GUYANA’S OLIERIJKDOM | ZEGEN OF VLOEK?
Fotocompilatie: Bron: Kaieteur News
Sinds de ontdekking van immense oliereserves voor de kust van Guyana in 2015 is het land in een stroomversnelling geraakt.
ExxonMobil, samen met partners Hess en CNOOC, begon in 2019 met de olieproductie. Inmiddels pompen ze dagelijks zo’n 650.000 vaten op, met plannen om dit tegen 2027 te verdubbelen. Guyana wordt nu gezien als een van de snelst groeiende olieproducenten ter wereld, maar de economische en sociale gevolgen roepen vragen op.
Het land, dat bekendstaat als een klimaatkampioen door zijn ongerepte regenwouden, balanceert tussen economische groei en milieubehoud. De regering benadrukt dat olie-exploitatie en milieubescherming hand in hand kunnen gaan, maar critici vrezen dat de voordelen vooral bij ExxonMobil liggen. Guyana’s economie groeit explosief, met een stijging van het BBP van meer dan 33% in 2023 en meer dan 40% in 2024. Toch voelen veel burgers deze welvaart niet in hun dagelijks leven. De kosten van levensonderhoud zijn gestegen, met inflatie van 6,6% in 2023 en scherp oplopende voedselprijzen.
Volgens Wintress White van de ngo Red Thread profiteren gewone Guyanezen nauwelijks van de olie-inkomsten. “Sinds de olieproductie is begonnen, zijn onze kosten de pan uit gerezen. Het geld sijpelt niet door naar de bevolking.” De regering heeft nog niet gereageerd op vragen van CNN over de verdeling van de olieopbrengsten.
Daarnaast roept het oliecontract uit 2016 met ExxonMobil veel kritiek op. Exxon mag tot 75% van zijn investeringen terugvorderen uit de opbrengsten voordat de winst wordt verdeeld. Van wat overblijft, gaat de helft naar Exxon en zijn partners, terwijl de andere helft naar de regering gaat, naast een bescheiden royalty van 2%. President Mohamed Irfaan Ali erkende dat het contract nadelig is voor Guyana, maar wil het niet eenzijdig wijzigen. Hij belooft dat toekomstige contracten gunstiger zullen zijn.
Naast economische ongelijkheid en controversiële contractvoorwaarden kampt Guyana met geopolitieke spanningen. Buurland Venezuela claimt het olierijke Essequibo-gebied, wat de druk op de Guyanese regering verhoogt. Bovendien waarschuwen experts voor het ‘resource curse’-fenomeen, waarbij plotselinge rijkdom kan leiden tot corruptie en politieke instabiliteit.
Ondertussen lopen er rechtszaken tegen ExxonMobil vanwege milieuproblemen. Internationaal jurist Melinda Janki, die Guyana’s milieuwetgeving hielp opstellen, strijdt tegen de risico’s van offshore oliewinning. In 2023 oordeelde de rechter dat Exxon onbeperkte aansprakelijkheid draagt voor mogelijke olierampen. Exxon heeft beroep aangetekend en een garantie van 2 miljard dollar gesteld, maar critici vrezen dat dit bedrag bij een grote olieramp ontoereikend zal zijn.
Guyana staat op een kruispunt: blijft het land vasthouden aan fossiele brandstoffen, of investeert het in een duurzame toekomst? Janki benadrukt dat Guyana rijk is aan zon, wind en waterkracht en niet afhankelijk hoeft te zijn van olie. “Het is te laat om op olie in te zetten. De enigen die hier echt aan verdienen, zijn Exxon en de andere oliemaatschappijen.”
