SOCIO-TECHNISCH ORGANISATIEONTWERP
Foto: Gaby Arjun Sharma
Zelfstandig werken, volwassen in werkzaamheden en meer autonomie passen bij de hedendaagse professional. Dit type medewerker vraagt om een nieuwe manier van sturen. Innovatieve en flexibele organisaties maken gebruik van socio-technische principes.
De sociotechniek is een bedrijfskundige stroming gericht op het verbeteren van het functioneren van mens en organisatie door aanpassing of herontwerp van processen, dienstverlening en werkzaamheden. Deze stroming kent vier kernthema’s.
1. De organisatie is een open systeem
2. De omgeving is complex (individuele wensen van klanten)
3. Integrale benadering van structuren, processen, systemen en cultuur (mens en gedrag)
4. Integrale resultaatgerichtheid: kwaliteit van de organisatie, arbeid en cultuur
Organisatieverandering vanuit de sociotechniek is gericht op het ontwikkelen en realiseren van andere samenwerkingsvormen waarin de betrokkenheid van medewerkers wordt vergroot en de klant meer toegevoegde waarde krijgt.
Zelfsturende teams zijn de bouwstenen van organisaties
De sociotechniek is gebaseerd op zeven ontwerpprincipes:
1. De organisatie wordt vormgegeven door mensen en afdelingen te groeperen rond complete transformatieprocessen (waarde stroom in processen)
2. De organisatie is opgebouwd uit een minimum aantal organisatieniveaus. De bouwstenen zijn zelfsturend. Lijnmanagement- en stafactiviteiten zijn geïntegreerd, centrale stafdiensten hebben een adviserende rol
3. Teamwerk: effectieve teams zijn de bouwstenen van de organisatie (zelfsturend en resultaatverantwoordelijk)
4. Horizontale dwarsverbanden, georganiseerd als klant-leverancier relaties
5. Besluitvorming gericht op partnerschap en dialoog
6. Sturing op resultaat (gezamenlijk vastgestelde doelen)
7. De technische systemen, regels en procedures faciliteren de gewenste samenwerking tussen mensen, afdelingen en klanten (en niet andersom)
Verandering van structuur, processen, systemen en cultuur is een ingrijpend en complex proces. De sociotechniek biedt vier veranderfasen (zie onderstaande tabel) die organisaties kunnen doorlopen. Veranderprocessen hebben een cyclisch karakter. Dat houdt in dat de verschillende (overlappende) fasen vaker worden doorlopen.
De sociotechniek beschouw ik als een bril om naar organisaties te kijken en een methode om veranderprocessen vorm te geven. Daarbij maak ik ook gebruik van andere stromingen en methodieken. Belangrijk is en blijft dat de gekozen principes passen bij de organisatie. Inlevingsvermogen is hierbij doorslaggevend.
Literatuur:
Roos, R.M. (2007). Organisatieontwerp op basis van socio-technische principes. Kluwermanagement.nl
Geschreven door Gaby Arjun Sharma