HET WESTEN EN DE GEKROMPEN WERELD: WAAROM AFRIKA AL EEUWEN TE KLEIN WORDT AFGEBEELD
Al eeuwenlang kijken miljarden mensen naar dezelfde wereldkaart in klaslokalen, op websites en in beleidsdocumenten. wie echter goed kijkt naar de traditionele mercatorprojectie uit 1569, krijgt een fundamenteel onjuist beeld van de aardbol. recente geopolitieke ontwikkelingen blazen de discussie over onze cartografische werkelijkheid nieuw leven in. de kern van het probleem? Afrika wordt systematisch gemarginaliseerd.
De Vlaamse geograaf gerardus mercator ontwierp zijn kaart destijds primair voor de zeevaart. omdat het onmogelijk is om een bolvormige aarde zonder vervorming op een plat vlak weer te geven, koos hij voor rechte kompaslijnen. hierdoor worden gebieden rond de polen – voornamelijk westerse mogendheden en Noord-amerika – enorm uitvergroot, terwijl landmassa’s rond de evenaar juist krimpen.
Het meest schrijnende voorbeeld hiervan is Groenland, dat op de traditionele kaart even groot lijkt als het Afrikaanse continent. in de realiteit is Afrika echter veertien keer zo groot. in theorie passen de Verenigde staten, China, India, Japan en grote delen van Europa gezamenlijk in Afrika, met ruimte te over.
hoewel de mercatorkaart oorspronkelijk een navigatiehulpmiddel was, heeft de hardnekkige handhaving ervan in het postkoloniale tijdperk geleid tot een psychologische en geopolitieke scheefstand. critici en vertegenwoordigers van het globale zuiden stellen dat het westen de kaart bewust in stand heeft gehouden om de eigen dominantie en superioriteit visueel te onderstrepen. wie op papier groter oogt, wordt onbewust gekoppeld aan grotere politieke en economische betekenis.
De roep om verandering heeft inmiddels geleid tot een formele resolutie binnen internationale organen om alle officiële landkaarten te herzien naar realistischer projecties. hoewel een brede internationale coalitie zich hiervoor sterk maakt, blijft de weerstand vanuit gevestigde machten groot. zo hebben de Verenigde staten onlangs openlijk tegengestemd om vast te houden aan de status-quo en de traditionele verhoudingen op papier te beschermen.
de roep om transparantie mondt uit in een sterke voorkeur voor de equal earth-projectie, een landkaart die de werkelijke verhoudingen van continenten natuurgetrouw weergeeft. het corrigeren van onze wereldkaart is meer dan een technische ingreep; het is een noodzakelijke dekolonisatie van ons wereldbeeld.
bronvermelding: verenigde naties (vn-resolutie geïnitieerd door togo), national geographic, bbc, nrc, manners & bnnvara (joop).
UNITEDNEWS | GEO-POLITIEK
