ER ZAL DAN WEDEROM AANGEKLOPT WORDEN BIJ DE CENTRALE BANK OM DE BANKBILJETTENPERS TE LATEN DRUKKEN.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

De onafwendbare crises waar Suriname op afstevent, is volgens de Vereniging van Economisten in Suriname (VES) een die niet bestreden kan worden met lapmiddelen of de schuld ervan te geven aan het Coronavirus. Slecht beleid dat nu uit de hand is gelopen en de koers voor de US-dollar heeft gebracht naar ongekende hoogte is het resultaat.

“Dit uit de hand gelopen slecht beleid dwingt de regering nu tot draconische maatregelen”, zegt VES-voorzitter Winston Ramautarsing. Vandaag het slotdeel van een in en outlook van de economisten vereniging.

Koersontwikkeling

VES-secretaris Swami Girdhari wil met alle stelligheid weerspreken dat individuele personen en instanties buiten de centrale bank om de marktkoers bepalen. Het zijn gewoon economische wetmatigheden, de vraag naar valuta en het aanbod van valuta zorgen voor de prijs van valuta. Wanneer de overheid de afgelopen jaren alleen maar gezorgd heeft voor een verhoging van de overheidsuitgaven, zonder te kijken naar de inkomsten zijde, die aantoont dat er een gigantisch begrotingstekort is. Op de begroting 2020 zijn de inkomsten geraamd op SRD 6.5 miljard en de uitgaven op SRD 13.5 miljard. We hebben dus een gat van bijkans SRD 7 miljard die moet worden gedicht met leningen. Dit jaar alleen moeten we SRD 1400 miljoen aan aflossingen besteden en SRD 1000 miljoen aan rente betalingen. Totaal is dat voor het jaar 2020, USD 2.4 miljard, en gemiddeld SRD 200 miljoen per maand. Girdhari zeg dat vooral niet uit het oog moet worden verloren dat in de periode 2010 de koers nog rond de SRD 2.80 was. “Dus iemand had die periode slechts SRD 280 nodig om een aflossing van USD 100 te doen. De mensen moeten niet kijken naar de hoge koers maar vanwaar de hoge koers gekomen is.

Cambio’s

VES-voorzitter Ramautarsing zegt dat vraag en aanbod de normale marktwerking is. “Wanneer ik mijn dollars wil verkopen wil ik ook de beste prijs in SRD ervoor hebben. Als ik de dollar te duur aanbied is er weinig vraag en kan ik geen hoge koers blijven hanteren. Hoe hoger mijn prijs hoe minder de vraag wordt, want minder mensen kunnen de dure dollar kopen. Anderzijds hoe lager de koers hoe hoger de vraag, waardoor de koers omhoog gaat. Op een gegeven moment zal er dus een evenwichtskoers komen. En precies daar is het fout gegaan. De overheid heeft simpelweg de SRD gepompt in de samenleving , met salarisverhogingen, sociale voorzieningen, sierprojecten etc. waardoor de vraag naar de US-dollar is toegenomen. Wij produceren weinig waardoor het meerdere geld in omloop direct de vraag naar de dollar doet stijgen en zich uiteindelijk vertaalt in meer importgoederen. De valuta is een intermediair en geen eindproduct.

Ramautarsing wijst er op dat de overheid elke maand SRD 390 miljoen meer uitgeeft dan ze verdiend.

Volgens hem is de coalitie in het parlement hierover aan te spreken. Die heeft met hun numerieke meerderheid de ondeugdelijke begroting goedgekeurd, ondanks persoonlijke brieven met aanbieding van hulp van de VES om het te wijzigen. Suriname is niet meer valuta gaan verdienen. Iedereen zou moeten kunnen begrijpen dat, elke keer wanneer er meer SRD s in omloop worden gebracht, met dezelfde hoeveelheid exportdollars, er meer SRD geboden wordt voor de importproducten. “Een cambiohouder kan volgens de VES-voorzitter, per definitie niet speculeren met de koers, dat kan misschien voor 1 dag maar hij gaat niet elke dag die hoge koers kunnen uitbetalen omdat hij daarvoor een SRD boom moet hebben. Om te kunnen blijven opkopen moet hij de dollars doorverkopen om weer aan SRDs te komen. De Cambio leeft van de marge tussen opkoopkoers en verkoopkoers. Een echte cambiohouder kan dus niet blijven speculeren. Hun de schuld geven of een zogenaamde ‘rose mafia’ betekent dat je de samenleving op een verkeerd spoor zet of totaal geen verstand hebt van economie. Het is de overheid die zoveel meer SRD pompt in de samenleving en ons in de waan laat dat we goed verdienen.

Waarom mag iemand die hard heeft gewerkt en genoeg SRD heeft verdiend geen 50 inch televisie meer kopen. Als de overheid geen dollars tegen 7.50 heeft dan betaal ik dan desnoods een koers van 1 op 15 voor de producten die ik kan betalen. Dat is een normaal economisch gedrag. De overheid dient te zorgen dat er geen marktverstoring optreedt en voor de juiste condities zodat de wet van vraag en aanbod naar valuta een nieuwe evenwichtskoers oplevert die dan de juiste koers is die door de centrale bank moet worden aangehouden. Dat is al lang niet meer de koers van SRD 7.52. 

