GRASSALCO : KAALGEPLUKT MAAR NOG ALTIJD LEVENSVATBAAR
Premium artikel: Wilfred Leeuwin
Het is een triest verhaal. “Ik kan gerust zeggen dat Grassalco de afgelopen jaren systematisch martelingen heeft ondergaan, waarvan de pijn nu voelbaar is”, zegt directeur Wesley Rozenhout. “Al de eerstvolgende dag, zeven maanden terug nadat ik als directeur werd aangesteld ben ik letterlijk op mijn knieen moeten gaan om te bidden dat de salarissen uitbetaald konden worden”.
De naam Grassalkco staat voor het in 1971 opgericht, staatsbedrijf ‘Grasshopper Aluminium Company’. In augustus dit jaar bestaat de onderneming 50-jaar. Het staatsbedrijf is opgericht met als doel de ontdekte goudvoorraden in West Suriname, te ontginnen. Echter maakte het bedrijf moeilijke en teleurstellende tijden mee. Maar met de ontdekking van grote goudvooraden in het Rosebel gebied in het district Brokopondo, in de tachtiger jaren, als ook de opening van de gelijknamige – Rosebel Goudmijn in 2004, maakten van Grassalco letterlijk een ‘goudhaantje’.
Anno 2021 staan, gelukkig’, nog slechts de trots en het geloof van het bedrijf overeind. Kaalgevreten door de politiek, kan het bedrijf zich nu nog maar nauwelijk staande houden, ondanks de veelbelovende uitdagingen waar het voor staat.
Rozenhout, van huis uit een bedrijfseconoom maakt duidelijk dat hij geen politiek verhaal heeft, maar de feiten zal belichten zoals hij die heeft en op het moment ervaart. “De andere zaken zijn issues voor de politiek en de staat als aandeelhouder. Ik ben een bedrijfseconoom en ik ben er van overtuigd dat Grassalco een bedrijif is waar wij Surinamers hard aan moeten werken en trots op moeten zijn. Ik vindt het een grote eer dat ik van de bijkans 600.000 Surinamers ben uitgekozen om het bedrijf uit zijn faillisement te halen en te herstellen”, zegt Rozenhout.
Wat met Grasalco is gebeurd is volgensde directeur een samenloop van negatieve omstandigheden. Door de tegenvallende ontwikkelingen in de begin jaren en daarna, het woelig financieel vaarwater waarin het terecht is gekomen met torenhoge schulden. Het kwaad dat Grassalco lange tijd zal achtervolgen komt tegelijkertijd met het succes van de gouddeal van de staat Suriname met het Canadees bedrijf Iamgold en haar uitvoerende dochteronderneming Rosebel, in 1994. Suriname participeert met 5 procent in die deal en is Iamgold voor 95 procent aandeelhouder. Met de deal wordt ook een delfstoffen overeenkomst opgesteld. Daarin krijgt het staatsbedrijf Grassalco Royalties uitgekeerd. Die Royalties bestaan uit zowel cash kapitaal en uit puur goud.
Om de toen bestaande schulden van het bedrijf af te lossen wordt vanuit de aandeelhouder een model bedacht, waarbij 80 procent van de royaties als onderpand worden gebracht bij de Centrale Bank van Suriname. De resterende 20 procent mocht het bedrijf behouden. “Dat was bedrijfsmatig een goede regeling en die met die 20 procent was Grassalco best in staat zichzelf te bedruipen”, zegt Rozenhout. In 2007 krijgt Grassalco een schrijven van de toenmalige centrale bank governor Andre Telting dat het bedrijf aan al haar betalingsverplichtingen en schuldaflossingen heeft gedaan en de 80 procent royaltie-aandelen dus weer vrij zijn.
Echter heeft de staat, als aandeelhouder ondanks de schuldvrije positie van grassalco nooit meer afstand gedaan van het inhouden van die 80 procent en kon het bedrijf er dus niet over beschikken. “Grassalco heeft zich desondanks verder ontwikkeld en zijn er nieuwe ontwikkelingsstrategieen ontwikkeld, waaronder de steenslag productie en het investeren in exploratie in concessiegebieden die aan het bedrijf waren toegewezen” vertelt Rozenhout.
