PRESIDENT VOOR HET LEVEN

Auteur | Ricky W. Stutgard

Op 12 oktober 2022 publiceerde  de heer Rudi Jadnanansing in Stanieuws zijn ingezonden stuk “ Social media VHP en dictatuur” In dat artikel stond een heel interessant alinea: “De president van Suriname heeft grote macht; hij zou, zoals vaak voorkomt in het buitenland, zichzelf kunnen benoemen tot president voor het leven. Wie zou hem iets kunnen doen? Niemand mag zich met onze binnenlandse aangelegenheden bemoeien. Hij gaat het niet doen; hij is daar te fatsoenlijk voor.”.

Het was de eerste keer dat ik  in Surinaamse kringen het begrip: “President voor het leven”  las dan wel hoorde”. En wie Rudi Jadnanansing kent, weet dat je tussen de regels moet lezen.

Wat schets nu mijn verbazing als deze week in Times of Suriname het artikel DNL: Santokhi kan ‘plotseling’ president voor het leven worden” wordt gepubliceerd. In dat artikel staat “Indien er op 25 mei 2025 geen verkiezingen worden gehouden waardoor er een andere politieke constellatie eventueel de verkiezingsoverwinning naar zich toetrekt, kan de huidige president met zijn met zijn twintig zetels in het parlement ervoor zorgen dat er geen overeenstemming wordt bereikt ten aanzien van de wijziging van de Kiesregeling en kan hij ongelimiteerd blijven regeren als president. Hij kan dus in principe president voor het leven worden” zegt de politieke partij De Nieuwe Leeuw (DNL).

Wanneer dit soort artikels gepubliceerd worden dan houdt het in dat er iets aan broeien is en dat achter de schermen men bezig is allerlei scenario’s te bedenken. De Surinaamse gemeenschap moet  alert zijn en blijven, want straks zijn wij opgescheept met een schrikbewind.

De presidenten die nooit politiek vaarwel willen zeggen

President voor het leven is een titel die door een aantal staatshoofden werd aangenomen of gegeven waarna hun ambtstermijn tot aan hun dood werd verlengd. In een aantal gevallen geeft deze titel het staatshoofd het recht om een opvolger aan te wijzen.

Hoewel het presidentschap voor het leven samenhangt met de republikeinse staatsvorm, vertoont de titel grote overeenkomsten met die van een koning van een kiesmonarchie. Voor een aantal presidenten voor het leven is de titel ook daadwerkelijk een opstapje geworden naar het aanvaarden van het konings- of keizerschap (Jean-Jacques Dessalinesvan Haïti werd keizer Jacques I (1804); Jean-Bédel Bokassa van de Centraal-Afrikaanse Republiek werd keizer Bokassa I (1976)).

Deze zijn presidenten die nooit vaarwel willen zeggen, zij willen president voor het leven zijn. Deze groep heeft als motto: “Zeg nooit vaarwel”.

In zijn boek The Politics of Authoritarian Rule legt Milan Svolik uit hoe dat komt. Volgens deze politicoloog zijn de meeste dictators niet de halfgestoorde megalomanen waarvoor buitenstaanders ze vaak aanzien, maar uiterst rationele persoonlijkheden die alles in het werk stellen om tot in lengte van dagen aan de macht te blijven. Tijdens hun heerschappij eigenen ze zich steeds meer macht toe, ten koste van instituties en personen die enig tegenwicht zouden kunnen bieden. Dankzij een uitgekiende strategie van belonen en straffen weet de dictator zich verzekerd van de onvoorwaardelijke steun van een kleine groep geprivilegieerden. Door op gezette tijden zuiveringen aan de top door te voeren laat de dictator de mensen rondom hem voelen dat zij hun privileges aan hem te danken hebben, en aan hem alleen. Daarnaast organiseert hij vaak groteske vormen van persoonsverheerlijking. Die zijn volgens Svolik niet zozeer tekenen van grootheidswaan, maar rationele middelen om het land duidelijk te maken dat alles draait om één persoon.

Zo deden tenminste twintigste-eeuwse dictators als Fidel Castro het. De eenentwintigste-eeuwse dictator gebruikt subtielere middelen om zijn machtspositie te behouden, zo betoogt de Amerikaanse journalist William J. Dobson in The Dictator’s Learning Curve. Zo laat hij leden van de oppositie niet botweg vermoorden, maar zorgt hij dat hun het leven zuur wordt gemaakt met allerlei juridische en bureaucratische pesterijen. Gemanipuleerde verkiezingen en plebiscieten worden gebruikt om de macht te legitimeren.

