VOORMALIG MINISTER RAPHAEL TROTMAN VERBREEKT STILZWIJGEN, INZAKE EXXON-OVEREENKOMST
Foto: Raphael Trotman Voormalig minister van Natuurlijke Hulpbronnen van Guyana, die in 2016 de Production Sharing Agreement (PSA) met ExxonMobil en zijn partners ondertekende.
De vraag naar nieuwe onderhandelingen over het Exxon-‘contract’ gaat onverminderd door en mijn eigen mening is dat geen enkel contract onaantastbaar is en dat er daarom opnieuw over onderhandeld kan worden…Als Guyana als soevereine staat opnieuw over het contract wil onderhandelen om ‘betere’ voorwaarden te krijgen, dan steun ik ongetwijfeld een dergelijk initiatief.”
Raphael Trotman Voormalig minister van Natuurlijke Hulpbronnen, die in 2016 de Production Sharing Agreement (PSA) met ExxonMobil en zijn partners ondertekende, heeft in een nieuw boek niet alleen zijn steun uitgesproken voor heronderhandeling van de scheve oliedeal, maar er ook op aangedrongen dat er opnieuw over de overeenkomst kan worden onderhandeld.
In zijn boek getiteld ‘From Destiny to Prosperity’ beschrijft Trotman de gebeurtenissen die hebben geleid tot de ondertekening van het contract. Hij legde uit: “Ik heb besloten om te schrijven omdat ik daartoe werd aangemoedigd – opdat de geschiedenis van wat zich heeft afgespeeld niet onuitwisbaar de versie van de waarheid van iemand anders wordt.
Ik schrijf omdat ik het verplicht ben aan mijn kinderen, familieleden en goede vrienden die aan mijn zijde stonden tegen de niet aflatende wijze van kritiek, onwaarheden, halve waarheden en regelrechte gemeenheid…Deze geschriften zijn niet bedoeld om excuses aan te bieden, maar om uit te leggen, en om dat met nederigheid te doen.”
In het voorwoord van zijn 201 pagina’s tellende boek, dat op 2 juni 2023 werd gepubliceerd, zei de voormalige minister dat hij van mening is dat geen enkel contract onbetwistbaar is en dat hij wijzigingen in de overeenkomst die meer voor het land betekenen, zou steunen.
Hij zei: “De vraag om opnieuw te onderhandelen over het Exxon-“contract” gaat onverminderd door en mijn eigen mening is dat geen enkel contract onaantastbaar is en dat er daarom opnieuw over onderhandeld kan worden. Ik kan echter niet akkoord gaan met heronderhandelingen op basis van ‘fraude’ die nooit heeft plaatsgevonden.
Als Guyana, als soevereine staat, opnieuw wil onderhandelen over het contract om ‘betere’ voorwaarden te krijgen, dan steun ik ongetwijfeld een dergelijk initiatief.”
Trotman, een advocaat, voegde eraan toe dat de nieuw gekozen regering ongetwijfeld te maken heeft met veel van dezelfde geopolitieke en geostrategische realiteiten en vereisten waarmee de voormalige coalitieregering A Partnership for National Unity + Alliance For Change (APNU+AFC) werd geconfronteerd.
Volgens hem “was het gemakkelijk om vanaf het campagnepodium stoutmoedige uitspraken te doen en beloften te doen, maar als je in de regering zit, moet je de realiteit onder ogen zien. Er uit stappen en naar voren stappen is niet zo eenvoudig zoals velen denken, en het zal interessant zijn om te zien hoe het door dit ingewikkelde doolhof van belangen navigeert.”
Trotman, een van de oprichters van de AFC, kondigde in augustus vorig jaar zijn ontslag aan bij de Nationale Assemblee. Het voormalige parlementslid verklaarde in zijn boek dat hij had verwacht dat een “onafhankelijk en geloofwaardig onderzoek” al voor 2020 zou zijn ingesteld, wanneer de regionale en algemene verkiezingen zouden plaatsvinden.