AKIEMBOTO
En juist op dat moment krijgt, volgens Rozenhout Grassalco een jonge visionaire leider in de persoon van Sergio Akiemboto. “Hij legt de basis om het staatsbedriijf te laten uitgroeien tot een multimiljoenen bedrijf, zeker in deze regio. Onder zijn leiding is Grassalco getransformeerd tot een echte holding met een moederbedrijf, terwijl alle productieafdelingen naamloze vennootschappen werden. Er is een scherpe visie en missie geformuleerd voor de verdere ontwikkeling van Grassalco, met twee pilaren; ‘Grasshoper agregates en Grasshoper gold’. De vennootschappen moeten worden geactiveerd. Een daarvan is Vitroplan die wel in productie is, maar nog niet helemaal zelfstandig opereert, maar waarvoor in het het ontwikkelingsplan een duidelijke faseplan voor is uitgezet. Maar voor de visie van de visionair heb je investeringsgeld nodig en dat had grassalco toen.
Terwijl akiemboto voorbereidingen treft en ‘terecht’ met de beschikbare middelen enorme kansen ziet zijn plannen opgenomen in een strategisch plan uit te voeren komt de genadeslag voor het bedrijf. “Suriname verkeerd intussen in enorme geldnood. Het besluit moest worden genomen om met of zonder wettelijke regels de tegoeden van Grassalco te ontvreemden. Normaal gesproken kan je zeggen dat het begrijpelijk is, alleen de manier waarop het heeft platsgevonden, kan ik het tot nu toe er niet me eens zijn. Als iemand iets heeft en je wilt er gebruik van maken, ook al is het je eigen kind dat volwassen is geworden, dan ga je met de persoon aan tafel om een compromi te bereiken”, zegt Rozenhout. Maar er is niet eens gesproken of onderhandelt.
De ontwikkelingsvisie van je eigen directeur heb je niet eens bekeken. Van de ene op de andere dag is besloten dat niet slechts die 80 procent die was vrijgekomen, maar ook de 20 procent waarover het bedrijf nog beschikte, dus de volledige 100 procent aan royalties bij de staat onder te brengen. Dan maak je het bedrijf toch kapot, niet levensvatbaar. Het enige dat er uit kan komen is ontlasting totdat er niets meer uit de maag komt” verzucht Rozenhout. “De visie van Akiembotot wordt dus niet meegewogen nog minder zijn deskundigheid, terwijl hij keihard en gedurfd een begin had gemaakt met investeringsuitbreidingen”, vervolgt Rozenhout. “Het aantal arbeidsplaatsen was al toegenomen. Men heeft van dag op dag besloten alles weg te halen. Zo alleen kan ik het uitdrukken.
Het ontvreemden van de Royalties, eigenlijk de levensader van het bedrijf springt uit het oog maar er zijn nog andere politieke beslissingen genomen die het staatsbedrijf verder lam hebben geslagen. Bij Grassalco werden lukratieve contracten, zoals de Lely-hill-concessie, die ook in de visie en het ontwikkelingsplan waren opgenomen, van de ene op andere dag weggehaald bij Grassalco en weggeven aan, volgens Rozenhout speculanten, die tot de dag van vandaag er weinig of niets mee hebben gedaan, omdat zij niet kunnen beschikken over belangrijke data uit de exploratie periode, die bij Grassalco zijn. “Die data toont aan dat Grassalco en dus ook de staat een andere jackpot heeft ontdekt. Men was door het dolle heen. Terwijl het bedrijf in onderhandeling was met multinational om over te gaan tot het uitgeven van exploitatierechten en haar onderhandelingspositie was versterkt, werden de concessies aan haar onttrokken en gewoon weggegeven. Er was intussen US 6 miljoen daarin geinvesteerd. Dus er is ook sprake van kapitaalvernietiging. Akiemboto was ready om keiharde onderhandelingen te voeren en het onderste uit de kan te halen. Maar de onderhandelingscommissie mocht niets meer. Er waren al twee internationale bedijven in zicht.
