GUYANA PROFITEERT VAN OLIECHAOS ROND IRAN EN SCHUIFT NAAR CENTRUM WERELDMARKT
BEELD BRON: Discoveryalert.com.au/oil-transformed-guyana-economic
De internationale oliemarkt wordt opnieuw opgeschud door geopolitieke spanningen rond Iran, met directe gevolgen voor producenten wereldwijd. In dat krachtenveld komt Guyana steeds meer als grote profiteur uit de bus.
De stijgende energieprijzen zorgen ervoor dat de jonge olie-economie van Guyana in een versneld tempo waarde wint. Al vóór de recente escalatie in het Midden-Oosten gold Guyana als de snelst groeiende economie ter wereld. Nu de olieprijzen sinds het begin van het conflict met ongeveer 30 procent zijn gestegen, ‘dreigt’ die groei nog verder te versnellen.
Volgens berekeningen op basis van een olieprijs rond 100 dollar per vat kan Guyana dit jaar uitgroeien tot een olie-inkomen van ongeveer 4,3 miljard dollar, een stijging van 67 procent ten opzichte van vorig jaar. De financiële meevaller wordt versterkt doordat het ExxonMobil-consortium binnenkort naar verwachting de initiële investeringskosten heeft terugverdiend, waardoor het aandeel van de staat in de olie-inkomsten kan stijgen van 12,5 naar 50 procent.
Die snelle transformatie is ongezien. Sinds de start van de productie in 2019 is de olie-output opgelopen tot meer dan 900.000 vaten per dag, en is het bruto binnenlands product verviervoudigd tot 27,5 miljard dollar in 2024. Waar Guyana vroeger tot de armste landen van Zuid-Amerika behoorde, verrijst nu in hoofdstad Georgetown een nieuw economisch landschap met moderne kantoorgebouwen, hotels en residentiële wijken die doen denken aan Amerikaanse buitensteden.
Toch waarschuwt president Irfaan Ali voor te hoge verwachtingen. In een toespraak aan het Baker Institute stelde hij dat landen die plots in een olieboom terechtkomen vaak worstelen met het vermijden van “spooksteden en uitgeputte economieën” zodra de cyclus omslaat.
Guyana probeert dat scenario te vermijden via een soeverein investeringsfonds dat olie-inkomsten geleidelijk inzet voor ontwikkeling.
De uitdaging is echter dat de groei sterk geconcentreerd blijft in de petroleumsector. Meer dan 75 procent van het bbp komt inmiddels uit olie en aanverwante diensten. Andere sectoren groeien minder snel, terwijl basisinfrastructuur in delen van het land achterblijft, met terugkerende stroomstoringen en verouderde rioleringssystemen in Georgetown.
Ook de bredere economie voelt de keerzijde van de oliehausse. Door hogere internationale prijzen stijgen importkosten voor brandstof, voedsel en kunstmest, wat de inflatie aanwakkert.
Omdat Guyana geen eigen raffinaderijen heeft, blijft het land afhankelijk van geïmporteerde brandstoffen, waardoor prijsstijgingen direct doorwerken in het dagelijks leven.
Ondertussen probeert de overheid via strengere local-contentregels te zorgen dat meer economische voordelen bij Guyanese bedrijven terechtkomen. Buitenlandse oliebedrijven worden verplicht een groter deel van hun diensten lokaal in te kopen, variërend van catering tot medische zorg. Toch klagen lokale ondernemers dat buitenlandse spelers via constructies alsnog de controle behouden, terwijl kosten en concurrentiedruk toenemen.
De echte test ligt echter niet in de olieprijs, maar in de verdeling van de rijkdom. Terwijl het land recordgroei noteert, blijft de vraag of de oliewindval een brede economische transformatie zal opleveren of vooral een sterkere afhankelijkheid van één sector.
UNITEDNEWS
