COLUMN: BLIJFT ONS HEDEN RICHTINGLOOS OMDAT WE ONS VERLEDEN NIET ERKENNEN

Een richting kiezen kan alleen als er een vertrekpunt is. Evenals ergens naar toe gaan. Een eindpunt of bestemming is ook noodzakelijk. Anders wordt het een oneindige keuze en een reis van ergens naar nergens. Het leven in al haar facetten is een reis. Haar vertrekpunt is voor een ieder de schoot van de moeder en het eindpunt de schoot van moeder aarde. Het streven van een ieder is om de reis zo aangenaam mogelijk te maken. Hoewel het vertrek en eindpunt onbetwistbaar en onveranderbaar zijn, zijn er vele wegen die bewandeld kunnen worden en is de reis niet voor een ieder even lang. Bij aanvang is de eerste ontdekking van een mens dat hij of zij niet alleen reist. Sterker nog, de reis is onmogelijk alleen te maken. Eenmaal vertrokken, wordt een mens meestal liefdevol begeleid en wegwijs gemaakt. Omdat de eindbestemming toch bekend is en niet te wijzigen is, is zij ook niet relevant. De reis is het, waar het om gaat. Ook een groep mensen bij elkaar die ervoor gekozen heeft om op een bepaalde plek op deze aarde samen de reis door het leven te maken, heeft een vertrekpunt. Er is een moment ergens in het verleden dat die groep het “begin” mag noemen. In ons heerlijk etnisch verdeeld landje zijn er bijvoorbeeld de aankomstdata van de eerste migranten die voor hele groepen gelden als vertrekpunten voor een nieuw bestaan in ons land. Er is weinig zo indrukwekkend dan verhalen over mensen die kozen om hun individuele reis door het leven samen te voegen tot een nieuwe groepsreis. De aanvang van een levensreis herdenken wij graag met hen die eerder en later begonnen zijn met hun reis. Daarom zijn de migratiefeestdagen ook nationale feestdagen.

Er zijn tussen ons jammer genoeg ook mensen wiens levensreis niet vol liefde en vreugde begonnen is of begint. Niet een ieder die aan het reizen is, schijnt namelijk gesteld te zijn op extra reisgezelschap. Voor iemand die bij het zetten van de eerste schreden ervaart wat het kwade teweeg kan brengen, staat voor een bijna onmogelijke taak om de rest van reis aangenaam te maken. Volgens zij die zich hebben gespecialiseerd in de begeleiding van mensen die een traumatische aanvang van het leven hebben gekend, is de erkenning van het aangedane leed een belangrijke stap. Dit erkenningsproces is natuurlijk niet aangenaam. Maar er staat immers geschreven: “wie zijn verleden niet kent, begrijpt zijn heden niet en heeft geen toekomst”, dus aan graven in het verleden is in wezen niet te ontkomen. De wereld heeft niet zo lang geleden een periode van ongeveer 300 jaar gekend, waarin het slechtste wat de mens te bieden heeft, de boventoon voerde. In die periode is het Suriname dat wij vandaag de dag erkennen, ontstaan. Wij vinden immers dat 12 oktober 1492 de dag is waarop dit werelddeel ontdekt oftewel ontvangen is geworden door “de rest van de wereld”. En zoals wij weten, is het geen liefdevol en vreugdevol levensbegin geweest. Er wordt wel eens beweerd dat  beschavingen een levensduur hebben (gehad) van 300-500 jaar. Dat betekend dus dat die periode van groot menselijk leed het grootste deel is geweest van het bestaan van een beschaving. Aan die beschaving is midden 19e eeuw een einde gekomen. Er zijn mensen in landen in dit deel van wereld die tot het besef zijn gekomen dat dit traumatische begin een goede plaats moet krijgen in de levenslijn van hun land. Wij, de mensen in dit land, hebben dit besef nog niet. Ons verleden is een warrig onsamenhangend geheel aan verhalen die gaan over leed en historische feiten die al naar gelang de wind waait, veranderen in historische meningen. Musea kennen wij al heel lang niet meer, geschiedenis kan je studeren maar wordt niet onderzocht en de slavernij is nog steeds iets om je over te schamen. Daarom is het enige wat wij over die generaties bestrijkende periode weten dat het een vreselijke was. Ons slavenverleden begint op 1 juli 1863, toen de slavenmeester besloot om formeel geen slaven meer te houden. Praten over de periode daarvoor is taboe en gaat vrijwel altijd gepaard met emotionele uitbarstingen. Enige jaren geleden is er een initiatief genomen om een monumentaal eerbetoon te geven aan de generaties die als mens-dier hebben hun levensreis hebben moeten maken. Het is tekenend voor de ontkennende fase waarin wij ons nog steeds bevinden dat dit monument er nog steeds niet staat. De geboorte en de eerste levensjaren van ons land en volk waren niet vol van liefde en vreugde. Zonder dit vertrekpunt goed te kennen maar vooral te erkennen, blijft ons heden onbegrijpbaar en blijven wij richtingloos de toekomst in staren.

Columnist: Rogier I. Cameron