Het is volgens Ramautarsing een grote leugen dat met een wet of decreet een koers in bedwang kan worden gehouden.  “De regering heeft het zichzelf onmogelijk gemaakt om die koers van 7.52 vast te houden door niet incidenteel en maar structureel meer SRD s in de samenleving te pompen. Daardoor is de SRD in waarde gedaald en niets anders. De facto is de SRD dus al gedevalueerd. De koers is niets anders dan de waarde van de nationale munt ten opzichte van vreemde valuta.. Officieel noemt men het geen devaluatie omdat de Regering tot aan de verkiezingen kost wat kost vasthoudt aan een achterhaalde koers van 7.52.

De aankondiging dat er een negatieve lijst in de maak is waar de overheid bepaalt welke goederen wel of niet geïmporteerd mogen worden is volgens de economen een onding. Het is een beperking op het sociaal maatschappelijk leven van de burger en welvaartsachteruitgang. “Waarom moet de overheid bepalen wat de burger wel of niet mag kopen. Dat moet de burger zelf doen en niet een toevallige minister. Het behoort volgens Debipersad niet tot de kerntaken van de overheid. Met de  regulering van de import door bepaalde luxe goederen te verbieden komt men aan de fundamentele vrijheid van de burger. Alleen nog in communistische economieën als Cuba en Noord Korea wordt nog door machthebbers bepaald wat de burger met zijn verdiend geld mag kopen. In die landen pinaren de mensen en ontvluchten de burgers hun geliefd vaderland. “Wat denkt U dat al die Cubanen hier doen als het economisch model daar zo goed was. We moeten een economie hebben die liberaal is, gebaseerd op particuliere private productie, die incentives geeft aan mensen die creatief zijn om harder te werken en daardoor ‘competitive’ producten maken voor de wereldmarkt, goede salarissen voor arbeiders mogelijk maakt, belastingen kunnen afdragen aan de overheid en sociale vangnetten kan opzetten voor die burgers die niet aan bod komen. Dat is een liberale economie en niet een die gedirigeerd wordt door een politieke overheid die alleen een bepaald deel van de samenleving wil stimuleren en het ander deel wil benadelen.

De Downgrade 

Het downgraden van de Surinaamse economie, uitgesproken door internationale ratingsbureaus als Moody’s en Fitch is een bevestiging van wat lokale economen al uitgesproken hebben. “Daar is duidelijk gezegd dat er geen vertrouwen is dat met het huidig beleid Suriname in staat zal zijn haar schulden terug te betalen. Covid -19 is daarboven op gekomen. De negatieve outlook betekent dat men de komende 12 maanden een verdere verslechtering wordt verwacht. Dit ondanks een dure paginagrote advertenties van de Minister van Financiën dat het zo goed gaat met de economie. Als je zo doorgaat gaan we volledig vastlopen. Volgens de VES-voorman zal al eind april de werkelijke kwaliteit van de economie nog zichtbaarder worden. De regering zal dan zelfs niet in staat zijn de overheidssalarissen te betalen. Er zal dan wederom aangeklopt worden bij de centrale bank om de bankbiljettenpers te laten drukken. In dat kader zal de aangekondigde Uitzonderingswet voor worden ingezet. Daarbij zal o.a. de bankwet worden uitgeschakeld, om zodoende in staat te zijn straffeloos monetair te financieren en de regering het waardeloze papier te geven om aan haar verplichtingen te kunnen voldoen. Dit zal tot een nieuwe golf van prijsstijgingen leiden en een steeds hogere wisselkoers, waar er weer nieuwe zondebokken voor zullen worden aangewezen. Ramautarsing zegt dat ze hem maar doemdenker mogen noemen, maar hij heeft het niet alleen in andere landen gezien maar ook in de tachtiger jaren zelf meegemaakt.

Wat er voor of na de verkiezingen ook zal gebeuren, de samenleving zal zelf moeten zorgen dat gekozen wordt voor een juist en verantwoord beleid. Nu moet eerst de corona situatie onder controle worden gebracht. Daarbij moeten we wel onze bedrijven niet failliet laten gaan. Als aanbevelingen zegt de VES dat het versterken van de economische basis door het stimuleren van de private productie een must is. Bij de overheid zal er behoorlijk bezuinigd moeten worden en kan het niet anders dat er structurele hervormingen doorgevoerd moeten worden. Een daarvan is het saneren van het overheidsapparaat dat als een molensteen aan de hals van de belastingbetaler hangt. Dit zal echter niet opgelegd mogen worden maar in samenspraak met het bedrijfsleven, de vakbeweging en andere maatschappelijke groepen moeten gebeuren, zodat er geen nodeloze slachtoffers worden gemaakt. Ramautarsing zegt dat een structureel aanpassingsprogramma de volgende stap zal zijn waarvoor financierders aangezocht moeten worden. Technische assistentie zowel lokaal maar zeker van buiten zal noodzakelijk zijn. Een solidariteitsfonds zou eveneens overwogen kunnen worden, maar ook hier zal draagvlak voor moeten worden gecreëerd.

Wat de regering vooral niet moet doen, is het afkondigen van een uitzonderingstoestand. Dat zal beteken dat men niet gaat bezuinigen maar monetair gaat financieren terwijl de burgerrechten zullen worden beperkt, waardoor je zelf niet er tegen kan gaan protesteren. Dan kunnen ook de verkiezingen naar eigen inzicht worden uitgesteld, om vooral niet uit de macht te worden weggestemd.

UNITEDNEWS