Eén van de belangrijkste oorzaken van stress is situationele stress. Dat is stress die optreedt als we last hebben van een situatie die ons niet bevalt. Een situatie kan een baan zijn, waar we op de toppen van onze tenen moeten lopen. Zodat we met grote tegenzin naar ons werk gaan. Een situatie kan ook iets zijn waarbij je je voor een lange tijd aan iets hebt verbonden dat je eigenlijk niet waar kunt maken. Keer op keer houdt je je netjes aan de afspraken, maar het kost je vreselijk veel energie.
We zijn emotioneel altijd onderweg Dat er voor situationele stress voldoende voedingsbodem is, komt omdat we van situatie naar situatie leven. We zijn altijd “in transit”: we komen net uít een situatie of we zijn onderweg naar een situatie. In het korte ogenblik daartussen maken we geen bewuste keuze in het veranderen van wat ons niet aanstaat. Gemakshalve leggen we de oorzaak daarmee buiten onszelf.
Ons ego zit in de weg We doen dat, omdat bij de meeste mensen het ego niet wil erkennen dat we diepongelukkig zijn – juist doordat we zelf de verkeerde keuzes maken. We zijn daarom liever slachtoffer van de omstandigheden, dan eigenaar van een onjuiste beslissing.
Gek genoeg worden we daarin ook nog door onze omgeving gesteund. Want klaagverhalen doen het immers altijd beter dan borstklopperij. Je krijgt meer bijval voor ellende dan voor klaterend succes. De reden daarvoor is dat anderen zich bij jouw narigheid iets beter kunnen voelen….
Er moet altijd “iets” veranderen Hoe dan ook: zo richten we onze negatieve energie op de situatie en daarmee leiden we onze aandacht af van het werkelijke probleem. Want “iets” staat ons niet aan en “er” moet iets veranderen. Daarmee raken we in passiviteit, we verklaren onszelf “out of control”. Daar komt het stressgevoel vandaan. Want hèt recept voor slachtofferschap en stress is je aandacht richten op iets waarop je geen invloed uit kunt oefenen.
Los van situationele stress? Maar hoe zou het zijn wanneer we situaties neutraal tegemoet konden treden? Wanneer er geen overdreven negatieve gevoelswaarden verbonden zouden zijn aan, laten we eens zeggen, een sollicitatiegesprek, de tandarts of een tafelspeech? Wanneer we niet zouden hoeven opzien tegen onze huidige baan, of juist tegen een nieuwe baan? Je zouden niet hoeven zuchten bij de gedachte aan de verjaardag van je schoonmoeder. Of de bruiloft van je dochter. Of die van je ex-partner.
Geen vervelende situaties meer Als we een situatie op ons af zouden kunnen laten komen als “is”, zou er een last van ons afvallen. We zouden ons niet hoeven ergeren. We zouden geen vervelend gevoel hoeven hebben over de situatie waar we net uit vandaan kwamen of over de situatie waarin we zo dadelijk terecht gaan komen. Alles zou neutraal zijn en zou de naïeve verrassing van het ogenblik in zich hebben. Je zou elke dag, elk moment onbevangen tegemoet kunnen treden.
Je als maagpatiënt stukken beter voelen Mijn cliënten leer ik dat ze een situatie kunnen herkaderen, van de emotionele lading kunnen ontdoen. De situatie verandert dan niet voor je, maar jouw beleving wel. Dat kan een dramatisch verbeterend effect op je perceptie hebben. Ik zal een voorbeeld geven.
Zelf heb ik tien jaar in de veronderstelling geleefd dat ik hartpatiënt was. Ik had niet onverklaarbare hartritmestoornissen, die maakten dat ik hele dagen nauwelijks energie had. Ik vermoedde zelf dat inspanning de stoornis triggerde, dus ik leefde als een 80-jarige. Buiten schilderen, de goot schoonmaken, houthakken: ik moest alles aan mijn partner overlaten. Hoewel artsen zeiden dat het niet levensbedreigend was, hing dat onvoorspelbare hart me als een blok om mijn nek. Ik was al een oude man ruim voor ik opa werd.
Tot iemand me vorig jaar wees op het Roemheld-syndroom. Daarbij drukt een geïrriteerde maag tegen het hart en triggert daarmee een stoornis. Dát had ik dus. In mijn hoofd is er sindsdien iets drastisch veranderd. Nu ben ik maag- in plaats van hartpatiënt. Kun je je voorstellen wat dat doet? De situatie rond mijn hartritmestoornis is niet veranderd, maar de dreigende onzekerheid wel… Ik hoef nu alleen maar op te letten wat ik eet. En ik jaag op de loopband mijn hartslag naar 180 en zie dat de herstelhartslag uitstekend is. Opa doet het ineens nog leuk…
Hoe heb je jouw situaties ingekleurd? Dit kan iedereen: vraag je af welke oordelen, verwachtingen en overtuigingen in je in de situatie geprojecteerd hebt. Wees nuchter en haal de projecties eraf. Benoem de situatie zoals ‘ie is.
Het kan zijn dat dat je confronteert met je passiviteit. Daarom is het altijd beter om zelf actie te ondernemen. Ik leer mijn coachees daarom hoe ze hun verantwoordelijkheid terug kunnen nemen. Voor bijvoorbeeld de keuze om te werken in een organisatie waar te weinig waardering is voor het individu. Voor bijvoorbeeld het feit dat ze jaren geleden hebben verzuimd om een opleiding af te ronden. Voor bijvoorbeeld het feit dat ze een bloedeloze relatie hebben met hun partner. Ik laat ze hun verantwoordelijkheid daarvoor terugnemen. En ik laat ze nadenken over wat ze eraan gaan doen.
Zelf doen Tijd nu om je eens af te vragen welke situaties voor jou stress opleveren. Waar neem jij je verantwoordelijkheid terug en wat ga je eraan doen? Probeer maar eens. Volg de formuleringen hieronder.
Spreek uit dat de situatie is zoals die is en niet anders. Formuleer dat ook zo: “de situatie rond [situatie] is wat ‘ie is en niet anders”.
Vervolgens neem je de verantwoordelijkheid voor de situatie en de gevolgen daarvan. Ook die formuleer je en spreekt dat ook uit: “Ik neem er de volledige verantwoordelijkheid voor dat ik mezelf in [situatie] heb gebracht die ik ervaren heb als [emotie]”.
Tot slot besluit je welk vervolg je eraan geeft: “En ik kies ervoor om niet meer te blijven hangen in [emotie] en ik kies ervoor om [besluit]”.
Je hoeft niet in deze techniek te geloven, als je er maar vertrouwen in hebt. Je zult merken dat op deze manier de stress verdwijnt die verbonden is met jouw situaties. Het effect is zelfs groter; doordat je weer in control bent, leidt het in veel gevallen tot een doorbraak. Veel mensen komen in een stroomversnelling terecht. Ik ben heel benieuwd naar jouw resultaat!
