VASTRECHTHEFFING LEIDT TOT ONEERLIJKE STROOMTARIEVEN

De aankondiging dat de Energie Bedrijven Suriname (EBS) met ingang van 1 juli, een nieuwe tarievenstructuur zal invoeren heeft binnen de samenleving tot veel discussies geleid. Gebrek aan duidelijkheid over de onderbouwing van de nieuwe tarieven is een van de discussiepunten.

Energie expert Peter Donk brengt op persoonlijke titel onder de aandacht dat er onderscheid gemaakt moet worden tussen wat men “vastrecht” noemt, een soort basistarief, en het werkelijk verbruik van stroom, uitgedrukt in kilowattuur. De wijziging zal, los van commerciële en industriële verbruikers, in het bijzonder de grotere huishoudens treffen. Volgens de nieuwe normering zouden de klanten met 1 en 2 fasen worden ontslagen van “vastrecht” betaling terwijl er wel een heffing is op de aangelegde 3 fasen infrastructuur.

Donk maakt duidelijk dat personen die een aanvraag doen bij EBS, reeds bijdragen in de kosten voor de voorzieningen waaronder materialen, nodig voor het aangevraagde vermogen. De klant is dus verbruiker, terwijl de bijdrage ten behoeve van de gemaakte kosten voor de aan te leggen infrastructuur reeds zijn gedekt.

Buitenland

In het buitenland is over het algemeen de infrastructurele bijdrage al in de kilowattuur prijs berekend en verwerkt. Het utiliteitswezen plaatst enkel een meter bij de klant die elektrische energie wenst af te nemen van het utiliteitsnet.

Dit doet de vraag reizen waarom hierbovenop nog ‘vastrecht’ in rekening wordt gebracht, als de infrastructurele kostenbijdrage al zijn gedekt.

In veel landen zijn de markten liberaal, waarbij verschillende partijen betrokken zijn voor het opwekken c.q.transporteren van energie, terwijl de markt ook uit opkopers en wederverkopers bestaat. Allemaal hebben hun winstmarges en kosten voor onderhoud en afschrijving van de infrastructuur in de prijs. De winstmarge voor de totale kosten wordt bij elke schakel van de hele keten doorberekend, waarbij dus ook de infrastructurele kosten zijn geïncorporeerd.

Suriname

In Suriname is er geen liberale markt door de kleinschaligheid. Heel Europa is ter vergelijking gekoppeld op een transmissienetwerk. Vandaar dat er sprake is van een liberale markt waarbinnen landen energie van elkaar kunnen kopen en doorverkopen. Deze situatie is niet van toepassing in Suriname waar er een monopolie geldt. Binnen het huidig systeem worden kosten gemaakt om de energie op te wekken voor verkoop aan de klant.

Additioneel zijn er onderhoudskosten, ondermeer voor uitbreiding, afschrijving, transmissie en distributie. Donk legt de nadruk erop dat wanneer een klant een aansluiting heeft, deze dan heeft bijgedragen in de infrastructurele kosten op basis van de aansluitkosten. “Waarom zijn de infrastructurele kosten niet verwerkt in de kilowattuurprijs en evenredig, dus proportioneel verdeeld over alle huishoudens, op basis van het verbruik”, vraagt hij. De energie expert ziet liever een betaling van de klant voor energie die in verhouding is met het verbruik. Dit is een totaal andere benadering dan wanneer je ‘vastrecht’ moet betalen, meent Donk. Die de tarifering op basis van verbruik eerlijker vindt. Hij licht toe dat klanten met 3 fasen bij ‘vastrecht’ kosten in rekening wordt gebracht, terwijl de klant nog niets heeft gebruikt en noemt dit “disproportioneel, omdat hoe meer men verbruikt, hoe meer men de infrastructuur benut, dus wordt naar evenredigheid, simpel door incorporatie van de infrastructurele kosten in de kilowattuur prijs, al rekening gehouden met de benutting van de infrastructuur”.

In het nieuwe systeem is daarmee niet uit te sluiten dat een klant met een 3 fasen aansluiting evenveel energie verbruikt als een andere met 1 fase waarbij de klant met de 3 fasen wel voor het ‘vastrecht’ moet betalen. Donk is van mening dat dit systeem niet op een adequate manier is doordacht.

Door precies te  meten wat het verbruik is, met andere woorden, in welke mate het utiliteitsnet benut wordt, kan een eerlijke energie rekening aan de klant worden gepresenteerd. Het zonder meer hanteren van ‘vastrecht’ acht Donk te kort door de bocht.

Kosten
Dat de energie voorziening komt met grote kosten voor de overheid, is geen geheim.
Echter, door goed beleid te formuleren en efficiënter en effectiever te plannen, kan men enorm in de kosten besparen, wat dus ook doorwerkt naar de energie tarieven. De grootste kosten die EBS al decennia maakt, in termen van infrastructuur, zijn onnodig en het gevolg van over-dimensionering van het utiliteitsnet. Dit is te danken aan de wijze waarop vermogenaanvragen de afgelopen decennia zijn ingediend en zijn gehonoreerd. “Over het algemeen dient men het opgesteld vermogen in als aanvraag, wat niet correct is.

Immers, geen enkel huishouden strijkt, wast, kookt, kijkt naar TV etc. op het zelfde moment.” In energie technische termen spreekt men van de gelijktijdigheid van de belasting. De gelijktijdigheidsfactor in Suriname ligt tussen de 0.2 en 0.3. Dit houdt eenvoudig gezegd in dat een huishouden met een opgesteld (geïnstalleerd) schijnbaar vermogen van 10 kVA effectief maar 2 tot 3 kVA trekt. De aanvraag zou makkelijk 4 of 5 kVA kunnen bedragen, in plaatst van 10 kVA.

Dus, wanneer de piekbelasting nog geen 250 MW bedraagt in Suriname en er ruim 3 maal meer aan distributie capaciteit is neergezet (ongeveer 800 MVA), geeft het aan hoeveel onderbenutting er plaats vindt, vanwege over-dimensionering. Er is echter wel honderden miljoenen geïnvesteerd in deze onbenutte capaciteit. Veder zou men voor de efficiënte en effectieve planning van het utiliteitsnet ook bestemmingsplannen moeten ontwikkelen voor residentie, commercie en industrie. Tegenwoordig is er een wildgroei van verkavelingen met alles door elkaar. Ook aan de opwek zijde valt er veel te bekijken in termen van inefficiënties, ook met betrekking tot energie koop contracten.

Suriname zal kennelijk nog lang niet kunnen profiteren van het Hydro-potentieel, omdat nooit duidelijk is geweest hoe Alcoa de Afobaka dam heeft afgeschreven, wat mogelijk dus een extra last is voor Staatsolie (SPCS). Zonder wie dan ook een natrap te geven, wijst Donk erop dat er een beleidsombuiging moet komen, welke de basis zal bieden voor een evenwichtige en goeddoordachte energie prijs calculatie.

UNITEDNEWS