
UNITEDNEWS