“Het doet de wenkbrouwen fronsen dat terwijl Grassalco op het punt stond explotatie recht aan te vragen, de concessierechten werden omgezet naar explotatierecht voor de speculanten. Dat is eigenlijk onmogelijk via de wet, want de data is niet ergens digitaal waarme je exploitatie zou kunnen rechtvaardigen. De speculanten bezitten die concessie nog. Maar ze hebben niets er mee gedaan. Eigenlijk zou de overheid moeten onderzoeken op welke basis het gerechtvaardigd was om van exploratie naar exploitatie over te gaan. Als eerst moet je vijfentwijntig procent afstoten en dat is niet gebeurd. Je moet met onderzoek – en geologische rapporten komen en een plan presenteren hoe je de mijn gaat ontwikkelen. Weer een ander dolksteek is volgens Rozenhout het weghalen van het beheer van de aandelen in de goudindustrie bij Grassalco en die overdragen aan Staatsolie N.V. “Als Staatsolie mag beslisen over en de olieblokken mag beheren, waarom is niet zo een structuur bedacht voor Grassalco. Ook dat was in de visie van Akiemboto opgenomen. Eigenlijk kan ik zeggen dat Grassalco jarenlang een systematische marteling heeft ondergaan en de pijn nu behoorlijk voelbaar is. Ik kan de schuldige vinger niet wijzen naar een persoon, maar wel de duistere periode in de geschiedenis van Grassalco.
Toekomst
Rozenhout droomt vol overtuiging over de toekomst van het staatsbedrijf. “We zijn intussen weer op het goede pad, maar de weg is nog lang. Er zijn mogelijkheden, The sky is the limit. We hebben intussen onze positie op de markt als grootste producent van steenslag weer ingenomen. Goud zal langzaamaan succesvol worden. Hoe lang het zal duren voordat het bedrijf is hersteld, zal volgens Rozenhout afhangen van de beschikbare middelen die nodig zijn om er te investeren. “De vraag naar steenslag is erg groot. Wat we moeten afleveren aan de markt is al verkocht maar we hebben het nog niet geproduceerd.
We hebben enkele grote contracten binnen kunnen halen uit Guyana .
Het is een enorm huiswerk om tegen het einde van dit jaar het gevraagde volume te kunnen leveren. Voor het eerste jaar na goedkeuring van de bedrijfsbegroting zal er een investering nodig zijn van US 12 miljoen. Het overgrootte deel daarvan gaat naar herstel en stabilisatie investeringen. In het tweede jaar na de herstelfase zal gericht worden begroot op winsmaximalisatie. Het is voor de Grasalco topman als muziek in de oren dat de huidige regering publiekelijk heeft aangekondigd dit bedrag te zullen vrijmaken naar het staatsbedrijf. “We hebben al een prognose kunnen maken met ons strategisch businessplan 2020 – 2025, maar gezien de situatie van het bedrijf kunnen we tot 2023 gericht plannen op wat er kan gebeuren in een positieve als ook in een negatieve situatie. De realistatie van Grassalco tot dat moment is afhankelijk van de beschikbaarheid van middelen om onze begroting snel uit te voeren. Als het lukt dan zit je goed dan kan je in 2022 je strategisch plan verruimen tot 2026, want dan heb je een basis waar je kan staan en zeggen en bepalen waar en welke richting je naar toe wilt groeien. Ik ben ervan overtuigd dat we er uit komen. Geduld en het nemen van de juiste politieke beslissingen zijn cruciaal”, zegt Rozenhout.
Rozenhout is op 22 oktober 2020 officieel benoemd tot de nieuwe President-directeur in de Algemene vergadering van Aandeelhouders. Hij neemt over van Linus Diko die vanaf juni 2019 leiding heeft gegeven aan het bedrijf. Diko blijft aan als adviseur. In de nieuwe directie zitten verder Majere Ajambia (onder-directeur Operations) en Ajay Surjbalisingh (onder-directeur Finance).
UNITEDNEWS