Hij haalde zelfs aan dat in zijn laatste ontmoeting met de uitgever van Kaieteur News, Glenn Lall, in 2020, deze aangaf bereid te zijn om met een onafhankelijke onderzoekscommissie over het contract te praten. Trotman zei: “Het leek er toen op dat hij het idee omarmde en ervoor zou pleiten. Maar helaas zag ik geen protest voor een onderzoek naar de ondertekening van de 2016 Production Sharing Agreement met Exxon, Hess en CNOOC. Ik veronderstel dat het voor sommigen voordeliger is om de samenzweringstheorieën levend te houden.”
Als zodanig zei de voormalige minister van Natuurlijke Hulpbronnen dat hij probeert inzicht te geven in de innerlijke werking van de overheid, en in het bijzonder in zijn portefeuille van verantwoordelijkheden. Het boek van Trotman bestaat uit 10 hoofdstukken, die elk een individuele episode in tijd en omstandigheid vertegenwoordigen, die samen de context van de ondertekening vormen volgens hem.
Trotman is in Guyana en daarbuiten bekend als de burger die de enorme rijkdommen van Guyana weggaf door het land te binden aan de onrechtmatige bepalingen van de PSA met ExxonMobil, Hess Corporation en CNOOC. Het contract werd op 27 oktober 2016 ondertekend door de toenmalige minister voor Natuurlijke Hulpbronnen.
In die overeenkomst accepteerde Guyana een royalty van twee procent op zijn zoete lichte ruwe olie en stemde het ermee in dat de oliemaatschappijen 75 procent van de inkomsten gebruiken om de kosten van hun investering terug te verdienen. De resterende 25 procent wordt gelijkelijk verdeeld tussen de partijen, waardoor Guyana een aandeel van 12,5 procent krijgt.
Toen Trotman de PSA ondertekende, stemde hij er ook mee in om alle belastingen voor de oliemaatschappijen kwijt te schelden, waardoor het land miljarden US dollars aan inkomsten misliep. Naast de fiscale voorwaarden heeft het land ook ingestemd met een aantal andere bepalingen die de oliemaatschappijen de overhand geven in het beheer van de sector.
De PSA beschermt oliemaatschappijen bijvoorbeeld tegen de invoering van nieuwe wetgeving die van invloed kan zijn op hun inkomsten. Dr. Yog Mahadeo, voorvechter van transparantie, beschouwde dit als een aanfluiting van de grondwet van het land.
Artikel 32, waarin de voorwaarden voor ‘stabiliteit van de overeenkomst’ worden opgesomd, stelt onder 32.1: “Tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald, mag de regering deze overeenkomst niet wijzigen, modificeren, ontbinden, beëindigen, ongeldig of niet-afdwingbaar verklaren, nieuwe onderhandelingen eisen, vervanging of substitutie afdwingen of anderszins trachten deze overeenkomst te vermijden, te wijzigen of te beperken zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de contractant”.
De overeenkomst gaat verder in punt 32.2 dat “na de ondertekening van deze Overeenkomst en in overeenstemming met artikel 15, de Regering de economische lasten van de Aannemer onder deze Overeenkomst niet zal verhogen door op deze Overeenkomst of de operaties die eronder vallen enige verhoging van of enige nieuwe petroleumgerelateerde fiscale verplichting toe te passen, met inbegrip van, maar niet beperkt tot, enige nieuwe belastingen van welke aard ook, enige nieuwe royalty’s, rechten, vergoedingen, heffingen, belasting over de toegevoegde waarde (BTW) of andere heffingen”.
Ondanks oproepen uit verschillende geledingen van de samenleving en van internationale experts, blijft de regering erbij dat het Exxon-contract niet kan en zal worden gewijzigd.
Foto: In het boek dat Raphael Trotman Voormalig minister van Natuurlijke Hulpbronnen, heeft uitgebracht getiteld ‘From Destiny to Prosperity’ beschrijft hij de gebeurtenissen die hebben geleid tot de ondertekening van het contract.
