NEDERLAND WORSTELT MET GRATIS NAAMSWIJZIGING VOOR NAZATEN TOT SLAAF GEMAAKTEN
Auteur: Armand Snijders
De Nederlandse regeling voor gratis naamswijziging voor nazaten van tot slaaf gemaakten, verloopt niet altijd even soepel.
Binnen het ministerie van Justitie en Veiligheid, dat met de uitvoering is belast, is er verschil van mening over welke bewijslast geleverd moet worden én de keuze van een nieuwe familienaam. Dit is gebleken uit vrijgegeven documenten van het ministerie. Sinds de invoering van de tijdelijke regeling op 1 juli 2024 hebben in totaal 127 nazaten van tot slaaf gemaakten een verzoek ingediend om hun achternaam gratis te wijzigen.
De officiële cijfers maken overigens geen onderscheid naar exacte herkomst, maar dat de meeste aanvragers van Surinaamse of Caribische origine zijn, is wel duidelijk. De regeling is immers specifiek ontworpen voor deze groepen.
Van de 127 aanvragen zijn er 88 inmiddels officieel goedgekeurd, waarvan 23 gevallen al volledig administratief zijn verwerkt en de naamswijziging officieel is doorgevoerd. Volgend jaar zal een evaluatie moeten plaatsvinden van de regeling om te beoordelen of voortzetting of aanpassing wenselijk is.
Vóór deze regeling, die vijf jaar geldig is, kostte een achternaamwijziging 835 euro, die de aanvrager zelf moest ophoesten. Er was daarbij ook een verplichte psychologische verklaring nodig. Beide drempels zijn voor deze specifieke groep volledig komen te vervallen.
Nu hoeven aanvragers ook geen ingewikkeld genealogisch onderzoek meer aan te leveren. Een schriftelijke eigen verklaring waarin men stelt nazaat te zijn is in principe voldoende. Maar deze versoepeling stuitte binnen het ministerie echter ook op bezwaren.
Ook de keuze van een nieuwe achternaam leidde tot discussie. Tijdens interne overleggen kwam de vraag naar voren of alleen de naam van een voorouder of bloedverwant gekozen zou mogen worden. Daarbij werd echter gewaarschuwd dat zo’n eis opnieuw een zware bewijslast zou creëren enjuist mensen zou kunnen uitsluiten die de regeling beoogt te helpen.
Het zogenoemde Adviescollege toetsing regeldruk – een onafhankelijk adviesorgaan van de Nederlandse overheid dat de regering adviseert over de uitvoering van nieuwe wet- en regelgeving – plaatste eveneens kanttekeningen bij de uitwerking.
Het college adviseert onder meer om de eis dat een nieuwe achternaam afkomstig moet zijn van een voorouder te schrappen, omdat die voor aanvragers juist een extra drempel zou opwerpen. Ook vond het college dat de administratieve lasten onvoldoende waren onderbouwd.
Overigens geldt de regeling alleen voor mensen met de Nederlandse nationaliteit of voor nazaten die legaal in Nederland wonen. Een nazaat die in Suriname woont en de Surinaamse nationaliteit heeft, kan daar géén gebruik maken.
Wie in Suriname zijn of haar achternaam wil wijzigen, loopt vast in een langdurige en dure juridische procedure via de Surinaamse rechter en het Centraal Bureau voor Burgerzaken.
UNITEDNEWS