Ondanks deze vernieuwingen wijst alles erop dat ook ‘moderne dictators’ hun heerschappij gebruiken om steeds meer macht naar zichzelf toe te trekken ten koste van parlement, rechtbank, bureaucratie en pers. De kans dat ook zij tot op hoge leeftijd aan de macht zullen blijven, wordt daarmee steeds groter. Net als de kans dat ze vredig in bed zullen sterven .

Eeuwig president van de Republiek

De ironie wil dat de meeste presidenten die geen vaarwel willen zeggen en zich voor het leven (laten) benoemen, er niet in slagen, die functie daadwerkelijk hun leven lang te bekleden.

Behalve dat het leven hen doodmaakt zoals Papa Doc en Hafez al Assad is overkomen, worden anderen weggejaagd, weggestemd, vermoord en enkelen zelfs opgegeten. Dat overkwam staatshoofden zoals; Ali Abdullah Saleh; Idi Amin; Jean Bedel Bokassa; Habib Bourgiba; Samuel Doe; Hosni Mubarak; Sukarno; Suharto; Rafael Trujillo en recentelijk Evo Morales..

Wat ook meespeelt bij het wegstemmen of wegjagen van politieke leiders is wat in de industrie “metaal moeheid” wordt genoemd; dat kan ook mensen i.e. politici overkomen, omdat van sommige politieke gezichten men ook heel moe of onwel kan worden!

Een bijzondere positie in het geheel nemen  José Gaspar Rodríguez de Francia (Paraquay in functie  1816  1840) en  Kim Il-sung (Noord-Korea, in functie  1948-1994) in.  José Gaspar Rodríguez de Francia werd op 1 juni 1816 gekozen tot Eeuwige Opperste Dictator van Paraguay

Kim Il-sung werd na zijn dood de titel “Eeuwig president van de Republiek” toegekend. Hij is daarmee het enige president ter wereld dat formeel na zijn dood nog in functie is

Papa Doc

Haïti heeft in haar historie tenminste 5 Presidenten voor het leven gekend. Deze zijn: Henri Christophe (1767–1820), Alexandre Pétion (1770–1818), Jean-Pierre Boyer(1776–1850), François “Papa Doc” Duvalier (1907–1971) en Jean-Claude “Baby Doc” Duvalier (1951–2014).

Van deze 5 presidenten is mijn interesse meer gericht op Papa Doc.

François “Papa Doc” Duvalier groeide op in Port-au-Prince en werd opgeleid tot arts. Hij maakte zich verdienstelijk bij het bestrijden van de tyfus en andere besmettelijke ziekten. In 1939 trouwde hij Simone Ovide en werd algemeen directeur van de nationale gezondheidsdienst in 1946. In 1949 werd hij minister van gezondheid en arbeid.

Nadat in 1956 bij een volksopstand president Paul Magloire was afgezet, vonden in 1957 verkiezingen plaats. Duvalier versloeg zijn rivaal Dejoie, en voor het eerst trad op 22 oktober een zwarte president aan op Haïti. Aanvankelijk was hij populair en hij leek erop uit om iets te doen aan de armoede en het analfabetisme. Maar in 1959, na een mislukte invasie vanuit het communistisch geworden Cuba, leek hij niemand meer te vertrouwen. In 1961 liet hij zich herkiezen terwijl zijn termijn van zes jaar nog lang niet afgelopen was, en vanaf 1964 tot zijn dood regeerde hij als dictator en president voor het leven.

Duvalier had een volledige greep op het leger en een gedienstige en gewelddadige geheime politie (Tonton Macoutes). Hij was een aanhanger van de vodou-godsdienst en probeerde de invloed van de Rooms-Katholieke Kerk te verminderen. Tweemaal werd een primaat uitgewezen, en in 1964 werd de hele Orde der Jezuïeten het land uitgezet. Als arts heeft Papa Doc. Velen genezen, maar als dictator heeft hij duizenden laten vermoorden.

