NEDERLAND HELPT EX-KOLONIËN ROOFKUNST TE ONDERZOEKEN (SURINAME NOG GEEN TERUGGAVE)

Zaalopname Surinaamse School: Schilderkunst van Paramaribo tot Amsterdam, Stedelijk Museum Amsterdam. | Foto: Gert Jan van Rooij

Vanaf september zal de Nederlandse overheid studenten en jonge professionals uit voormalige koloniën opleiden om roofkunst te onderzoeken.

Dit initiatief, gemeld door Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationalisering in het onderwijs, richt zich voornamelijk op studenten uit Suriname en Indonesië. Dankzij een nieuw beurzenprogramma kunnen vijftien tot twintig jonge onderzoekers kosteloos een erfgoedopleiding volgen aan een Nederlandse universiteit of hogeschool. Het programma heeft als doel om onderzoek naar teruggaveverzoeken uit voormalige koloniën te bevorderen.

Momenteel zijn Nederlandse musea nog steeds gevuld met kunstvoorwerpen die zijn gestolen of onrechtmatig verworven uit de landen van herkomst, bijvoorbeeld door soldaten van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC).

De Nederlandse overheid is de laatste tijd systematisch bezig met het teruggeven van dit geroofde erfgoed. Echter, dit kan alleen gebeuren als de landen van herkomst eerst zelf een verzoek tot teruggave indienen. Op dit moment gebeurt dit nog maar zelden, vaak vanwege een gebrek aan kennis en ervaring. Zo heeft Suriname bijvoorbeeld nog geen enkel geroofd object officieel teruggevraagd.

Het nieuwe beurzenprogramma heeft tot doel de erfgoedkennis in deze landen van herkomst te versterken. Het staat open voor kandidaten uit Indonesië, Nigeria, Sri Lanka, Suriname en Zuid-Afrika, allemaal landen met een koloniaal verleden met Nederland. Bovendien bevinden zich uit deze landen nog veel geroofde of betwiste erfgoedstukken in de collecties van Nederlandse musea.

De onderzoekers worden getraind in het uitvoeren van herkomstonderzoek. Ze leren vast te stellen of een betwist voorwerp daadwerkelijk door de Nederlandse kolonisator is geroofd, bijvoorbeeld door onderzoek te doen in Nederlandse archieven. Ze krijgen ook kennis over het beheer van antieke objecten, vooral omdat dit in een tropisch klimaat vaak een uitdaging is. De kandidaten kunnen kiezen uit verschillende masteropleidingen aan hogescholen en universiteiten.

Dit initiatief staat niet op zichzelf. Het is een voorbeeld van samenwerking tussen voormalige kolonisatoren en gekoloniseerde landen om geroofd erfgoed terug te brengen. Zo heeft het Rijksmuseum in Amsterdam samen met Sri Lankaanse wetenschappers onderzoek gedaan naar kunstschatten uit het voormalige koninkrijk Kandy, wat resulteerde in een succesvolle teruggave van kostbare voorwerpen aan Sri Lanka.

Vorig jaar stemde de Nederlandse overheid ook in met een verzoek tot teruggave van Indonesië. Dit resulteerde in de terugkeer van honderden voorwerpen, variërend van geroofde sieraden uit Lombok tot godenbeelden uit een Balinese tempel. Dit alles wijst op een positieve ontwikkeling in de strijd tegen de illegale handel in erfgoed en een grotere erkenning van de culturele waarde van deze objecten voor de landen van herkomst.

UNITEDNEWS

 

Facebook Comments Box