Hij werd na zijn overlijden opgevolgd door zijn zoon Jean-Claude alias Baby Doc. Zowel Papa Doc als Baby Doc waren aangesteld ‘voor het leven’ en beiden voerden een schrikbewind.

Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos 

Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos (Sarrat, 11 september 1917 – Honolulu, 28 september 1989) was van 1965 tot 1986 de tiende en langst regerende president van de Filipijnen. Na het afkondigen van de staat van beleg tijdens zijn tweede termijn in 1972 regeerde Marcos het land op dictatoriale wijze totdat een volksopstand, na de bekendmaking van de zeer controversiële verkiezingsuitslag in 1986, hem dwong af te treden en te vluchten naar Hawaï.

Een first lady die  in die dagen invloedrijk is geweest is Marcos’vrouw: Imelda Romualdez Marcos(zie foto onder). Ze staat wel bekend als de “steel butterfly” (stalen vlinder) en werd over de hele wereld berucht na de ontdekking van haar enorme verzameling schoenen, jurken en juwelen na de vlucht van de familie Marcos uit Malacañang Palace na een volksopstand in 1986.

Boris Yeltsin

Als staatslieden die tijdig afscheid van de politiek hebben genomen en de epiloog van hun vaarwel zelf hebben geschreven, kunnen onder meer genoemd worden Nelson Mandela, die op 81 jarige leeftijd stopte als president en Boris Yeltsin

Vlak voor het begin van de 21ste eeuw en wel  op 31 december 1999 om twaalf uur s’middags deelde de 68 jarige Boris Nikolayevich Yeltsin het Russische volk mede dat hij besloten had een punt te zetten achter zijn zeer lange carrière van dienstbaarheid aan zijn land. Volgens Yeltsin moest “Rusland het nieuwe millennium binnentreden met nieuwe politici, nieuwe gezichten, nieuwe, intelligente, sterke en energieke personen”. 

Surinames eerste President voor het leven

Het is sowieso duidelijk dat de huidige Surinaamse president geen tweede termijn zal halen. De redenen zijn velerlei:

Al na een week te zijn benoemd tot president bleek dat hij niet van plan was zijn vele beloften te realiseren;

Het Friend and Family beleid werd verhevigst toegepast;

De rijke diaspora kwam niet financieel helpen en hij stapte voor een lening naar de IMF. Iets dat hij niet zou doen.

De een na ander corruptie schandaal werd manifest;

De prijzen van levensonderhoud stegen vertienvoudigd en er blijkt geen eind aan te komen

Doelloze en nutteloze dure snoepreisjes werden georganiseerd

Dure diaspora consultants werden in dienst genomen die marktconforme salarissen kregen, maar geen marktconforme prestaties leverden.

Critici werden opgepakt en opgesloten. Iets waar de president vóór mei 2020 fel tegen was.

De vele problemen werden niet aangepakt en middels het vormen van commissies op de lange band verschoven.

Om toch president te blijven zal de VHP geen ondersteuning  verlenen om de nieuw kiesregeling te realiseren. Daar de huidige Vice President Ronnie Brunswijk als droom heeft om na 25 mei 2025 tot president te worden benoemd is het verwachtbaar dat ABOP haar medewerking niet zal verlenen dat Santokhi als president aanblijft.

De enige optie voor Santokhi is om een politieke crisis te forceren, waardoor hij met zijn 20 zetels zich tot President voor het leven kan laten benoemen.

Geesten oproepen

De titel “President voor het leven” is Suriname onbekend. Wij hebben wel vakbondleiders gehad die tot aan hun dood voorzitters van de vakorganisaties zijn geweest. Ook hebben wij een Voorzitter gehad die stierf  ten tijde van zijn parlementsvoorzitterschap. In geen van deze gevallen werden deze leiders “Voor het leven” benoemd.

Het verschuiven van de interne verkiezingen met 5 jaren bij een van de grootste politieke partijen heb ik nu wel de indruk  dat de bejaarde dementerende voorzitter tot  “ Voorzitter voor het leven” is benoemd.

Het forceren van de titel “  President voor het leven” zal echter  nationaal een internationaal geesten oproepen die men niet zal kunnen bezweren.

De regering wordt daarom geadviseerd er alles aan te doen dat op 25 mei 2025 op een internatonaal verantwoorde manier parlementaire verkiezingen worden georganiseerd, waarbij geldt: een man, one vote, one value.

INGEZONDEN